1. Mesto,značaj i zadatak crkvenog prava?
-Crkveno pravo bavi se pravnom stranom crkve dok se bogoslovskom stranom
bave druge bogoslovske discipline
-Crkveno pravo se ne može uvrstiti ni u isključivo privatno ni u isključivo javno
pravo, ono u sistemu zauzima samostalan položaj
-Zadatak crkvenog prava deli se na dva dela:
1)
Opšti deo
-Da ispita osnovne principe crkvenog zakonodavstva
-Da objasni organizaciju i nadležnost crkvene vlasti (sudske I uprave)
-Da ispita i utvrdi imovinska i politička prava crkve kao pravnog lica
2)
Posebni deo
-Da detaljno proučava spomenike crkvenog zakonodavstva
-Da stvara sistem crkvenog prava
-Da proučava životr pomesnih autokefalnih i pravoslavnih crkava
2. Crkvenopravna književnost na srpskom?
-Na trećem mestu posle Rusa i Grka u pravoslavnom svetu su Srbi čiji su pisci
poznati i priznati i ne samo u pravoslavnom svetu
1)
Jevtimije Jovanović (1775-1852)
Najpoznatije delo mu je
Načatkicerkovnago prava drevnija pravoslavnija
vostočnija cerkve po knjzi Kormčej
, u uvodu govori o izvorima kanonskog prava
Krmčiji i vaseljenskim saborima/ kliricima, jereticima, starateljstvu,bracno
pravo,3ci deo nije stampan cerkovnago prava
2) Evgenije Jovanović (1802-1854)
-Profesor bogoslovije i sekretar čuvenog karlovačkog mitropolita Stefana
Stratimirovića, bio je potpredsednik Narodne skupštine u karlovcima, Episkop
gornjo-karlovački, poznato njegovo delo je
O sudjeh cerkve svjatcija vostočnija,
sobornija i apostolskija cerkve iže vo deržavah Avstrijeski
3) Nikanor Ružičić ( 1843-1916)
-Profesor I rector beogradske bogoslovije. Izuzetno je vredan njegov crkveni rad
na nemačkom
Veliki župan Stefan Nemanja i njegov značaj za crkvu i državu
, za
niškog episkopa izabran je 1898
-Njegovo zapaženo delo je i
Nomokanon Srpske crkve
, za bračno pravo važni su i
Tablice srodstva i Primeri srodstva 1893
4) Nikodim Milaš (1845-1915)
-Njegov magistarski rad bio je
Nomokanon patrijarha Fotija
, povratkom u
Dalmaciju postaje profesor zadarske bogoslovije i njen rektor podiže njen ugled i
ona dobija status fakulteta, veliki radnik na polju istorije crkvenog i kanonskog
prava. Dela Pravoslavno crkveno pravo, Pravila pravoslavne crkve s tumacenjem,
Brak izmedju hriscana I nehriscana, Crkveno kazneno pravo.
5) Čedomilj Mitrović (1870-1934)
-Godine 1898 odrbranio je doktorat na temu
Nomokanon slovenske istočne crkve ili
knjiga Krmčija,
po povratku u Srbiju izabran je za docenta Velike škole, održava
poznato i zapađeno predavanje
O zakonodavnim granicama između crkve i države
bio je dekan Pravnog fakulteta i rektor BG univeziteta, napisao Crkveno pravo.
-Poznati njegovi radovi su:
Iz crkvenog i bračnog prava rasprave I clanci;
Brakorazvodni sud po stranom zakonu;O braku I uzrocima njegove krize.
6) Sergije Viktorovič Troicki (1878-1972)
-Godine 1913 dobio je stepen magistra bogoslavlja za rad
Drugi brak klirika
i
Istorijsko-kanonska rasprava
, izabran je za docenta pravnog fakulteta u Subotici za
predmet crkveno pravo. Znao nekoliko jezika. Sekretar Sveruskog crkvenog
sabora,Docent pravnog u Subotici.Skupljao radove, veoma studiozan, drugi
izbegavali polemiku sa njim,saradjivao sa mnogim casopisima. Dela Crkveni ili
gradjanski brak, Srodstvo po braku kao bracna smetnja, Hilandarski nomokanoni.
7) Branko Cisarž (1908-1982)
-Do početka II sv.rata bio je suplent bogoslovije u Bitolju a od 1945-1951 paroh u
Čačku i Beogradu, zatim je bio prof.bogoslovije, inspektor bogoslovija.
