APSTRAKT
Kroz ovaj rad ukazano je na značaj postojanja budžeta jedne zemlje.
Budžet
je osnovna finansijska institucija svake države za finansiranje opšte
potrošnje, odnosno za zadovoljenje opšte društvenih potreba.
Zajedno sa zakonom i njegovom primenom, budžet, budžetski prihod i
rashod, spadaju među najvažnije instrumente koje neka ekonomska ili
politička organizacija može da upotrebi da bi ispunila svoju ulogu. Budžet
treba da pokrije ne samo administrativne troškove, već i da raspolaže
sredstvima za intervenciju u ekonomiji.
Ključne reči: budžet, budžetski sistem, budžetski prihodi, budžetski
rashodi, budžetski fodnovi, revizija budžeta.
ABSTRACT
Through this work points out the importance of having a budget of a
country. The budget is the main financial institution of any state funding for
general consumption or for general satisfaction of social needs.
Together with the law and its application, budget, budget revenues and
expenditures, are among the most important tools that an economic or
political organization can use to fulfill their role. The budget should cover
not only administrative costs but also provided with the means to intervene
in the economy.
Keywords: budget, budget system, budget revenues, budget
expenditures, budget fodnovi, budget review.
2
SADRŽAJ
Uvod………………………………………………………………....….4
1.Pojam budžeta…..…………………………………………………….5
1.1.Karakterristike budžeta………………………………………….7
1.2.Funkcioja budžeta……………………………………………….8
1.3.Budžetska načela………………………………………………...9
1.4.Budžetska procedura…………………………………………...11
2.Budžetski sistem Republike Srpske…………………………………13
2.1.Budžet Republike Srpske………………………………………16
2.2.Budžetski prihodi………………………………………………23
2.3.Budžetski rashodi………………………………………………26
2.4.Budžetski fondovi……………………………………………...28
3.Revizija budžeta……………………………………………………..32
3.1.Glavna služba za reviziju i njen sastav………………………...33
3.2.Izveštavanje revizije……………………………………………34
4.Zaključak…………………………………………………………….35
5. Prilog budžeta opštine Bijeljina……...……………………………..36
6. Literatura……………………...………..……………………………49
3
1. POJAM BUDŽETA
Budžet je jedna od institucija za finansiranje javnih rashoda za koju ne
postoji jedinstvena definicija. U teoriji javnih finansija možemo naći priličan
broj pokušaja i napora da se definiše budžet.
1
Budžet se najčešće definiše kao sistematski prikaz (šema) prihoda i
rashoda neke države za određeno plansko razdoblje, odnosno za jednu
budžetsku godinu. Budžet, zapravo, predstavlja pravni akt koji donosi
najviše zakonodavno telo u državi (parlament, skupština) u kome se za
godinu dana detaljno predviđaju svi javni prihodi i svi javni rashodi, a zatim
se prikazuju i namenski raspoređuju po tačno i unapred utvrđenoj budžetskoj
strukturi.
Budžet
je osnovna finansijska institucija svake države za finansiranje
opšte potrošnje, odnosno za zadovoljenje opšte društvenih potreba.
2
Budžet
je plan, budžet je računski dokument, budžet je pravni akt, budžet je politički
akt, budžet je ekonomski akt, budžet je finansijski akt.
Sve ove definicije u osnovi sadrže izvensna zajednička obeležja a to
su:
budžet je javni akt
jednogodišnjost budžeta
budžet je predviđanje
budžet je instrument ekonomske politike
budžet kao instrument socijalne politike
Budžet je javni akt. On se donosi po utvrđenoj zakonskoj proceduri u
formi zakona. On je postao javni akt, jer se o njemu vodi skupštinska
rasprava u parlamentu, što narodni poslanici mogu da utiću na visinu i
korisnost prihoda i rashoda, što je dostupan svima, što se u celosti objavljuje
i slično.
Budžet je istovremeno pravni, ali i politički akt.
Budžet je pravni akt jer se donosi u formi zakona. Zbog toga se budžet
može definisati kao skup pravnih odnosa koji nastaju između državnih
1
Doc. dr Marko Ivaniš, Osnovi Finansija, Univerzitet Singidunum, Beograd, 2008, str.261
2
Prof. dr Goran Milošević, Monetarne i javne finansije, Kriminalističko-policijska akademija, Beograd,
2010, str.319
5
organa koji učestvuju u njegovom donošenju i izvršavanju, sa jedne strane, i
korisnika budžetskih sredstava, sa druge strane.
