SAOBRAĆAJNI FAKULTET
BANJA LUKA
CJEVOVODNI TRANSPORT
SEMINARSKI RAD
PREDMET: TRANSPORTNO OSIGURANJE
MENTOR: Prof. dr ESAD MIRNIĆ
STUDENT: PETAR PETROVIĆ
BROJ INDEKSA:
ODSIJEK: CESTOVNI PROMET
BANJA LUKA, maj 2012. godina
0
1. UVOD
Cjevovod je sistem hijerarhijski povezanih cijevi namijenjen transportu i
distribuciji materije u tečnom ili gasovitom stanju do objekata na teritoriji jedne
oblasti (opštine, grada, regiona, države, kontinenta, prekookenaski itd.). U zavisnosti
od materije koja se transportuje može biti vodovod (voda za piće), toplovod (topla
voda za grijanje), parovod (para za zagrijavanje) i gasovod (gas za grijanje i
industriju). Cjevovodni transport je najmlađa saobraćajna grana. Bez obzira na tu
činjenicu jedan je od najracionalnijih oblika transporta određenih vrsta tereta, sa
relativno nižim troškovima transporta nego kod drugih vidova kopnenog saobraćaja.
Iako su počeci primjene cjevovodnog transporta dosta rani, transport cijevima počeo
se naglo razvijati tek u vrijeme poslije II svjetskog rata zbog naglog širenja potreba
potrošnje nafte, naftnih proizvoda i gasa.
Posljednjih dvadesetak godina u Evropi se događa vrlo brza izgradnja
cjevovodnih sistema kojima se u prvom redu transportuju zemni gas, a zatim druge
vrste industrijskih gasova, te tečnih medija naročito nafte i naftnih derivata. Danas je
čitava Evropa išarana cjevovodnim sistemima, a planirana je ili se nalazi u toku
izgradnja mnogobrojnih novih. Uzmemo li u obzir da su obezbjeđenje i potrošnja
energije direktno proporcionalni stepenu razvoja svake zemlje, a najčešći medij koji
se transportuje cjevovodima su upravo energenti, jasno je da je dalji razvoj neke
zemlje uslovljen razvojem i transportnih sistema.
U ovom seminarskom radu ćemo govoriti o istorijskom razvoju cjevovodnog
transporta i njegovoj podjeli te o osobinama i razvojuu budućnosti.
2. ISTORIJSKI RAZVOJ CJEVOVODNOG SAOBRAĆAJA U
SVIJETU
Osnovni tehnički problemi prenosa tečnosti i gasova bez ambalaže bili su
riješeni već odavno. Poznati su Rimski sistemi za prijenos vode na veće udaljenosti
akvadukti (vodovodi). Sistemi za navodnjavanje polja postojali su u mnogim
antičkim državama (Indiji, Perziji, Kini i dr.) pa i prije njih još prije pet hiljada
godina - “prvi ljudi koji su obrađivali zemlju u dolini Eufrata i Tigra bili su crnokosi
Sumerci, oni su naučili da organizuju čitav jedan sistem kanala za navodnjavanje
spojen sa tim rijekama”. Keramičke vodovodne cijevi nađene su u iskopinama
naselja od prije blizu četiri hiljade godina.
Pored svega toga prijevoz cijevima se danas ubraja u najmlađe saobraćajne
grane jer je tek masovna proizvodnja i potrošnja proizvoda pogodnih za prijevoz
cjevima uvjetovala brži razvoj ovog saobraćajnog sredstva. Naravno, ovdje
izuzimamo vodovode koji koriste istu ili sličnu tehnologiju kao i cjevovodi, ali nisu
sastavni dio saobraćajnog sistema. Takvi su proizvodi, naročito, nafta, njeni derivati i
prirodni gas
1
.
2.1. VODOVODI
Fragmenti građevina iz daleke prošlosti dokazuju da je problemu dovođenja
vode do potrošača odavno posvećivana velika pažnja. Velika naselja nicala su
redovito na teritoriju s izobiljem vode (područje Eufrata i Tigrisa, dolina Nila), ali je
opskrba vodom rješavana i vodovodima koji su dovodili vodu iz velikih daljina.
Najpoznatiji antički sustavi vodovoda su iranski kanati i rimski akvadukti. Izgradnja
vodovoda posebno se razvila u grčkoj i rimskoj civilizaciji. U to vrijeme građeni su
tuneli i mostovi za provođenje vode. Poznat je vodovodni tunel daljine 1 km za
1
Adamović M., UVOD U SAOBRAĆAJ, Saobraćajni fakultet univerziteta u Beogradu, Beograd,
1999. godina, str. 183