-Napisao je skripte iz crkvenog prava koje je kasnije i štampao: Opšti deo i
organizacija crkve; Crkveno pravo,bračno pravo i crkvenosudski postupak,
najbitnije Jedan vek periodicne stampe Srpske pravoslavne crkve.
8) Gardašević Blagota (1908-1993)
-Bio asistent-dnevničar pri bibilioteci bogoslovskog faxa u BG-u, bio je i asistent
Sergeja Troickog. Bio je vanredni profesor,
-Doktorat je odbranio na temu
Hrišćansko pravo azila u Vizantiji
, u njegove
važnije rukopise spadaju još i:
Uloga hrišćanskih opština u organizaciji
crkve,Crkva kao pravna institucija, Polozaj zene u crkvi.Rukopolozen u cin
protojereja.
3. Izvori crkvenog prava-Stari zavet?
-Sveto pismo je zapisana reč Božija knjige istog se dele na Stari zavet
(testamentum libri veteris) i Novi zavet (testamentum libri novi) a u upotebi je i reč
4. Izvori crkvenog prava Novi zavet?
-Pisan je tokom pedestih godina i sadrži izveštaj o životu i delima Isusa Hrista, o
početnom razvoju hrišćanske crkve i izlaže suštinu Hrišćanske vere
-Napisan je na grčkom jeziku sa koga je dalje prevođen na hiljade jezika, sve
knjige Novoga zaveta ušli su u novozavetni kanon/ otuda naziv kanonske knjige
-Svaka knjiga kasnije je podeljena na glave a ove na stihove, na bogosluženjima se
čitaju odeljci iz Sv.pisma Zavet je podeljen na začala
-Postoje i nekanonske knjige Starog i Novog zaveta i to su one knjige koje nisu
ušle u kanon nisu sve prevedene na srpski i ne štampaju se u Bibliji
-Prve prevode svetog pisma na slovenski jezik dali su Ćirilo i Metodije u IX veku,
kao tvorci slovenske azbuke preveli su najvažnije knjige sa grčkog
-Novi zavet su u novije vreme prevodili Dimitrije Stefanović 1934 i Emilijan
Čarnić,a nekada Vuk Karadzic I Djura Danicic.
Zakonske knjiga
-Jevanđelje po Mateju, Marku, Luki i Jovanu
Istorijska >Djela Svetih Apostola
Poucne > Poslanice sv apostola Pavla, Petra, Jovana Bogoslova
Prorocke> Otkrivenje sv Jovana Bogoslova
5. Izvori crkvenog prava-Sveto predanje?
-Isus Hrist nije ostavio pismeno zabeleženo učenje, svoju nauku pred narod je
iznosio usmeno a njegovi učenici (Apostoli) pratili su ga svuda, rukopolagali su
episkope I prezvitere.
-Sveto predanje je po vremenu svoga nastanka starije od Svetog pisma, sv.pismo je
samo deo Svetog predanja koje je zapisano u vreme apostola
-Crkva je bila veoma oprezna po pitanju predanja , ono poštiče od Isusa Hrista i
apostola pa zato se upotrebi naziv apostolsko predanje
-Veliki deo Svetog pradanja zapisali su i oci i učitelji crkve u prvom i drugom
veku. I Sveto pismo I Sveto predanje poticu od istog autoriteta I imaju podjednaku
vrednost. Crkva je na saborima odlucila sta spade u predanje, na prvom
vaseljenskom saboru I trulskom se govori o vaznosti Svetog predanja.
6.
Izvori crkvenog prava-Običaj
?
-Običaj je norma koja se stvara dugim ponavljanjem i koja svoju obaveznu snagu
vuče upavo iz tog dugog ponavljanja
-U pravu običaj se razlikuje od predanja mada su u početku hrišćanstva oni bili u
tesnoj vezi, predanje se zasniva na autoritetu od koga potiče, a običaj danas ima
manje važnosti u gradjanskom nego u crkvenom. Obicaj nije zakonom propisan,
jer bi onda bio zakon.