Budžet je istovremeno i politički akt. On odražava ciljeve i politiku
političkog programa noslilaca vlasti. Politika javnih prihoda i javnih rashoda
drzave odslikava nosioce politike, a time i državne vlasti jedne države.
3
Budžet je po pravilu jednogodišnji akt. Donosi se za period od 12
meseci, što znači da budžetska godina pocinje 1. januara, a završava se 31.
decembra, odnosno poklapa se sa kalendarskom godinom.
Budžet predstavlja plan prihoda i rashoda za određeni vremenski
period. Plan je uvek određeno predviđanje, koje može, ali i ne mora da se
realizuje. Ostvarenje planiskih ciljeva i zadataka zavisi od niza faktora i
uslova. Na pojedine uzroke i uslove država može i spremna je da utiče, a na
druge ne. Ovde treba naglasiti da su budžetska predviđanja gornja granica do
koje vlada može ići u izvršenju rashoda. To je ujedno i pokazatelj discipline
i odgovornosti države u oblasti finansija.
Budžet je instrument ekonomske politike za osvarenje brojnih ciljeva i
zadataka u oblasti društvene reprodukcije. Politikom budžeta ostvaruje se
politika privrednog i regionalnog razvoja, stimuliše ili destimuliše agregatna
tražnja i agregatna ponuda, vrsi se alokacija i distribucija ekonomskih
resursa, pre raspodela nacionalnog dohotka i niz drugih ekonomskih
aktivnosti u okviru društveno ekonomskog ambijenta jedne društvene
zajednice.
Budžet je instrument socijalne politike svake drzave. On je instrument
raspodele prema radu i instrument solidarnog zadovoljstva opštih društvenih
potreba u nedovoljno razvijenim područijima. Budžet je instrument
izgradnje socijanog mira građana i kolektiviteta. Socijalni izdaci na ime
stambene i komunalne delatnosti, izdaci na ime obrazovanja i zdrastvene
zaštitie, izdaci na ime socijalnog zbrinjavanja egzistencijalno ugroženih
građana, samo su deo namenskih sredstava budžeta.
3
Prof. dr Goran Milošević, Monetarne i javne finansije, Kriminalističko-policijska akademija, Beograd,
2010, str.320
6
1.2 FUNKCIJE BUDŽETA
Budžet u mdernoj državi vrši tri osnovne funkcije:
1) Ekonomsku funkciju
2) Političku funkciju
3) Pravnu funkciju
Ekonomska funkcija
Osnovna funkcija bužeta ja svakako njegova ekonomska funkcija u
razvoju privrede. Ona se sastoji u preciznom i jasnom predviđanju i
utvrđivanju javnih rashoda i izvora javnih prihoda, kojima će se ti rashodi
pokriti. Savremena država, kroz budžetsku politiku snažno deluje na sve
oblike potrošnje, kao i na obim i strkturu ukupne potrošnje. Preraspodelom
naconalnog dohotka kroz budžet, država, mane ili više, deluje na
proizvodnju, proizvodno ulaganje kapitala i na investicije. Pored toga
značajan je i funkcija budžeta u stabilizaciji privrede (antiinflaciono i
antideflaciono delovanje), u alokaciji proizvodnih faktora i sl.
Politička funkcija
Politička funkcija budžeta proizilazi iz činjenice da budžet, njegov
obim i njegova struktura, prevashodno zavisi od društveno-političkog
uređenja zemlje. U tom smislu, predlaganje i donošenje budžeta,
odobravanje i usvajanje budžeta od strane predstavničkog organa vlasti,
kontrola potrošnje vlasti kroz završni račun budžeta, podrazumevaju čitav
niz političkih odnosa, koje prezentuju najviši predstavnički i izvršni organi
vlasti. Zapravo, kroz budžet se odslikava politička otganizacija vlasti i
političkog uređenja zemlje.
Pravna funkcija
Budžet ima i svoju pravnu funkciju. Celokupna problematika budžeta
regulisana je pravnom (područje budžetskog prava) i sadržana je u zakonu o
budžetu ili u zakonu o državnom računovodstvu. Na taj način posebno je
istaknut značaj budžeta u savremenoj državi. Budžet, posebno visina i
struktura javnih rashoda obavezan je za izvršnu vlast, koja ga ne može
menjati bez odobrenja parlamenta. Pravna funkcija budžeta sadrži u sebi i
8
