Seminarski rad “City logistika na primeru ulice Vojvode Stepe u Beogradu”
Saobraćajni fakultet u Beogradu, Odsek za logistiku 1
Uvod
Urbana sredina ili gradska sredina je kompaktno izgrađeno naseljeno
područje sa velikom gustinom naseljenosti u odnosu na okolno područje. Većina
stanovništva u urbanoj sredini se bavi sekundarnim i tercijarnim delatnostima.
Urbane sredine mogu biti gradovi, konurbacije, megalopolisi, ali ne i sela ili
zaseoci koji pripadaju ruralnoj sredini. [3]
Grad je urbana sredina, tj. naseljeno mesto sa svim karakteristikama jednoga
urbanizovanog, kultivisanog naselja: ulicama (asfaltiranim ili popločanim),
trgovima, gradskim četvrtima, delovima grada, parkovima, šetalištima, gradskim
korzom i glavnom gradskom ulicom, upravnim i komunalnim funkcijama (policija,
dom zdravlja, pošta, vatrogasno društvo, osiguravajući zavodi), školama i dečijim
vrtićima, obrazovnim ustanovama opšteg i posebnog karaktera, medijima (radijske
i televizijske stanice, novinske kuće), verskim objektima, određenim brojem
prodavnica, u većini slučajeva i sa robnim kućama ili tržnim centrima,
ugostiteljskim objektima (hotelima, prenoćištima, gradskim kafanama, kafićima i
diskotekama), industrijom i proizvodnim pogonima, i slično, za razliku od sela gde
je većina ekonomske aktivnosti zasnovana oko poljoprivrede. [3]
Beograd je prestonica Srbije i poseduje sve odlike grada. U Beogradu postoji
veliki broj ulica, neke sa manjim a neke sa većim značajem. Jedna od takvih ulica
je svakako ulica Vojvode Stepe koja je dobila naziv po velikom sprskom
vojskovođi i Vojvodi. Pomenuta ulica je nasledila sve probleme grada sa aspekta
odvijanja tokova, robnih, transportnih, tokova energije i informacija. Ulica
Vojvode Stepe spade u red srednje atraktivnih zona, s obzirom da pripada opštini
Voždovac, što znači da inicira od 200 do 400 ciljnih kretanja na dan/ha. [1]
Ulica obiluje mnogobrojnim radnjama i objektima različite delatnosti.
Velike količine robe i transportnih sredstava učinile su da ova ulica postane
zanimljiva za istraživanje sa aspekta city logistike, pri čemu se akcenat stavio na
transport, skladištenje, pretovar i naručivanje.
Cilj rada je da se istraži i zabeleži trenutno stanje city logističkih parametara,
da se formiraju bazni podaci i da se na kraju predlože rešenja koja bi eventualno
poboljšala stanje koje se odnosi na odvijanje tokova. Shodno tome, rad se sastoji iz
četiri celine. Prva se odnosi na analizu postojećeg stanja u ulici Vojvode Stepe gde
je opisana fizionomija, kao i različite grupe generatora. U drugom delu sagledani
su bazni podaci na osnovu sprovedene ankete, pri čemu je ideja bila da se opišu
logistički podsistemi sa aspekta city logističkih problema. Treća celina odnosi se
na postojeće probleme. Na kraju, dat je predlog rešenja koja bi predstavljala skoru
budućnost a sve u cilju održanja okoline i kvalitetnijeg života.
Seminarski rad “City logistika na primeru ulice Vojvode Stepe u Beogradu”
Saobraćajni fakultet u Beogradu, Odsek za logistiku 2
1. Analiza postojećeg stanja u ulici Vojvode Stepe
Rad se odnosi na analizu parametara city logistike kao i na formiranje baznih
podataka na primeru ulice Vojvode Stepe na deonici od kružnog toka na Auto-komandi
pa sve do Trošarine. Ova deonica iznosi oko 3200 m (slika1).
Ulica Vojvode Stepe ima dve kolovozne trake, i sa svake strane tramvajske
šine. Na posmatranoj trasi saobraćaju tramvajske linije 9, 10 i 14 kao i autobuska linija
33. Postojanje parking prostora je retko i u većini slučajeva za tu namenu koristi se
trotoar koji je prvenstveno namenjen za pešake (slika2).
Slika 1.
Dužina posmatranog dela ulice [2]
Slika 2.
Izgled ulice Vojvode Stepe
U ulici su posmatrani generatori robnih tokova kojih ukupno ima 253. Treba
napomenuti da se ovaj broj iz dana u dan menja. Potrebe za robom imaju različiti
generatori iz različitih delatnosti, kako trgovine, finansija, zanatstva, zdravstva,
ugostiteljstva tako i institucije. Svaki generator potražuje različitu robu, sa različitim
zahtevima sa aspekta vremena isporuke, frekvencije, količine i slično (tabela1).
