SVEUČILIŠTE/UNIVERZITET ¨VITEZ ¨ TRAVNIK
FAKULTET POSLOVNE EKONOMIJE U TRAVNIKU
SEMINARSKI RAD
D E V I Z N I K U R S
PREDMET: Makroekonomija
MENTOR: prof. dr. Kadrija Hodžić
ASISTENT: mr. sc. Edin Arnaut
STUDENT: Žiško Mirna
Travnik, oktobar 2010.
1
S A D R Ž A J
1. UVOD
………………………………..…………………………………….….…..3
2. DEVIZNI KURS
…………..………………………………................................4
3. SISTEMI DEVIZNOG KURSA
…………..…………………………….…..5
4. REALNI I NEREALNI DEVIZNI KURS
………………………………...6
5. IZBOR SISTEMA DEVIZNOG KURSA
..………………………………..7
6. FORMIRANJE DEVIZNOG KURSA
…....………………………………..8
6.1.
Potražnja za devizama
…………..…..9
6.2.
Ponuda deviza
……...…..10
6.3.
Uzajamno djelovanje ponude i potražnje deviza na deviznom tržištu
....…10
6.4.
Promjene u deviznim kursevima
.……........................................................…11
7. TEORIJE FORMIRANJA DEVIZNOG KURSA
.....................................12
8. REŽIMI DEIZNOG KURSA
......................……………………………....….13
8.1.
Fluktirajući devizni kurs
......................................................... …………........13
8.2.
Fiksni devizni kurs
.........................................................................……...…..13
8.3.
Rukovođeno – fleksibilni devizni kursevi
...................................................…14
8.4.
Klizajući devizni kurs
.……........................................................…..................15
9. DEVIZNI KURS BIH
….......................................................................................15
10. ZAKLJUČAK
......................................................................................................16
11. LITERATURA
….................................................................................................18
2
2. DEVIZNI KURS
Devizni kursevi se formiraju na deviznom tržištu i odražavaju odnose ponude i potražnje
deviza, odnosno stanje platnog bilansa.
Sistemi deviznih kurseva predstavljaju, na drugoj strani operacionalizaciju deviznih
kurseva odnosno bave se pitanjima izražavanja kurseva u određenoj formi – varijanti.
Tako, saglasno teoriji u sistemu deviznih kurseva, kurs se formira slobodno na osnovu
djelovanja ponude i potražnje deviza.
Kada se kaže slobodno, to znači da će kurs predstavljati odraz stanja ponude i potražnje
deviza i da će se formirati na nivou koji izjednačava ponudu i potražnju deviza bez obzira
na visinu kursa koja će tada nastati.
Na drugoj strani, u sistemu fiksnih deviznih kurseva, kurs će također predstavljati odraz
ponude i potražnje deviza, ali se neće formirati na bilo kom nivou, nego na unaprijed
određenoj visini. Devizni kurs u krajnjoj istanci zavisi od ponude i potražnje deviza.
Međutim, ponuda i potražnja deviza su vrlo promijenljive veličine.
U sistemu fiksnih deviznih kurseva ponuda i potražnja deviza pojavljuju se kao
manipulisane veličine. One se nalaze pod utjecajem ili pasivne ili aktivne intervencije
koja limitira međusobna odstupanja ovih veličina. Intervencijom se ponuda i potražnja
deviza stabilizuju na određenom nivou koji garantuje formiranje fiksne cijene strane
valute izražene u domaćoj valuti.
4
3. SISTEM DEVIZNIH KURSEVA
Pored dva osnovna sistema deviznih kurseva: fluktuirajućih i fiksnih, u praksi se javljaju
različiti modaliteti ova dva osnovna sistema deviznih kurseva.
Tako, na primjer, rukovođeno – fleksibilni devizni kursevi predstavljaju takav sistem
deviznih kurseva u kojem se devizni kurs stabilizira na određenom nivou intervencijom
monetarnih vlasti uz otorenu mogućnost za njegovu promjenu u određenim vremenskim
intervalima zavisno od toga kako se ponašaju osnovne determinante deviznog kursa,
odnosno zavisno od toga do kakvih kretanja dolazi u nacionalnoj i međunarodnoj
ekonomiji.
Klizajući devizni kursevi predstavljaju sistem deviznih kurseva koji liči na
minidevalvacije. To je varijanta fiksnih deviznih kurseva pri čemu se dozvoljavaju ili
stimulišu češće izmjene deviznih kurseva u skladu sa kretanjem deviznokursnih indikatora
( cijene na veliko, troškovi života, kretanje deviznih kurseva na inostranim deviznim
tržištima, konkurentna sposobnost izvoza i sl. ).
Višestruki devizni kursevi predstavljaju sistem deviznih kurseva u kojem, pored jednog
oficijelnog kursa, koji predstavlja bazni kurs, postoje dva ili više kurseva sa specificiranim
funkcijama i očekivanim djelovanjem na nacionalnu ekonomiju.
Različitost metoda i formi formiranja deviznih kurseva nije stvar proizvoljne odluke
monetarnih vlasti zemlje niti je stvar prethodne odluke centralne banke na bazi određenih
preferencija za nekim od sistema deviznih kurseva.
Devizni kurs utječe i na izvoz i na uvoz robe.
Stimulativan devizni kurs treba da podstiče izvoz robe i da zahvaljujući tome djeluje na
alokaciju resursa u eksportne industrije.
Precijenjeni devizni kurs, opet, normalno podstiče uvoz robe, pretjeranu apsorpciju i
omogućava nacionalnoj privredi da živi iznad svojih mogućnosti sve dotle dok se takav
precijenjeni kurs može održavati.
Precijenjeni devizni kurs, npr., može djelovati antiinfatorno. On omogućava jeftiniji uvoz.
Nacionalna privreda dolazi do jeftinijih inostranih inputa. Na taj način precijenjena valuta
može podsticati proizvodnju na bazi uvoznih inputa . Takođe povećanim uvozom dolazi u
zemlji do kontrakcije novčane mase.
5
