INTERNACIONALNI UNIVERZITET
Brčko distrikt BiH
Pravni fakultet - unutrašnji poslovi - kriminalistika
godina 2012/13
PREDMET
SOCIOLOGIJA
SEMINARSKI RAD
TEMA
DRUŠTVENE GRUPE
STUDENT
Ognjen Rakidžić
Br. indeks-a OP - 150
Cara Lazara 77, Pančevo
[email protected]
borbe. Ova teorija bavila se i društvenim grupama kao što su političke partije,
birokratija, država i porodica
2
.
2 Pojam društvene grupe
Ogromna je neusklađenost, proizvoljnost i površnost u određivanju pojma
društvene grupe. U najopštijem smislu označava sve oblike udruživanja i okupljanja, ili
skup ljudi koji su povezani radi ostvarivanja zajedničkog cilja i potrebe.
Uobičajeno značenje termina
društvena grupa
je da je to skup ljudi između kojih
postoji neka prostorno
fizička veza. Tako se grupom smatraju svi ljudi u istoj dvorani,
na istom trgu, svi gledaoci iste utakmice... Ovo shvatanje grupe uprošćeno je grubo i
netačno. Ovakvo povezivanje ljudi ne zanima sociologiju. Sociologiju zanimaju
društvene veze, društveni procesi koji povezuju ljude.
Skoro svi sociolozi različito su definisali društvenu grupu. Međutim svi oni kao
osnovni momenat uzimaju delatnost i procese koji se vrše u društvenoj grupi.
Radomir Lukić društvenu grupu definisao je kao "skup procesa s obzirom na ljude
koji u njima učestvuju"
3
. On smatra da skupine čine ljudi koji se uzajamno poštuju i
razumeju, da su oni prilagođeni jedni drugima, a promenjeni u pravcu lakšeg vršenja
procesa.
Ante Fijamengo kaže: "Grupa je sklop ljudi koji su povezani obavljanjem
određenih društvenih delatnosti i procesa pomoću određenih sredstava radi zadovoljenja
svojih potreba"
4
. Delatnosti i procesi su veoma bitni jer oni stvaraju rezultate koji su
potrebni za održanje grupe.
Neki sociolozi smatraju da bi u pojam društvene grupe osim ljudi trebalo ubrajati i
stvari, oruđa pomoću kojih se obavlja proces. Grupa bi trebalo da bude sastavljena od
ljudi i oruđa kao materijalnih potreba.
Veoma opširnu definiciju grupe dao je Drago Jezernik: "Grupa je uočljiva,
struktuirana, vremenski relativno trajna, kohezivna i zajedničkim interesima i socijalnim
vrednostima zasnovana socijalna formacija, čiji članovi imaju, zahvaljujući zajedničkim
ciljevima i u skladu sa prihvaćenim standardima vrednovanja i normama ponašanja,
recipročne uloge"
5
.
Ovom definicijom obuhvaćeni su mnogi bitni elmenti društvene grupe. Međutim,
ona ponajviše važi za male socijalne formacije zato što se samo kod njih može primeniti
prisutnost većine konstruktivnih elemenata ili osnovnih obeležja grupe.
Jedna od najsažetijih definicija društvene grupe, koja onuhvata skoro sve elemente
je: "Društvene grupe su relativno trajene skupine ljudi međusobno povezane
zajedničkim društvenim delovanjem, poreklom i društvenim položajem, sličnim
potrebama, interesima i vrednostima"
6
.
2
Šire u knjizi "Sociološki leksikon" izdanje "Savremene administracije", Beograd, 1982. god., str 112
3
dr Radomir Lukić, "Osnovi sociologije", izdanje Saveta udruženja pravnika Jugoslavije, Beograd, 1965.
god. str. 204
4
Ante Fijamengo, "Osnove opšte sociologije", izdanje "Narodne novine", Zagreb, 1977. god.
str. 212
5
Grupa autora, Drago Jezernik, "Socijalna psihologija" Izdavačko preduzeće "Rad", Beograd, 1968. god.
str. 121
6
Milovan Mitrović, Sreten Petrović, "Sociologija za III razred stručnih škola i IV razred gimnazije",
Beograd, 1994. god. str. 61
3
Pored ovih navedenih definicija postoji još ogroman broj drugih. Mnoge od njih su
slične ovima, a postoje i one koje potenciraju i druge elemente.
Društvene grupe su veoma bitne zato što su one most između pojedinca i
globalnog društva. Pojedinci neposredno pripadaju grupama, a tek posredno preko
grupa, globalnom društvu. Svako je najpre član svoje porodice, đačkog kolektiva, grupe
prijatelja, sportskog udruženja itd. pa tek onda član globalnog društva.
2.1 Karakteristike društvenih grupa
Otežavajuća okolnost u izučavanju društvenih grupa je ta što u životu nijedna
ličnost nije član samo jedne grupe već u isto vreme pripada različitim grupama. U
svakoj posebnoj grupi čovek obavlja različite zadatke i procese (proizvodne,
edukativne, naučne, političke...). Procesi u jednoj grupi povezani su sa procesima u
drugoj grupi. Uzajamna povezanost funkcionisanja svih društvenih grupa daje sliku
ukupnog društva. Ukoliko se aktivnost neke jedinke proteže na više društvenih grupa,
ukoliko se ta individua svestranije razvija ili se razvija kao društvena ličnost.
Može se reći da širi pojam društvene grupe obuhvata pet elemenata:
1. ljude,
2.
društvene procese koje oni obavljaju,
3.
odnose koji se stvaraju među njima u tom procese,
4.
sredstva kojima oni obavljaju taj proces i
5.
rezultat koji ta grupa treba da postigne da bi zadovoljila svoje i društvene
potrebe.
Ovde su preopširno obuhvaćeni svi elementi, međutim pravi sociološki pojam
društvene grupe obuhvatao bi samo ove elemente:
1. ljude i
2.
odnosi koji se među njima ostvarauju u nekom procesu.
Za preciznije određivanje društvenih grupa trebalo bi uzeti u obzir i neke druge
karakteristike kao na primer:
1. grupe imaju određene i merljive veličine;
2.
svaka grupa je na određeni način izdvojena, ima svoj centar okupljanja i
može se razlikovati od ostalih društvenih zajednica;
3.
članovi grupe su prostorno i vremenski povezani;
4.
grupe poseduju određeni stepen unutrašnje fizičke i duhovne povezanosti.
članovi grupe imaju osećaj lične odgovornosti i odgovornosti za ostale
članove grupe;
5.
u grupi se ostvaruje komunikacija među članovima;
6.
svim članovima je cilj isti, postoji solidarnost među njima i
7.
postoji diferenciranost uloga, podela rada, društvena pokretljivost u grupi.
4