Različiti su generatori koji se bave trgovinom pa se tako pojavljuju različite
prodavnice obuće, odeće, prodavnice mešovite robe, prodavnice alata, auto delova,
mini marketi, prodavnice tehničke robe, trafike, farbare, parfimerije itd. Generatori
vezani za finansije su banke, menjačnice, kaldionice i pošta, dok su za zanatstvo razne
zlatare, staklorezačke radnje, razni servisi (tehničkih uređaja, mobilnih telefona),
plastifikacija itd. Objekti koji se bave zdravstvom su apoteke, ambulanta i ordinacije.
Objekti koji se bave ugostiteljstvom su kafići, restorani, kafane, pečenjare, pljeskarnice
i palačinkarnice (tabela1).
Zbog svega, prethodno navedenog, dolazi do velike koncentracije transportnih
sredstava, ljudi i robe na jednom mestu pri čemu je potrebna intervencija kako bi se
izbeglo zagušenje i kako bi se omogućio neometan promet robe i ono što je uveliko
uskraćeno pešacima – sloboda kretanja.
KT
TT
TT
KT - kolovozna traka
TT- traka za tramvaje
Seminarski rad “City logistika na primeru ulice Vojvode Stepe u Beogradu”
Saobraćajni fakultet u Beogradu, Odsek za logistiku 4
Potrebno je imati u vidu da se u posmatranoj ulici odvija javni gradski prevoz.
Slika 3.
Linije prevoza koje saobraćaju u ulici Vojvode Stepe
[
4]
Linija 10
Linija 9
Linija 33
Linija 14
7
8
10
17
Seminarski rad “City logistika na primeru ulice Vojvode Stepe u Beogradu”
Saobraćajni fakultet u Beogradu, Odsek za logistiku 5
U ulici Vojvode Stepe saobraćaju sledeće linije javnog gradskog prevoza:
tramvajske linije 9, 10 i 14 kao i autobuska linija 33. Kao što se može videti na slici 3,
tokom celog dana zastupljeni su kako tramvaji tako i autobusi, pri čemu dolazi do
dodatnog ukrštanja sa tokovima pešaka, robnih tokova i transportnih tokova. Pored
ovog uticaja treba naglasiti da se prilikom odvijanja javnog prevoza javljaju intervali
kada su prisutni vršni intervali pa tako imamo da je to 10 časova za linije 9 i 10, 7 i 8
časova za liniju 33, kao i 17 časova za liniju 14. Navedeni intervali predstavljaju vreme
mogućih zagušenja u vidu ukrštanja linija prevoza i transportnih sredstava koja vrše
isporuku u pomenutoj ulici.
Za formiranje baznih podataka sprovedena je anketa (prilog2), koja sadrži
trinaest elementarnih pitanja koja bi trebalo da obuhvate problematiku city logistike i
da se dobije slika načina snabdevanja generatora robnih tokova u posmatranoj ulici.
Odrađeno je 170 anketa što pokriva oko 70% generatora, pri čemu se vodilo računa da
svaki tip generatora ima odgovarajuće učešće. U nastavku rada biće prikazana analiza
anketa.
2. Bazni podaci
Problem city logistike istraživani su sa aspekta podsistema logistike (transporta,
skladištenja, pakovanja, poručivanja). Bazni podaci su dobijeni i izvedeni na osnovu
sprovedene ankete. Sama anketa je sačinjena od kratkih pitanja, koja su na
zaokruživanje ili su veoma kratka dopuna tj.odgovor na pitanje. Cilj ankete je da se
sakupe podaci o parametrima koji su esencijalni za trenutno stanje u ulici Vojvode
Stepe. Sagledana je delatnost generatora, vrsta robe kojom se snabdevaju, veličina
prodajnog dela, veličina skladišnog dela, ukoliko ga poseduju, mesto skladišnog dela u
odnosu na prodajni deo, frekvenca isporuke, vreme prijema robe, zatim mesto
zaustavljanja vozila prilikom isporuke, vreme trajanja utovarno-istovarnih radnji,
veličina isporuke, tip dostavnog vozila, način snabdevanja kao i ko je realizator
transporta. Uz sve pomenute segmente uključena su i zapažanja anketara koja se
odnose na neke specifične oblike i situacije prilikom odvijanja robnih tokova (prilog2).
Sa aspekta delatnosti prisutni su generatori koji se bave trgovinom, zanatstvom,
zdravstvom, finansijama kao i generatori u vidu institucija. Najzastupljenija delatnost je
trgovina sa dominantnim učešćem od 55%, dok slede finansije sa 15%, ugostiteljstvo sa
12%, zanatstvo sa 10%, i geneartori sa učešćem manjim od 10 posto, zdravstvo sa 6% i
institucije sa svega 2% (slika4). Trgovina je očekivano sa dominantnom funkcijom jer
se u ulici Vojvode Stepe nalaze mnogobrojne prodavnice različitih namena. Generatori
koji se bave finansijama su takođe veoma zastupljeni jer su stacionirane mnogobrojne
banke, veliki broj menjačnica, kao i kladionica pri čemu dolazi do tokova novca i
propratnih materijala.
