Carski rez
Ginekologija I akušerstvo
Strana
2
Uvod
Carski rez je akušerska operacija kojom se kroz rezove na trbušnom zidu i donjem materičnom
segmentu vrši ekstrakcija ploda u odmaklom stadijumu trudnoće i završava porođaj
abdominalnim putem. Zbog svog značaja jedna je od najvažnijih operacija koja se izvodi u
ginekologiji i akušerstvu. Poreklo termina carski rez je opskurno - pogrešno se dovodi u vezu sa
Cezarom, a po svojoj etimologiji verovatno je latinskog porekla ( sectio = rezanje, caesareus =
izrezan). U evropskoj medicini pominje se u XVI veku kada se operacija obavezno letalno
završavala po ženu, XIX vek predstavlja prekretnicu zbog uvođenja principa asepse, a današnje
modifikacije i principi rada zasnovani su na iskustvima iz XX veka.
Carski rez je jedna od deset najčešćih velikih operacija, sa osetnom razlikom u incidenciji
između pojedinih regiona u svetu i između pojedinih bolničkih institucija. Faktori koji najviše
doprinose učestalosti ove operacije su : distocije (neadekvatna materična aktivnost), prethodni
carski rez, karlični stav ploda, fetalni distres (patnja), intrauterini zastoj rasta ploda, prenesena
trudnoća, višeplodna trudnoća, kasni paritet, smanjena upotreba vakuuma i forcepsa, veća
informisanost itd. Učestanost danas iznosi 10-25 % - na našoj klinici oko 14%.
Carski rez
Ginekologija I akušerstvo
Strana
3
Indikacije
Tradicionalna podela podrazumeva:
apsolutne indikacije
relativne indikacije
proširene indikacije
Apsolutne:
Apsolutno sužena karlica, anomalije i genitalna oboljenja koja čine prepreku rađanju,
poprečni položaj ploda, centralna placenta previa, preteča ruptura uterusa, teški slučajevi
prevremenog odlubljivanja normalno usađene placente, teška preeklampsija-eklampsija,
prethodni CR učinjen klasičnim medijalnim rezom, vulvovaginalni herpes.
Relativne:
Feto-pelvična disproporcija, placenta previa lateralis, osteomalatična karlica,
preeklampsija, intrauterini zastoj ploda, akutni fetalni distres, diabetes mellitus, blizanačka
trudnoća sa nepovoljnim položajima ploda, primarna inercija uterusa, distonija, konizacija.
Proširene:
Prevremeno odlubljivanje posteljice (manja povrsina), karlična prezentacija,
defleksione prezentacije ploda i anomalije rotacije, ispadanje pupčanika, vasa praevia i
velamentozna insercija pupčanika (na ovojima), ožiljak na materici, ankiloza karličnih zglobova,
malformacije ploda, genito-urinarne fistule, rekto-vaginalne fistule, varikoziteti genitalija,
izraženi šiljati kondilomi, psihoze, izvesne srčane bolesti, ablacija retine, tbc larinksa,
hipertireoza, starost prvorotke preko 35 godina, infertilitet u anamnezi, raniji intrapartalni gubici
itd. Može se reći kratko da je indikacija za CR: Distres (patnja) ploda, distres majke, prethodni
CR i karlična prezentacija.
