jeneM.S.Š "Enver Pozderović"
Ekonomski tehničar
MATURSKI RAD
BUDŽET
STRUKTURA, USVAJANJE, IZVRŠENJE I
KONTROLA BUDŽETA
Učenik : Mićivoda Amina
GORAŽDE, maj 2014. godine
2
1. UVOD……………………………………………………………………………………………………………………….………….…3
2. POJAM BUDŽETA..
......................................................................................................................4
3. VRSTE BUDŽETA
……………………………………………………………….……...……….6
4. FINANSIJSKA I EKONOMSKA OBILJEŽJA BUDŽETA………………………….……………..…7
5. BUDŽETSKI PRINCIPI ( NAĆELA )………………………………………………………………….8
5.1. FORMALNO-STATIČKI BUDŽETSKI PRINCIPI……………….…………………………....8
5.1.1. BUDŽETSKO JEDINSTVO…………………………………………………..…………....9
5.1.2. BUDŽETSKA POTPUNOST …………………………………………..…………………10
5.2. DINAMIčNO – MATERIJALNI BUDžETSKI PRINCIPI……………………...………….….11
6. ODOBRENJE I DONOŠENJE BUDŽETA…………………………………………………….…….12
7. IZVRŠENJE BUDŽETA………………………………………………………………………………..12
8. METODOLOGIJA IZRADE I DONOŠENJA BUDŽETA………………………...……….....14
9. IZVRŠAVANJE I IZVRŠIOCI BUDŽETA………………………………………….…….….16
10. VIRMANISANJE I REBALANS BUDŽETA………………………...………………..…......17
11. KONTROLA IZVRŠAVANJA BUDŽETA………………………………………...……..….18
11.1. ZNAČAJ I VRSTE BUDŽETSKE KONTROLE……………………………….……....19
11.2. BUDŽETSKA KONTROLA I REVIZIJA……………………...………….....................19
11.,3. ADMINISTRATIVNA KONTROLA BUDŽETA……………………………...……...20
11.4. REDOVNA I POSEBNA BUDŽETSKA KONTROLA………………………….……..20
11.5. POSEBNA BUDŽETSKA KONTROLA KAO OBLIK POVREMENE KONTROLE....21
12. ZAVRŠNI RAČUN I KONTROLA BUDŽETA……………………………………..…….....22
BUDŽET OPĆINE GORAŽDE 2013…..………………….…………………………..………......23
ZAKLJUČAK………………………………………………………………….…………...……...26
LITERATURA ………………………….……………………………………………......…….….27
4
2. POJAM BUDŽETA
Uzavisnosti od načina definisanja države, državnih funkcija i obaveza države, budžet se u teoriji
definiše kao pravni akt ili zakon.
U našem sistemu, budžet je zakon koji se priprema i usvaja u „paketu” sa drugim zakonima.
Značaj budžeta ogleda se i u tome sto budžet nije samo akt za finansiranje državnih funkcija, već
država preko instrumenata fiskalne politike i instrumenata raspodjele sredstava ostvaruje i
političku, ekonomsku i socijalnu funkciju.
Da bi se došlo do optimalnog sistema finansiranja funkcija, neophodno je poći od teorijskih
osnova koje definišu državne funkcije, obaveze države i izvore finansiranja.
Kada se utvrde funkcije i obaveze ,dolazi se do prihoda i izvora prihoda. Sve savremene države
imaju pravni akt za finansiranje državnih funkcija, a to je najčešće državni budžet.
Da bi država mogla da izvršava poslove vezane ze njenu nadležnost, neophodna su joj
sredstva.Izvori finansiranja državnih funkcija su uglavnom prihodi koje država ostvaruje
od privrede, stanovništva i domaćih i inostranih zajmova.
Budžet kao državni akt treba da obezbijedi finansiranje države u toku čitave budžetske
godine.Otuda treba ukazati na cilj koji se želi postići budžetom i na značaj koji budžet ima.
Osnovni ciljevi budžeta se mogu definisati kao odnos prema budžetu koji se mora postići i to :
budžet je pregled javnih prihoda i javnih rashoda za jedan budući period;
da se za funkcionisanje države pribave sredstva koja su potrebna za vršenje državnih
poslova;
kao jedan od najvažnijih ciljeva budžeta je iskazivanje svih državnih prihoda i državnih
rashoda.
