4
1. UVOD U BITKU
U periodu od 29. jula do 11. avgusta, austrougarska armija je započela artiljerijske napade u
sjevernoj i sjeverozapadnoj Srbiji i uspjela je da stvori sistem pontonskih mostova preko Save i
Dunava. Srbi su znali da je nemoguće da braniti cijelu austrougarsku granicu, u dužini od 550 km.
Zbog toga je vojvoda Putnik naredio da se srpska vojska povuče na tradicionalnim odbrambenim
linijama u Šumadiji, gdje su mogli brzo da dejstvuju na zapadu i sjeveru. Jaki odredi su postavljeni
u Valjevu i Užicu, a izvidnice su postavljene na svaku važnu tačku duž granice. U ovoj fazi srpska
komanda je mogla samo da sačeka, dok se plan Austrougara ne materijalizuje.
Beograd, Smederevo i Veliko Gradište su jako bombardovani i brojni pokušaji austrougarske
vojske da pređu Dunav su propali, uz velike gubitke. Srpska vrhovna komanda je znala da je veliki
dio austrougarskih snaga stacioniran u Bosni i nije pretjerano reagovala na ove lažne napade.
Austrougari su takođe pokušavali da pređu Drinu kod Ljubovije i Savu kod Šapca, a srpska
komanda je na ove napade gledala ozbiljnije. Austrougarski vojnici su 12. avgusta ušli u Loznicu.
Tu i u selu Lešnica, 13. austrougarski armijski korpus je prešao Drinu, a istog dana 4. austrougarski
armijski korpus je prešao Savu sjeverno od Šapca. Do 13. avgusta, na frontu dugom 160 km,
Austrougari su prešli rijeke i okupirale Šabac. Druga i peta armija su krenule ka Beogradu, gdje su
naišle na Prvu, Drugu i Treću armiju. Vojvoda Radomir Putnik je 15. avgusta naredio kontranapad.
5
2. KRETANJE AUSTRIJSKIH TRUPA
U 5 ujutru krenuo je 28. praški puk, kao čelni nastupajući grebenom Cera, dok su ostali išli za njim.
Imali su da se bore sa mnogim teškoćama kao što je žega i nedostatak vode. Na ispresijecanoj i
šumovitoj gredi Cera, čak ni pokretne kuhinje nisu mogle da prate trupe. Kolona se lomila po
pravim putem, a na više mjesta išlo se u kolonama po jedan. Za osam časova praški puk je prešao
samo 5 kilometara, a u 16:30 izbili su kod Todorovog rta. O kretanju srpske vojske nisu imali
nikakve podatke. Zbog premorenosti i prvog sumraka neki od komandanata predlažu da se tu
zanoći, ali komandant 21. landver divizije Artur Pšiborski naređuje pokret pravac Sakalište.
Prethodnica izbija na Trajan uoči strašnog nevremena s pljuskom. U isto vrijeme izvidnica Mihajla
Rašića izbija na Cer. Počinju prva puškaranja, ali komandant 42. bataljona Podgajski koji je izbio
oko 22:30 preko Velike i Male Lisine na put Šabac - Tekeriš nije uznemiren, jer smatra da su to
dijelovi Lešničkog odreda, ne shvatajući ozbiljnost situacije. Za Čehe iz praškog puka ovo je bio
preveliki napor. Na Divču su ostali 6. i 7. četa 28.praškog puka sa komandantom Jozefon Fridlom.
Slika 1. Panoramski pogled na teren planine Cer