-Vaseljenski sabori strogo su vodili računa o običajima, on može biti saglasan sa
zakonom i tada nema poteškoća sa utvrđivanjem važenja običaja; Običaj može
važiti umesto zakona ako zakon ne postoji; Običaj može biti i suprotan zakonu-i
tada on nema nikakvu važnost
-Običaj nema veći značaj od zakona zato Carigradski odbor 861 u 7.kanonu
određuje: Ništa od onoga što protiv zakona i reda biva ne sme biti na uštrb
ustanovljenome po pravilima
-Četvrti vaseljenski sabor određuje da u svakoj eprahiji parohije koje su po selima
ili zaseocima moraju nepormenjeno pripadati onim episkopijama koje su na vlasti
naročito ako su njima upr.30 godina
-Trulski sabor uzima vreme od 30 godina kao vreme za ukorenjivanje običaja, u
rimokat.crvvi običaj je običan ako je trajao 40 godina, stoljetni-100god,
nezapamćen,otpamtiveka-70-90 godina
7.
Vaseljenski sabori (Ekumeniki sinodos)?
-Bez sabornosti crkva ne bi bila crkva, a saborni način rešavanja pitanja važnih za
crkvu započeo je Apostolskim saborom u Jerusalimu, sabornost vazno svojstvo
crkve
-Kad su prestala gonjenja hrišćanstva i kada je vera proglašena za dozvoljenu
pojavila se potreba radi utvrdjivanja dogmatske politike da se organizuje sastanak
gde ce cela Crkva da kaže svoju reč, to je skup pastira I ucitelja, da odluce o
pitanjima koja se ticu crkve, I cije odluke tada priznaje cela I sva crkva.
-Da bi jedan sabor mogao imati vaseljenski značaj on mora da ispunjava neke
uslove:
1) Spoljašnji uslovi
-Da na njemu učestvuju sve žive autokefalne crkve, jednu crkvu mogu predstavljati
njeni episkopi ili zamenici
-Broj prisutnih članova tom prilikom nije bitan pre je učestvovalo 150-630
episkopa (5-20%) od svih
-Učestovalo je 150 pravoslavnih episkopa i 36 makedonijanaca, utvrđen je
Nikejski simbol vere, sabor je doneo 7 kanona koji su uneti u 11 glavu Krmčije
3) Treći vaseljenski sabor
-Održan je u Efesu 431 a povod je bila jeres carigradskog arhiepiskopa Nestorija,
njegovo učenje o dvema prirodama o Hristu bilo je pogrešno
-Sazvao ga je car TeodosijeII učestvovalo je oko 200 pravoslavnih episkopa, nakon
utvr.dogmatskog učenja sabor je doneo 8 kanona
-Kanonski značaj ima i poslanica ovog sabora koja je upućena saboru u Pamfiliji,
episkop jen podeno ostvaku izabran je novi ali je sabor poništio odluku
4) Četvrti vaseljenski sabor
-Sazvao ga je car Markijan u Halkidonu, održan je zbog monofizitske jeresi, ona
potiče od Evtihija i njegovog učenja po kome u Hristu nisu dve prirode već jedna.
630 episkopa ucestvovalo, 16 sednica, formulisano je pravoslavno ispovedanje
vere, doneto 30 kanona,svi u Krmciji.
5) Peti vaseljenski sabor
-Održan je u vreme cara Justinijana u Carigradu 553 na poslednjoj sednici
učestvovala su 164 episkopa i ovde nisu donošeni kanoni. Osudjuju svako ucenje
protivno pravoslavnom ucenju o Tri Lica Svete Trojice
6) Šesti vaseljenski sabor
-Sazvao ga je car Konstantin Pogonat 681 povodom žestogog spora po pitanju dve
volje u Hristu
-Usvojen je dogmat o dvema voljama Hrista, nisu donošeni nikakvi kanoni,
obnavljala se snaga ranijim kanonima. Peti I sesti nisu doneli nijedan kanon, Car
Justinijan 2 je sazvao peto/sesti sabor poznatiji kao Trulski, taj je doneo 102
kanona, sadrzana u Krmciji.
7) Sedmi vaseljenski sabor
-Posvećen je borbi protiv ikonoborstva, ono je u VII veku u Vizantiji uzelo
maha.Istog dana kada je otvoren je I zatvoren, zbog oruzanog napada.
Vaseljenski sabori si doneli 190 kanona koji su obavezni za celu crkvu.
8. Pomesni sabori (Kanones ton topikos sinodis)?
Dva puta godisnje je sabor episkopa,obavezni da ucestvuju svi episkopi doticne
mitropolije. Kanoni doneti na pomesnim saborima imali su vaznost samo za ovu
pomesnu crkvu u kojoj su doneti. U kanonskom pravu od opste vaznosti su kanoni
doneti na sledecim saborima.