5
Budžet
ima ekonomsko-finansijski
i
politički značaj
.
Ekonomsko-finansijski značaj
Se ogleda u sljedećem :
budžet obezbijeđuje i formalan red u državnim finansijama tako sto uređuje ravnotežu
između javnih prihoda i javnih rashoda ;
budžet treba da obezbijedi redovno , ali umjereno fiskalno opterećenje;
budžet treba da stvori povoljne uslove za emisiju zajmova.
Politički značaj
Državnog budžeta je u sljedećem :
budžet je u osnovi politički i ekonomski program vlade ;
budžet je moćno sredstvo pomoću koga predstavničko tijelo utiče na
rad državne administracije;
politički život parlamenta se ispoljava u postupku usvajanja budžeta.
Sam termin „budžet ” prvi put je upotrebljen u francuskom zakonodavstvu 1806. godine da bi se
njime označio državni budžet.
Sama riječ budžet, čiji je korijen
„ bouge
” i„
bougette
” , francuskog je porjekla, i označavala je
kožnu torbu
. Ova riječ prodrla je u finansijsku praksu Engleske pošto je dobila svoje prenosno
značenje.
Do toga je došlo tako što je ministar finansija, prilikom podnošenja zahtjeva parlamentu za
odobravanje sredstava, otvarao kožnu torbu (budget) u kojoj je nosio taj zahtjev i iz njega vadio,
da bi ga pročitao pred parlamentom.
Taj akt nazvan je „otvaranjem budžeta ” i tako je reč budžet prihvaćena u finansijskoj praksi
skoro svih država.
7
Tako problem homogenosti nameće dva osnovna pitanja :
prvo, da li država za finansiranje svojih potreba treba da ima samo jedan budžet ili može
imati više budžeta;
drugo, da li svi prihodi koje država ostvari i namjeni za finansiranje svojih potreba treba
da budu iscrpno iskazani u budžetu, ili ne.
Prvo pitanje se u suštini svodi na okvirno jedinstvo budžeta, a drugo na njegovu okvirnu
potpunost.
4.FINANSIJSKA I EKONOMSKA OBILJEŽJA BUDŽETA
Svaka savremena država ,radi izvršavanja ustavom i zakonima utvrđenih zadataka i funkcija,
mora raspolagati određenim finansijskim sredstvima, što znači, mora imati redovne i trajne
izvore prihoda kojima će finansirati obavljanje tih zadataka.
Da bi se finansiranje ovih zadataka vršilo organizovano i planski, moraju se utvrditi potrebe
(javne potrebe ) koje treba podmiriti, i finansijska sredstva kojima će se one podmiriti.Potrebe
( javni rashodi ) se predviđaju u budžetu, po pravilu, pojedinačno i prema namijeni.
Sredstva (javni prihodi ) predviđaju se po izvorima ,a utvrđuje se i visina do koje treba da
se prikupe. Budžet je prema tome , u prvom redu finansijski instrument, namjenjen za
finansiranje zadataka i funkcija državnih organa, u kome se utvrđuju izvori prihoda i javni
rashodi.
Pored finansijskih obilježja prikupljanja i uravnoteženja prihoda i rashoda, budžet ima i veoma
značajna ekonomska obilježja i karakteristike, koja se ogledaju u uticaju koji on
ima na proizvodnju, raspodjelu, razmjenu i potrošnju.
Budžet je jedanod najznačajnijih instrumenata preraspodijele nacionalnog dohotka.
On predstavlja fond sredstava izdvojenih iz nacionalnog dohotka , kojim se određuje dalja
namjena ovih sredstava raspodijeljenih na lične , materijalne i često investicione rashode.Ta nova
raspodijela znatno utiče na proizvodnju i potrošnju dobara .
Uticaj budžetskih prihoda na privredna kretanja ispoljava se
neposrednim i posrednim putem.
Neposrednim putem tako što se u budžetu predviđaju sredstva za neposredno ulaganje u
privredu, čija je posljedica povećanje proizvodnje.
