Prezentacija iz
seminarskog rada “Ćelija”
Student: Miloš Milić
Profesor: Prof. dr Milan Katić
Ćelija
Ćelija je osnovna jedinica građe i funkcije svih živih bića i sistema.
Naziv potiče od latinske riječi “cellula”. Termin je prvi upotrijebio Robert
Huk.
Nauka koja se bavi proučavanjem ćelije naziva se
citologija
.
U zavisnosti od karakteristika i rasprostranjenosti u živim organizmima,
ćeliju dijelimo na
prokariotsku
i
eukariotsku
.
Prokariotske ćelije ne posjeduju jedrov omotač niti membranske organele.
Eukariotske ćelije imaju jasno izraženo jedro sa svojim omotačem, te
mnoštvo ćelijskih organela.
Citoplazma ćelije
Fluidna struktura koja ispunjava veći dio unutrašnjosti ćelije.
Javlja se u dva oblika:
citogel
(kada je u želatinoznom obliku) i
citosol
(kada je u tečnom obliku).
Takođe se može podijeliti na rastvorljivi i nerastvorljivi dio. U
rastvorljivom dijelu se nalaze joni i rastvorljivi makromolekuli, a u
nerastvorljivom ćelijske organele.
Prisutna je u svim ćelijama, bez obzira na njihovo porijeklo.
Ima mehaničku, odnosno zaštitnu ulogu, tačnije štiti ćeliju od fizičkih
trauma.
Jedan njen dio čini
citoskelet
, trodimenzionalna mreža filamenata
povezanih mikrotrabekulama. Učestvuje u kretanju, diobi i smrti ćelije.
Ćelijske organele (jedro)
Jedro
zauzima centralni dio ćelije. Javlja se u svim eukariotskim ćelijama
osim u npr. eritrocitima.
Sastoji se od nukleoleme, hromatina, jedarceta, jedrovog skeleta i
nukleoplazme.
Nukleolema dijeli jedro od citoplazme, i ima ulogu u kontroli propusta
materija iz jedra u citoplazmu i obrnuto, uz pomoć nuklearnih pora.
Hromatin je organizaciona jedinica hromozoma, dijeli se na euhromatin
(sadrži aktivnu DNK) i heterohromatin (ne sadrži aktivnu DNK).
Jedarce je zaslužno za formiranje ribozomskih subjedinica. Dijeli se na
pars amorfa
(fibrilarni centar koji sadrži DNK),
pars fibrilaris
(dio koji
sadrži RNK),
pars granularis
(sadrži subjedinice ribozoma),
nukleolarni
matriks
(predstavlja mrežu fibrilarnih proteina).
Mitohondrije
Membranske ćelijske organele koje mogu biti končastog ili loptastog
oblika.
Riječ “mitohondrija” se sastoji od grčke složenice riječi “mitos” (konac) i
“chondros” (granula).
Snabdijevaju sve ćelijske procese za koji je potreban utrošak energije,
proizvodnjom molekula ATP.
Sastoji se od spoljašnje i unutrašnje membrane na kojoj se nalaze nabori
kriste
, i koje povećavaju veličinu mitohondrije. Kriste sadrže
oksizome
,
tjelašca u kojima se formira ATP. Između krista se nalazi
matriks
, a između
spoljašnje i unutrašnje membrane intermembranski prostor.
Broj mitohondrija varira od ćelije do ćelije, a najbrojnije su kod ćelija
srčanog mišića.
