PRAVNI FAKULTET
USTAVNO PRAVNO POLITIČKI SMJER
Seminarski rad:
ČLANSTVO U INTERNACIONALNIM ORGANIZACIJAMA
ČLANSTVO U INTERNACIONALNIM ORGANIZACIJAMA
4
Jedan čuveni poster koji slavi uspomenu na rođenje evropske integracije prikazuje dva čovjeka,
Žana Monea (Jean Monenet) i Robert Šuman (Robert Schuman), kako stoje zajedno “na začetku
Evropske zajednice (9. maja 1950.)”. Datum označava dan kada je Šuman, tadašnji minister
spoljnih poslova Francuske, objavio do tada neviđen plan ostavljanju “čitave francusko-njemačke
proizvodnje uglja i čelika pod zajedničku Visoku vlast, u okviru organizacije koja je otvorena za
učešće drugih zemalja Evrope.”
1
Evropska unija (EU) kakvu poznajemo danas nije nastala
odjednom, niti je njen razvoj završen. Proces stvaranja i razvoja Evropske unije, pridruživanja i
pristupanja novih država naziva se proces stvaranja evropskih integracija. Za vrijeme Prvog
svjetskog rata, ideja da se ujedine evropske zemlje se izgubila. Sukobi koji su nastali na tom
području, prouzrokovali su da ova ideja izgubi svoju privlačnost. Odmah nakon Prvog svjetskog
rata, ona se ponovo aktuealizuje. Osnove ujedinjenja evropskih država, iznijete su nakon
okončanja Drugog svjetskog rata. Značajni dogadjaj koji je to obilježio, smatra se govor Vinstona
Čerčila, tadašnjeg najpoznatijeg i najpoštovanijeg evropskog državnika, u Cirihu 19. septembra
1946. godine u kome je bila iznijeta ideja o sjedinjenim evropskim državama, kao po ugledu na
SAD. Čerčil je polazio od ograničenije i opreznije forme evropskih integracija, nego mnogi od
njegovih kontinentalnih kolega. U interesu SAD je bilo pružanje pomoći u cilju oporavka Evrope.
Maršalov plan, najpoznatiji poduhvat SAD ikada, glavni je instrument koji su koristile Sjedinjene
Države za ohrabrivanje evropske integracije. Isti zauzima posebno mjesto u istriji hladnog rata.
Neki od istoričara smatraju da je ovo način da SAD stvori svoju imperiju u Evropi. Evropljani su u
tom periodu bili svjesni opasnosti u slučaju prevelikog oslanjanja kako na ekonmsku tako i na
vojnu zaštitu SAD. Američka privreda i kapital imali su velikog uticaja na zapadnoevropski razvoj,
čak i u onim vremenima kada je ratom opustošena zapadna Evropa gospodarski ojačala. Maršalov
plan je bio veliki uspjeh koji je ukazivao da SAD želi da ostane angažovan u Evropi, bez obzira na
katastrofu koju je doživjela poslije Drugog svjetskog rata. Bili su svjesni gladi i siromaštva u
Njemačkoj na početku 1947. godine i to je pojačalo napore Stejt Departmenta da unaprijede
ekonomski oporavak u Evropi. Pored svih pokušaja o integraciji, evropske vlade nisu bile spremne
da planove realizuju. Kako bi ispunile sve preduslove za pomoć koja je predviđena Maršalovim
planom, osnovale su Organizaciju za evropsku ekonomsku saradnju (Organization for European
1
Citirano prema: Dezmon, Dinan,
Sve bliža unija
, Beograd-Službeni glasnik 2009, str. 27
.
ČLANSTVO U INTERNACIONALNIM ORGANIZACIJAMA
5
Economic Cooperation, OEEC). Međutim, ona nije ispunila očekivanja, ubrzo nakon što je počela
da funkcioniše, OEEC se se pretvorila u Organizaciju za ekonomsku saradnju i razvoj
(Organization for Economic Cooperatin and Development, OECD), čije je sjedište bilo u Parizu.
Sredinom osamdesetih Evropska zajednica je prošla kroz veliku transformaciju. Nakon godina
sporog rasta, Jedinstveni evropski akt i program jedinstvenog tržišta obnovilli su interesovanje za
ekonomsku i monetarnu uniju. U periodu transformacije je istovremeno doprinijelo i mediteransko
proširenje, što je nosilo moguće rizike.
Ugovorom koji je potpisan 7. februara 1992. godine u Mastrihtu, države članice Evropske
zajednice osnovale su Evropsku uniju. Ugovor je ratifikovan i u Njemačkoj, pošto je Ustavni sud
12. oktorbra 1993. godine uklonio poslednje nedoumice. Jedan od ciljeva Evropske unije bio je i
uvođenje zajedničke monete. Evropski savjet je na madridskoj sjednici, 15. decembra 1995. godine
utvrdio naziv buduće zajedničke monete koja je nazvana EURO. Početkom 2002. godine počela je
zamjena nacionalnih moneta zajedničkom, što je trajalo do polovine 2002. godine. Od tadašnjih 15
država članica, 12 je prihvatilo da zamijeni nacionalnu monetu evrom, osim Velike Britanije,
Danske i Švedske.
2
Uslijedilo je usvajanje Ustava Evropske unije, koji je poslije dužeg
pregovaranja i usaglašavanja, konačan tekst Ustava potpisan krajem 2004. godine. Predviđao je
prestanak Evropske zajednice, tako da je ubuduće postojala samo Evropska unija. Zastava EU
ostaje do sada prihvaćena i opštepoznata zastava sa dvanaest žutih zvjezdica na plavoj pozadini.
Zvjezdice su poređane u krug, jer simbolizuje solidarnost i sklad evropskih naroda. Broj dvanaest
je izabran kao broj koji predstavlja simbol savršenstva, jedinstva, broj koji označava cjelovitost, a
odgovara broju mjeseci u godini i broju sati na brojčaniku sata. Dan koji se obilježava kao Dan
Evrope je 9. maj. Toga dana 1950. godine francuski minister vanjiskih poslova Robert Šuman, a na
predlog francuskog ekonomiste Žana Monea, predstavio predlog o stvaranju organizovane Evrope
koja će obezbijediti stabilnost i mir, poznat kao “Šumanova deklaracija”. Zbog toga je dan
podnošenja Šumanove deklaracije izabran za Dan Evrope. Odluka da se 9. maj obilježava kao dan
2
Stefanović, Zlatko,
Pravo Evropske unije
, Pravni fakultet Univerziteta Union, Beograd 2014, str. 83.
