UČITELJSKI FAKULTET
UNIVERZITET U BEOGRADU
SEMINARSKI RAD
DECA SA POSEBNIM POTREBAMA
Mentor:
Student:
Prof. Jasmina Kovačević
Ćama Bibić
Index br.2016/813
Novi Pazar, 2018.
SADRŽAJ
1.
UVOD……………….………………………………………………..
3
1.1. Dete sa posebnim potrebama ili dete ometeno u razvoju………………… 3
1.2. Pojmovi koji se tiču postupaka u radu sa decom sa posebnim potrebama.. 3
2.
KLASIFIKACIJA DECE SA POSEBNIM POTREBAMA...................5
2.1. Faktori rizika....................................................................................
6
2.2. Prakto-gnostički poremećaji.................................................................... 8
2.3. Poremećaji iz razvojne neurolingvistike...............................................
8
2.3.1.
Značaj i razvoj govora.................................................................
9
2.3.2.
Poremećaji iz razvojne neurolingvistike...............................
9
2.4. Poremećaj psihomotorike u užem smislu reči..................................
10
2.5. Poremećaj usled opšteg razvojnog nesklada...........................................
11
2.6. Nerazvijenost inteligencije i rani poremećaji osećanja............................ 11
3.
POJEDINI OBLICI OMETENOSTI........................................................ 12
3.1. Daunov sindrom................................................................................
12
3.2. Autizam.................................................................................................
14
3.3. Epilepsija..................................................................................................... 14
3.4. Enureza...............................................................................................
15
3.5. Dečja astma………………………………………………………………..16
3.6. Cerebralna paraliza………………………………………………….
16
3.7. Deca sa oštećenjem sluha…………………………………………..
17
3.8. Deca sa oštećenjem vida…………………………………………….
18
4.
OPŠTE PREPORUKE ZA RAD SA DECOM OMETENOM U
RAZVOJU……………………………………………………………………..
18
5.
ANALIZA POSTOJEĆEG SISTEMA OBRAZOVANjA UČENIKA SA
POSEBNIM POTREBAMA U SRBIJI……………………………………… 19
6. LITERATURA…………………………………………………………… 20
2
•
a dete sa posebnim potrebama je DETE
ometeno dete ima sva bitna obeležja deteta kao ljudskog bića, a ometenost ne sme biti osnov
za bilo koji vid diskriminacije
1.2.
Pojmovi koji se tiču postupaka u radu sa decom sa posebnim potrebama
Defektologija se bavi čovekom kao socijalno-biološkim bićem. Sa jedne strane, proučava
uzroke i zakonitosti nastanaka oštećenja i promena u telesnoj, psihološkoj i socijalnoj sferi
lica sa posebnim potrebama. A sa druge, istražuje i odabira metode i mogućnosti pružanja
pomoći takvim licima, odnosno otkriva posebne metode prevencije, dijagnoze, rehabilitacije,
reedukacije, socijalne integracije lica-dece sa posebnim potrebama.
Prevencija predstavlja otklanjanje uzroka ili ublažavanje posledica poremećaja.
Dijagnostika ima za cilj utvrđivanje vrste,obima i porekla oštećenja i davanje moguće
prognoze.
Kompenzacija podrazumeva zaobilaženje oštećenih sistema i organa i osposobljavanje onih
sistema i organa koji su očuvani da preuzmu njihovu funkciju.
Reedukacija je skup specijalnih pedagoških postupaka kojima se poboljšava i u granicama
datih mogućnosti usavršava sposobnost u oblasti oštećenih funkcija.
Rehabilitacija predstavlja kombinovanu i koordiniranu primenu medicinskih, socijalnih,
pedagoških i profesionalnih mera na osposobljavanju pojedinca u cilju postizanja najvišeg
nivoa funkcionalne sposobnosti.
Socijalizacija u širem smislu, znači uključivanje ,osoba sa potrebnim potrebama, u društvenu
zajednicu. U užim smislu, prema Deklaraciji UN, o pravima ometenih u razvvoju, to je
strategija koja omogućava izjednačavanje mogućnosti i socijalnu integracijuosoba sa
posebnim potrebama u zajednicu u kojoj žive.
1
Nivoi socijalizacije su:
•
Socijalna zaštita, smeštaj u ustanove socijalne zaštite osoba sa posebnim potrebama,
koje su potpuno nesamostalne (npr. –teško mentalno retardirana deca)
•
Utilitet, socijalna upotrebljivost ometenih osoba uz nadzor i pomoć drugih lica.
•
Adaptacija, prilagođavanje uslovima života, koje postojeće oštećenje omogućava.
•
Integracija, najkompleksniji oblik socijalizacije, koji predstavlja osposobljavanje
osobe za potpuno samostalan život i rad, a da postojeće oštećenje, pritom ne predstavlja
značajnije smetnje ni porodici ni samoj osobi.
Integracija dece sa posebnim potrebama podrazumeva vaspitanje dece sa posebnim
potrebama zajedno sa decom koja te teškoće nemaju. Odnosno, deci sa posebnim potrebama
1
Stanković-Đorđević, M., spec., Deca sa posebnim potrebama, “PI-PRESS Pirot“, 2002. godine
4
se pružaju iste mogućnosti za vaspitanje, obrazovanje, uključivanje u društveni život i
sticanje ugleda na osnovu zasluga, bez obzira na teškoće i ograničenja. Otuda je i značaj
integracije, dvostruk. S jedne strane, ometenoj deci se pruža mogućnost za uključivanje u
zajednicu, a sa druge, deca iz redovne populacije postaju svesna ljudske različitosti i
specifičnosti, samim tim se razvija empatičnost humanizam i potreba poštovanja ljudskih
različitosti. Ponekad se, kao sinonimi, koriste izrazi integracija i inkluzija. Međutim, iako
slični, izrazi objašnjavaju različite pristupe:
Integracija deteta sa posebnim potrebama znači dete po meri vrtića-škole, dok inkluzija znači
vrtić-škola po meri deteta.
Ciljeve korektivnog pedagoškog rada sa decom sa posebnim potrebama moguće je ostvariti
multidisciplanarnim pristupom stručnjaka raznih profila i timskim radom: lekara, psihologa,
pedagoga, defektologa.
2. KLASIFIKACIJA DECE SA POSEBNIM POTREBAMA
Prema kalasifikaciji S.Bojanina postoje pet kategorija teškoća u razvoju:
1.
Prakto gnostički poremećaji,
2.
Poremećaji iz razvojne neurolingvistike,
3.
Poremećaji psihomotorike u užem smislu reči,
4.
Poremećaji usled opšteg razvojnog nesklada,
5.
Nerazvijenost inteligencije i rani poremećaji osećanja.
2.1. Faktori rizika
Psihički i fizički razvoj deteta određen je nasleđem genetskim faktorima, kombinovano sa
uticajem sredine. Faktori rizika normalnog razvoja, kao potencijalni razlozi oštećenja ploda,
a kasnije i deteta mogu započeti :
-
Za vreme trudnoće (prenatalni)
-
Na rođenju (natalni)
-
Po rođenju (postnatalni)
Faktori rizika mogu biti :
-
Starost majke (mlađa od 16 a starija od 40 godina)
5
