Dete u predškolskoj ustanovi

Seminarski rad

Uvod

Malo dete ispoljava jaku i trajnu potrebu da ostane sjedinjeno sa

svojom majkom u simbioti

nom odnosu. Ova tendencija ostaje prisutna i u

kasnijim fazama a kod nekih osoba i porodi

nih grupa do kraja života. Ona

predstavlja nesvesno porodi

ne grupe, uostalom kao i svake druge ljudske

grupe, i uslovljava ponašanja njenih

lanova. Sre

emo je kod dece sa

ulaskom u grupu drugova. Prema psihoanalizi re

je o katektiranju

spoljašnjih objekata.

Proces sjedinjavanja stoji u stalnom dijalekti

kom odnosu sa

procesom odvajanja, cepanja ove fuzione veze dete-majka ili dete-ostali
svet. On je naro

ito zna

ajan za razvoj individualizacije i personalizacije

deteta.

Sjedinjavanje se u prvo vreme odvija preko dojenja, hranjenja, nege

oko pražnjenja sfinktera. Dete se ose

a sjedinjeno sa majkom onda kad je

ona  prisutna  i  kad  predstavlja  realni  izvor  stimulacija.  Stoga  mentalna
higijena razvojnog doba  insistira   na trajnom prisustvu majke ili zamene za
majku.  Nama  je  danas  jasno  da  afektivni  odnos  izme

u majke i deteta

predstavlja osnovni i bitni

inilac u organizaciji i sintetizovanju njegovog

telesnog, ose

ajnog, saznajnog i socijalnog razvoja deteta. Danas isto tako

znamo da u ovo afektivno polje izme

u deteta i majke veoma brzo ulaze

otac, bra

a, sestre, ostala rodbina i kona

no svaka nova osoba iz njegove

spoljašnje realnosti.

Trenutak cepanja dijade majka — dete i formiranje odnosa sa tre

osobom, naj

eš

e ocem, nosi elemente mo

nog agensa koji detetu daje

pogodnost da se odvaja iz simbioti

ke veze sa majkom i da zapo

ne svoju

individualizaciju i personalizaciju. Istovremeno, ono se sjedinjuje sa novom,
tre

om osobom i zapo

inje proces socijalizacije i šireg društvenog

uklju

ivanja.

Dobro prilago

ena majka, odnosno dobro prilago

ena porodi

grupa, omogu

e svom detetu onoliko fuzionisanja i odvajanja koliko mu je

potrebno da se ose

a zavisnim i nezavisnim i da neutrališe svoje primarne

libidinozne i agresivne pulzije. Majka, odnosno porodi

na grupa, koje

ispoljavaju ve

i stepen ose

ajne nestabilnosti, lomljivosti i socijalne

neprilago

enosti i

ija je snaga li

nog, odnosnog i porodi

nog Ja manja,

Seminarski rad

pokaza

e ve

i stepen anksioznosti i agresivnosti bilo u fazi sjedinjavanja,

bilo u fazi odvajanja. Može se o

ekivati da

e provocirani strah u ovim

porodi

nim grupama pospešiti razvoj patoloških mehanizama odbrane

neuroti

nog ili psihoti

nog tipa. Ovi patološki porodi

ni mehanizmi

odbrane, neposredno uti

u na telesni, ose

ajni, saznajni i socijalni razvoj

lanova porodi

ne grupe, naro

ito dece i to utoliko patogenije ukoliko je

dete mla

Tipovi interakcija usvojeni i izgra

eni u porodi

nom krugu

predstavljaju modele za identifikaciju. Dete se identifikuje i sa tipom
objektnih odnosa koji se uspostavljaju izme

u roditelja, bra

e i sestara, kao i

sa njihovim li

nostima.

Izlaskom iz porodi

nog kruga dete ulazi u isti ili sli

ni sistem odnosa

sa decom svoje kulture. O

ekujemo da

e njegovi procesi fuzionisanja,

odvajanja i tipovi interakcija biti sli

ni tipovima interakcija ostale dece u

pretškolskoj i školskoj ustanovi. Ovo

e omogu

iti ve

i stepen integracije i

dobrog funkcionisanja u novoj društvenoj sredini.

Pretškolska i školska ustanova predstavljaju važne društvene ustanove

u kojima dete mora da savlada slede

e odnose:

Odnos sa vaspita

em ili u

iteljem, na koga dete prenosi svoja

pozitivna i negativna ose

ajna iskustva vezana za li

nosti roditelja. Ono sada

obnavlja obrasce fuzionisanja i odvajanja koje je donelo iz porodi

nog kruga

i istovremeno želi da se približi i udalji od ove važne odrasle figure.
Oživljavanje i prenos ranijih ose

ajnih sadržaja, strahovanja, otpora i

neprijateljstva vezanih za roditelje i obrazaca ponašanja, može biti izvor
sukoba sa ustanovom u celini. Uuspostavljanje odnosa sa grupom dece
predstavlja najvažniji „posao" za dete. De

je grupe, struktura i organizacija

škok nude detetu bogata nova ose

ajna i socijalna iskustva i name

u mu

pritiske, regulacije, takmi

enje, rivaliziranje i disciplinu.

