Carinska unija bila je jedno od prvih postignuća EU i još uvijek je ključni faktor u globalnom
okruženju 21. vijeka. Carinska unija znači da članice primjenjuju iste carine na proizvode koje
uvoze iz ostatka svijeta na svoje državno područje, dok uzajamno ne primjenjuju nikakve
carine. Carinska unija EU vrlo je napredna i u okviru nje već se primjenjuju brojna pravila na
uvoz i izvoz te su potpuno uklonjene sve kontrole između država članica.

Carinska unija EU djeluje kao koža na tijelu. Ona okružuje unutrašnje tržište EU i
omogućava slobodno kretanje proizvoda na tom području nadzorom izvoza i uvoza
proizvoda izvan. Unutrašnje tržište na kojem preduzeća mogu prodavati svoje proizvode i
ulagati u bilo kojoj državi članici EU, zapravo bi bilo nezamislivo bez carinske unije EU.

Za taj daljnji razvoj Carinske unije, važan je program Carine 2020 koji nastavlja slične
inicijative iz perioda 2007 - 2013. Ovim će se programom, čije je sprovođenje započeto u
2014. i koje će trajati 7 godina (uz finansijski proračun veći od 500 miliona eura) podržati

CARINE 2020

nacionalnih i međunarodnih projekata. Države koje nijesu članice Evropske unije, u obavezi
su da za učešće u ovim programima uplate određeni finansijski doprinos na godišnjem
nivou.

     Učešće   u   programima   Unije   za   Crnu   Goru   predstavlja   značajnu   mogućnost   za
napredovanje u ispunjavanju kriterijuma za članstvo u Evropskoj uniji i omogućava aktivno
učešće državnih institucija i ustanova, privatnog sektora i organizacija civilnog društva, čime
se   dodatno   osnažuje   njihova   uloga   u   procesu   pristupanja   EU.   Takođe,   učešće   u   ovim
programima   predstavlja   veoma   dobru   pripremu   za   korišćenje   ostalih   fondova   Evropske
unije, koji će Crnoj Gori biti dostupni kada postane zemlja članica.

U okviru finansijske perspektive 2007-2013, Crna Gora je učestvovala u sedam programa
Unije za koje je finansijska podrška za plaćanje dijela godišnjeg učešća obezbijeđena iz
sredstava Instrumenta pretpristupne podrške - IPA, a u pitanju su sledeći programi: Sedmi
okvirni program EU za istraživanje, tehnološki razvoj i ogledne aktivnosti 2007-2013, Okvirni
program za preduzetništvo i inovacije, Program podrške ICT politici, Kultura 2013, Carine
2013, Evropa za građane i Program cjeloživotnog učenja.

Programi Evropske unije 2014-2020 otvoreni za Crnu Goru

U okviru nove finansijske perspektive 2014-2020, Crna Gora trenutno učestvuje u sledećim
programima Unije, a za koje je obezbijeđena finansijska podrška iz Ipe:

1. Horizont 2020 (Horizon 2020)

     Horizont   2020   će   doprinijeti   ostvarivanju   ključnih   ciljeva   Evropske   unije   vezanih   za
istraživanje,   tehnološki   razvoj   i   inovacije,   Strategije   “Evropa   2020”   i   podržati   stvaranje
Evropskog istraživačkog prostora. Program je usmjeren na povezivanje nauke i privrede kroz
veću stopu investiranja u istraživanje i primjenu inovativnih rješenja u industriji i malim i
srednjim preduzećima. Takođe, ovaj program je usmjeren na povećanje učinka istraživanja i
inovacija   u   odgovoru   na   ključne   društvene   izazove   povezivanjem   resursa   i   znanja   kroz
različite oblasti tehnologija, uključujući i društvene i humanističke nauke.

2. Kreativna Evropa (Creative Europe)

     Kreativna Evropa je novi program EU koji pruža podršku evropskoj kinematografiji, kao i
kulturnom i kreativnom sektoru. Neki od ciljeva Kreativne Evrope su podrška organizacijama
u   kulturi   za   djelovanje   na   međunarodnom   planu,   promocija   međunarodne   razmjene
umjetnika i profesionalaca u kulturi, finansijsko osnaživanje malih i srednjih preduzeća u
kulturi, kao i podrška međunarodnim kulturnim politikama koje bi pospješile inovacije i nove
poslovne modele.

3. Erasmus +

Erasmus+ je novi program za obrazovanje, obuku, mlade i sport, koji će promovisati
mogućnosti učenja za pojedinice u Evropskoj uniji i izvan nje, saradnju između obrazovnih

CARINE 2020

ustanova, organizacija mladih, lokalnih i regionalnih vlasti, kao i podršku u procesu reformi
politika u zemljama članicama i saradnju sa zemljama koje nijesu dio EU.

4. Cosme

Program za konkurentnost malih i srednjih preduzeća – COSME, ima za cilj jačanje
konkurentnosti i održivosti preduzeća Evropske unije, podsticanje preduzetničke kulture i
rasta malih i srednjih preduzeća.

5. Evropa za građane (Europe for citizens)

Cilj ovog programa je da se Evropa približi i svojim građanima i da im se omogući veće
učešće u procesu odlučivanja i kreiranja evropskih politika. Kroz ovaj program građani imaju
mogućnost da se uključe u transnacionalne razmjene i aktivnosti saradnje s organizacijama
iz različitih zemalja i tako doprinesu razvoju zajedničkih evropskih vrijednosti.

6. Evropski program za zapošljavanje i socijalne inovacije (EaSI)

Evropski program za zapošljavanje i socijalne inovacije, podržaće razvoj inovativnih mjere
socijalne politike i zapošljavanja, promovisanje mobilnosti radne snage, olakšavanje pristupa
mikrokreditima i podsticanje socijalnog preduzetništva.

