SADRŽAJ:
1. UVOD ........................................................................................................................................ 1
2. KOEFICIJENT APSORPCIJE ………...............…................................................................... 2
2.1.
Apsorpcija prostorije ......................................................................................................... 3
2.2. Vreme reverberacije .......................................................................................................... 3
2.3. Apsorberi zvuka ................................................................................................................ 4
3. STATISTIČKA TEORIJA ZVUČNOG POLJA ....................................................................... 5
4.
GEOMETRIJSKI OBLIK PROSTORIJE ................................................................................. 6
5. ZVUČNA IZOLACIJA ............................................................................................................. 7
6. KOMUNALNA BUKA ............................................................................................................. 9
7. ZAKLJUČAK …………………………………...................................................................... 10
LITERATURA ……………………………………………...........................…......................... 11
Seminarski rad – Buka u zatvorenom prostoru
Bogdan Mihić 1
1. UVOD
Sa porastom stanovništva i prenaseljenošću gradova, brzim tempom industrijskog razvoja i
stvaranjem velikih industrijskih centara, modernizacijom i automatizacijom životnih uslova i
usluga, ljudi se iz dana u dan sve više suočavaju sa problemima buke. Na savremenog čoveka,
koji živi u urbanim sredinama, više činilaca negativno utiče. Komunalne službe, saobraćaj i
koncentracija industrije, iako olakšavaju način života i podižu opšti standard ljudi, donose i
specifične probleme. Veoma intezivno se proučava buka i njeno štetno dejstvo na čoveka, tako
da su se poslednjih godina pokazali i rezultati ovakvih istraživanja. Tokom poslednje dve-tri
decenije publikovane su brojne knjige i brošure, štampano je mnogo članaka i prikaza o
delovanju buke i zaštiti od nje, dok je na međunarodnom nivou doneto niz propisa, standarda i
preporuka u kojima se tretiraju problemi buke.
Još su naši preci znali za prirodne izvore buke (grmljavina, zemljotres, šum vetra, šummora, šum
reke ili vodopada...), ali su bili mnogo manje izloženi buci nego što smo midanas. Pored
prirodnih izvora buke, mi smo u svakodnevnom životu gotovo neprestanoizloženi buci manjeg
ili većeg intenziteta (razglas, zvučnici, radne mašine, motornavozila, avio-saobraćaj,
građevinske mašine, kuhinjski aparati, dizalice, liftovi...)
Buka predstavlja svaku nepoželjnu zvučnu pojavu koja izaziva neprijatan subjektivni osećaj kod
čoveka. Osnovne fizičke karakteristike zvuka jesu frekvenca koja se izražava u hercima ( Hz ) i
intenzitet. Čovečje uho je osetljivo za zvučne talase čija je frekvencija između 16 i 20 000 Hz,
što predstavlja područje čujnosti koja je maksimalna između 500 i 4 000 Hz. Zvučni talasi čija je
frekvencija ispod 16 Hz pripadaju području infrazvuka, a iznad 20 000 Hz oblasti ultrazvuka.
Bel i decibel predstavljaju logaritamske, senzorske jedinice nivoa intenziteta zvuka. Osim ove
senzoričke jedinice, postoji i jedinica glasnosti zvuka koja se naziva fon ( zvuk intenziteta 1 dB i
frekvence 1 000 Hz ).
Postoje tri glavna izvora buke: saobraćaj, životna delatnost stanovnika i industrija. Najvažniji
izvor buke u gradovima je saobraćaj sa učešćem od 80 %. Buku koja je u vezi sa delatnošću
stanovnika čine: glasan govor na ulici i u stanovima, rad mašina u domaćinstvu, radio i TV
aparati, igra dece, lavež psa. Izvori buke u industriji su razne mašine, prese, parni čekići.
Seminarski rad – Buka u zatvorenom prostoru
Bogdan Mihić 3
2.1. Apsorpcija prostorije
Među osnovne veličine, karakteristične za svaku prostoriju, spada apsorpcija zvuka. U realnim
uslovima slabljenje zvuka usled prostiranja kroz vazduh u prostoriji je relativno malo u odnosu
na apsorpciju zvuka do koje dolazi zbog refleksije zvučnih talasa. Slabljenje u vazduhu može biti
nešto više izraženo u velikim salama (sportske i druge hale), gde je i put zvučnih talasa između
dve refleksije produžen. Pri svakoj refleksiji zvučnog talasa, deo akustičke energije će biti
apsorbovan, a deo će se vratiti u salu.
Praktično, u salama u kojima su sva mesta popunjena, apsorpcija posetilaca je veća, pa i znatno
veća, od apsorpcije prazne sale. Pored toga broj posetilaca dosta menja apsorpciju zvuka u sali,
tako da uopšte nije svejedno da li u sali koja ima 1000 mesta, prisustvuje 100 ljudi ili su sve
stolice popunjene. Problem se svodi na to da od broja posetilaca zavise i akustički uslovi u sali.
Ovaj problem se dosta uspešno rešava pogodnom konstrukcijom stolica. Naime, bogato
tapacirane stolice imaju apsorpciju skoro istu kao i u slučaju kada u njima sedi čovek. Izborom
odgovarajućih stolica neće doći do značajnije promene apsorpcije u sali bez obzira koliko
posetilaca je prisutno. Dobar primer za to je sala Centra »Sava« u Beogradu kojoj su postavljene
stolice, čija apsorpcija ispunjava navedeni uslov. Što je više ljudi u sali to će i njihov uticaj na
apsorpciju zvuka biti veći.
2.2. Vreme reverberacije
Pre oko stotinak godina američki fizičar Sabin uveo je pojam vremena reverberacije. Ova
veličina je vremenom postala osnovni kriterijum prema kome se ocenjuje akustički kvalitet
sala.Vreme reverberacije je, po definiciji, ono vreme koje je potrebno da intenzitet zvuka (J) u
prostoriji opadne na svoj milioniti deo. To znači da se po prestanku rada zvučnog izvora u sali,
intenzitet zvuka smanjuje i mogućno je izmeriti vreme za koje će oslabiti 10-6 puta.
Ako se
promena intenziteta zvuka izrazi preko logaritamske jedinice koja nosi oznaku dB (decibel),
onda govorimo o promeni nivoa intenziteta i tada vremenu reverberacije odgovara smanjenje
nivoa za 60 dB.
Uslovi primene (korišćenja) Sabinovog obrasca dosta su precizno predviđeni. Naime, Sabinov
obrazac ne važi u svim slučajevima. Primena Sabinovog obrasca je moguća u sledećim
situacijama:
a) kada su dimenzije prostorija relativno velike u odnosu na talasnu dužinu zvuka,
što znači da u prostorijama male zapremine Sabinov obrazac ne važi
(automobilske kabine, telefonske govornice i sl.),
b) kada u prostoriji vlada homogeno zvučno polje, i
c) kada je srednji koeficijent apsorpcije u prostoriji 0,3 i manji.
Za prostorije koje ne ispunjavaju navedene uslove postoje drugi obrasci (Ajringov, na primer),
koji zadovoljavaju i omogućuju korektno proračunavanje vremena reverberacije.
Prema
Sabinovorn obrascu vreme reverberacije će se smanjivati ukoliko apsorpcija zvuka u sali raste.
