FAKULTET ZA MENADŽMENT
HERCEG NOVI
SEMINARSKI RAD IZ SOCIOLOGIJE
DEMOKRATIJA
(USTAVNA DEMOKRATIJA)
Profesor: Doc. dr. Milo Lučić
Student: Bojana Klisura, br. In.04/17
Saradnik:
Post. dipl. Momir Dragićević
__________________________________________________________________________________
Herceg Novi, novembar 2017.god
1
SADRŽAJ
SADRŽAJ
..................................................................................................................... 1
UVOD
............................................................................................................................. 2
1. POJAM I PROCES RAZVOJA USTAVNE DEMOKRATIJE
........... 3
2. ELEMENTI USTAVNE DEMOKRATIJE
................................................. 6
2.1
.
LJUDSKA PRAVA I NJIHOVA ZAŠTITA ............................................................. 6
2.2. NARODNI SUVERENITET ..................................................................................... 6
2.3. DEMOKRATSKI IZBORNI SISTEM ...................................................................... 7
2.4. SISTEM PODJELE VLASTI ..................................................................................... 7
2.5. VLADAVINA PRAVA I NEZAVISNO PRAVOSUĐE .......................................... 8
2.6. CIVILNO DRUŠTVO ................................................................................................ 8
3. DEMOKRATIJA AMERIKE DANAS
......................................................... 9
ZAKLJUČAK
............................................................................................................ 10
LITERATURA
.......................................................................................................... 11
3
1.
POJAM I PROCES RAZVOJA USTAVNE DEMOKRATIJE
Ideja, pojam i praksa demokratije se javlja i razvija u antičkoj Grčkoj, kao koncept vlasti
suprostavljen antidemokratskim vladama aristokratije, oligarhije, monarhije i tiranije. Koncept
demokratije podrazumjeva upravljanje građanja državom. Naime, sam pojam demokratija
etimološki dolazi od dvije riječi :
demos
(narod) i
kratein
(vladati) što bukvalno prevedeno
označava vladavinu naroda.
Robert dal je uočio da je demokratija inovacija po istorijskom značaju vrijedna kao pronalazak
točka i otkriće Novog svijeta.
1
Isti autor je uočio ideje koje bitno determinišu savremenu ustavnu
demokratiju. Riječ je o istorijskim pretpostavkama koje imaju teorijsko važenje :
a)
grčka demokratija
b)
rimska republikanska tradicija
c)
ideje i ustanove predstavničke vladavine i
d)
koncept političke jednakosti
Proces razvoja i implementacije koncepta demokratije u antičkoj državi tekao je kroz nekoliko
vijekova. Prvi značajniji korak na tom planu jeste zabrana monarhije 683.g.p.n.e., a veliki
zakonodavac Solon (640.g.p.n.e. - 560.g.p.n.e.) reformisao je pravni sistem uvođenjem
porodičnog i krivičnog prava.
Demokratija se u atinskom polisu ostvarivala na izvoran način neposrednim glasanjem odraslih
slobodnih ljudi. Kritičari atinske demokratije naglašavaju da žene, robovi i stranci nisu imali
pravo glasa. Tako je prema prema nekim procjenama pravo glasa imalo je samo oko 16%
ukupnog stanovništva. Nešto drugačije je iskustvo Sparte, gdje se na temelju Likurgovih zakona
pod nazivom „Velika retra“ uvodi jednakost građana pred zakonom, pri čemu žene imaju gotovo
ista prava kao muškarci.
2
Značajan doprinos razumjevanju grčke demokratije daju poznati filozofi Platon („Zakoni“) i
Aristotel („Politika“ i „Ustav atinski“). Na njihovim konceptima države i prava razvio se pojam
prirodnih prava iz kojega vuče korjen sistem ljudskih prava kojeg danas poznajemo.
Za antičke Grke, bavljenje politikom bilo je javno i moralno pitanje. Javno, zato što se politika
vodila najčešće na gradskim trgovima i u njoj su ravnopravno učestvovali svi odrasli slobodni
muškarci. Moralno, zato što se smatralo da svi odrasli slobodni muškarci imaju moralnu obavezu
da daju svoj aktivan doprinos razvoju i prosperitetu polisa čiji su građani.
Grčki demokratski poredak znači :
a)
građani imaju usklađene intrese i inspirisani su snažnim osjećajem opšteg dobra;
b)
dijele zajedničke vrijednosti (slobodno vrijeme, ista religija, jezik, nivo obrazovanja);
c)
mogućnost neposrednog vijećanja i odlučivanja o političkim pitanjima;
d)
aktivno upravljanje gradom i
e)
autonomija grada države.
3
1
Robert Dal (1999),
Demokratija i njeni kritičari,
CID, Podgorica, str.99
2
Grupa autora (2013),
Upoznaj ustav i ono što ti pruža
, NDC, Sarajevo, str.8
3
Grupa autora (2002),
Demokratija i ljudska prava
(zbornik radova), CIVITAS, Sarajevo, str.39