7. Carine 2020 (Customs 2020)

Program Carine 2020 će podržavati saradnju između nadležnih tijela za carinu u Evropskoj
uniji i olakšati umrežavanje, zajedničke aktivnosti i jačanje kapaciteta institucija, a u isto
vrijeme će podržati razvoj informatičke infrastrukture kako bi se omogućio razvoj
elektronske carine.

8. Fiskalis 2020 (Fiscalis 2020)

Programom Fiskalis 2020 se želi obezbijediti razvoj pouzdanog i funkcionalnog poreskog
sistema na unutrašnjem tržištu EU, jačanjem saradnje između država koje učestvuju,
njihovih administracija i službenika. Pored toga, program je namijenjen i informisanju i
prenošenju iskustava i znanja među zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za
članstvo u EU.

Carinska politika Evropske unije

Carinska politika jedan je od temelja Evropske unije. Ona je odigrala ključnu ulogu u
stvaranju integrisanog unutrašnjeg tržišta i zajedničke ekonomske politke. Carinska unija
jedan je od stepena povezivanja i integrisanja ka jedinstvenom unutrašnjem tržištu. Pojam
carinska unija podrazumijeva prostor na kojem ne postoje unutrašnje prepreke kretanju

https://www.eu.me/mn/ipa/ipa-ii-2014-2020/programi-unije

CARINE 2020

Uprava carina je već preduzela značajne i vrlo opsežne aktivnosti na jačanju carinske
službe, kao i na razvoju i izgradnji cijelog niza informacionih sistema iz evropskog koncepta
“e-carine”, koji danom pristupanja Evropskoj uniji moraju biti u potpunosti operativni.

Program Carine 2020

   Višegodišnji program djelovanja za carinu koji se primjenjivao prije 2014. imao je značajan
doprinos   u   olakšavanju   i   jačanju   saradnje   između   carinskih   tijela   unutar   Unije.   Brojne
aktivnosti u području carine prekogranične su prirode, uključuju sve države članice i utiču na
njih,   te   ih   stoga   pojedinačne   države   članice   ne   mogu   obavljati   uspješno   i   učinkovito.
Program carine na nivou Unije, koji sprovodi Komisija, pruža državama članicama Unije okvir
za   razvoj   tih   aktivnosti   saradnje,   što   je   isplativije   nego   kada   bi   svaka   država   članica
uspostavila individualne okvire saradnje na bilateralnoj ili multilateralnoj osnovi. Stoga je
prikladno   osigurati   nastavak   prethodnog   višegodišnjeg   programa   djelovanja   za   carinu
uspostavljanjem novog programa u istom području, programa Carina 2020.

   Aktivnosti u okviru Programa, to jest evropski informacioni sistemi, zajednička djelovanja
za carinske službenike i inicijative za zajedničko osposobljavanje doprinijet će ostvarenju
strategije   Evropa   2020.   za   pametan,   održiv   i   inkluzivan   rast   jačanjem  funkcionisanja
unutrašnjeg tržišta. Pružajući okvir za aktivnosti koje teže učinkovitijim i modernizovanijim
carinskim tijelima, jačaju konkurentnost poduzeća, pomažu zapošljavanje, te racionalizuju i
koordiniraju   djelovanja   država   članica   za   zaštitu   njihovih   finansijskih   interesa,   kao   i
finansijskih interesa Unije, Program će aktivno ojačati funkcionisanje carinske unije kako bi
preduzeća i građani mogli imati koristi od punog potencijala unutrašnjeg tržišta i svjetske
trgovine.

   Kako bi podržao postupak pristupanja i pridruživanja trećih zemalja, Program bi trebao biti
otvoren  za  učestvovanje   zemalja  pristupnica  i   zemalja  kandidatkinja  kao   i  potencijalnih
kandidata   i   partnerskih   zemalja   Evropske   politike   susjedstva   ako   su   ispunjeni   određeni
uslovi. S obzirom na sve veću međusobnu povezanost svjetske privrede, Program bi i dalje
trebao osiguravati mogućnost uključivanja vanjskih stručnjaka, poput službenika iz trećih
zemalja,   predstavnika   međunarodnih   organizacija   ili   privrednih   subjekata   u   određene
aktivnosti. Učestvovanje vanjskih stručnjaka smatra se ključnim kad god se ciljevi programa
ne mogu postići bez doprinosa tih stručnjaka.  Uspostavljanje Evropske službe za vanjsko
djelovanje   pod   vodstvom   Visokog   predstavnika   Unije   za   vanjske   poslove   i   sigurnosnu
politiku, olakšava koordinaciju politike i doslednost u području koje je bitan dio vanjskih
strategija i djelovanja Unije, kako na bilateralnom tako i na multilateralnom planu.

   Ciljevi Programa trebali bi uzeti u obzir utvrđene probleme i izazove za carinu u sledećoj
deceniji. Program bi i dalje trebao imati ulogu u ključnim područjima poput doslednog
sprovođenja prava Unije u području carine i povezanih pitanja. Štoviše, Program bi trebao
biti usmjeren na zaštitu finansijskih interesa Unije te na očuvanje sigurnosti i zaštite. To bi
između ostalog trebalo obuhvatati saradnju i objedinjavanje informacija između tijela za
praćenje tržišta na nacionalnom nivou i nivou Unije te carinskih tijela.  Dalje, Program bi
trebao biti posvećen olakšavanju trgovine, između ostalog kroz zajedničke napore u borbi
protiv   prevare   i   povećanje   administrativnih   kapaciteta   carinskih   tijela.   U   tom   bi   smislu
trebalo sprovesti analizu troškova i koristi opreme za otkrivanje i slične tehnologije kako bi