Promene u njegovim odnosima u ovim sredinama unose nove

promene u porodi

ne odnose. Proces odvajanja iz porodi

ne grupe ubrzan je

i može izazvati više strahovanja kod roditelja. Hiperprotektivni stavovi
roditelja spre

avaju proces individualizacije i socijalizacije u grupi drugova i

posredno mogu ometati prilago

avanje deteta na školu u celini i njegov

uspeh u savladavanju gradiva. Roditelji koji ubrzavaju proces odvajanja i ne
dozvoljavaju introjekciju i identifikaciju, osuje

uju detetovu potrebu za

Seminarski rad

iskustva sa podizanjem dece u ,,kibucima,, i smatraju da su Štetne posledice
umanjene ili

ak i izbegnute, jer su deca, roditelji i osoblje „kibuca" deo

jedne iste društvene zajednice.

I naše drugo pitanje: šta se doga

a sa detetom koje je uspelo da

postigne relativnu prilago

enost u ustanovi u toku dužeg boravka?

Diatkine smatra da izlazak iz ustanove predstavlja novo odvajanje i

uspeh

e zavisiti od kapaciteta roditelja da „preprave" Ja deteta. Ovaj

problem za nas je utoliko složeniji što nam se

ini da su u jasle, a i u

ustanove za sedmodnevni boravak, pa možda i ustanove za dugotrajno
le

enje od hroni

nih telesnih oboljenja, smeštena deca iz ekonomski i

društveno ugroženijih porodica i što se preventivne mere ne mogu osloniti
samo na stru

njake za mentalnu higijenu, nego na društvo u celini. To

zahteva mnogo ve

e poduhvate ekonomske i politi

ke prirode.

Hopper, R., R. C. Naremore (1978): Children’s speech: A Practical Introduction to Communication

Development, New York: Harper & Row Publishers, str.267.

Seminarski rad

1. Dete u pretškolskoj ustanovi

Tranzicija iz predškolske ustanove u osnovnu školu jedna je od

najzna

ajnijih promena u životu svakog deteta. Stavovi deteta i roditelja

prema novoj ustanovi mogu imati dalekosežne posledice na uspeh u
školovanju. Kao mogu

i uzroci diskontinuiteta navode se tradicionalne

razlike izme

u predškolske ustanove i osnovne škole, nedovoljna saradnja

vaspita

a i u

itelja, kao i nedovoljno definisane funkcije prvog i drugog

stupnja sistema vaspitanja i obrazovanja u našoj zemlji. „Ni sam sistem nije
jasno definisan:

emu služi, kojim vrednostima se rukovodi, šta je svima

zajedni

ko, šta razli

ito, zavisno od uzrasta, potreba i interesovanja dece i

interesa društva.”

Studija koju su obavili Klov, Džauet i Bejt (Cleave, Jowett i Bate

1982), je jasno pokazala da postoji vertikalni diskontinuitet izme

u ova dva

nivoa i da deca mogu doživeti i doživljavaju strepnju i stres ukoliko prelazak
nije bio blago izveden. Što je najvažnije, ovi efekti

e verovatno negativno

uticati na de

je u

enje na po

etku osnovne škole.

Imaju

i u vidu informacije o ranom u

enju deteta, o razvijanju novih

strategija delovanja i razumevanja jasno je da diskontinuitet može da igra
zna

ajnu ulogu u procesu u

enja mladog deteta. Diskontinuitet kao forma

novog stimulativnog iskustva sa sigurnim okvirom predstavlja na

proširivanja iskustva detinjeg u

enja i razumevanja, ali da bi se održala

njegova korist, nepodudarnost ne sme da bude suviše velika.

Polaznu osnovu, koja nam pomaže da diskontinuitet shvatimo kao

pozitivno iskustvo, daje nam shvatanje u kome se unutrašnja neravnoteža
posmatra jednim od

inioca razvoja (pored unutrašnjih i spoljašnjih faktora

koji uti

u na razvoj pojedinca). Gesel smatra, da „organizam koji se razvija

neminovno u stanju nestabilne i promenljive ravnoteže. Isto je tako
neminovno, da organizam, koliko god to može, ograni

ava i oblike i

intenzitet te neravnoteže”. Pijažeov doprinos je u daljem razvijanju ove
ideje, da „dete poseduje autoregulativne biološke sisteme, kojima
uspostavlja sve ve

e stanje uravnoteženosti, što ozna

ava razvoj”.Vigotski je

Danilovi

, M.: Perspektive savremene nastave, Prosvetni pregled,Beograd,1971., str.27.