Crna Gora je prepoznata kao politički i ekonomski stabilna država. Svoju odlučnost i odgovornost
na putu ka učlanjenju u EU dokazala je kandidaturom za članstvo i dobijanjem datuma za početak
pregovora. Perspektiva članstva Crne Gore u NATO je korak naprijed u političkoj stabilnosti i
ekonomskom razvoju.

Godine nakon sticanja nezavisnosti, u ekonomskom smislu, bile su pune izazova za Crnu

Goru.   Snažan   ekonomski   rast   od   2006-2008.   godine,   bio   je   praćen   rastom   stranih   direktnih
investicija (u prosjeku iznad 20% BDP-a) i kreditnim bumom (godišnjih stopa rasta preko 100%).
Svjetska ekonomska kriza pogodila je Crnu Goru 2009. godine i kontrakcijom ekonomskog rasta od
-5,7%,   poljuljala   temelje   makroekonomske   stabilnosti   i   istakla   značaj   fiskalne   odgovornosti   u
koncipiranju ekonomske politike i postizanja održivog ekonomskog rasta i razvoja. Mali i otvoren
ekonomski sistem, poput crnogorskog, osjetljiv je na spoljnje uticaje, ali i flesksibilan u primjeni
antikriznih   mjera.   Te   mjere,   bilo   jednokratnog   karaktera   ili   strukturne   reforme,   doprinosile   su
„liječenju“ sistema tokom krize, ne ugrožavajući njegovu srednjoročnu i dugoročnu održivost.

Eurizovanoj crnogorskoj ekonomiji, fiskalna politika, kao važan instrument ekonomske

politike, uz ograničene mjere monetarne politike, predstavlja pokretač ekonomskog rasta i razvoja.
Oporavak javnih finansija od 2009. godine, kada je deficit iznosio 5,8%, još uvijek traje, usporen
negativnim   uticajem   krize   u   eurozoni,   strukturnim   disbalansima   i   posljedicama   ekstremnih
vremenskih neprilika (poplave, snijeg i suše). I pored toga što je javna potrošnja smanjena sa 50%
na 40% BDP-a, rezultirajući blagim padom deficita, teret javnog duga raste. Generator oporavka
crnogorske ekonomije, u toku krize i u dugoročnoj perspektivi, je turizam koji kreira tražnju visoko
iznad  domaće proizvodnje,  uzrokujući  visok  robni  deficit.  I  pored  konstantnog  suficita  usluga,
bilans tekućeg računa bilježi učešće od 20% u BDP-u. Strane direktne investicije ostaju na relativno
visokom   nivou   (iznad   10%   BDP-a),   dok   pad   kreditne   aktivnosti   i   posljedična   nelikvidnost
predstavljaju osnovnu prepreku rastu crnogorske ekonomije.

Da identifikuju razvojne mjere i investicije koje su prilagodjene Startegiji razvoja EU

2020.

U cilju povećanja zaposlenosti i konkurentnosti nacionalne ekonomije neophodno je pribjeći

strukturnim reformama, poštovati principe fiskalne odgovornosti i unaprijediti poslovni ambijent.
Samo na taj način mogu se stvoriti pretpostavke za povećanje potencijalnih stopa rasta i kvalitetan
život svakog njenog gradjanina. Poštujući koncept Strategije EU 2020, PR su strukturirani u „tri
pravca“: pametan rast, održivi rast i inkluzivni rast. Načela tri pravca rasta u Strategiji EU 2020 su
bila smjernica za selekciju razvojnih investicija i mjera Crne Gore u narednom četvorogodišnjem
periodu.

Ambiciozne strukturne reforme su, u potpunosti, u skladu sa naporima ka evropskim

integracijama,   a   posebno   ka   usmjeravanju   razvoja   u   pravcu   Strategije   EU   2020.   U   cilju
ispunjavanja   Kopenhaških   ekonomskih   kriterijuma,   pred   Crnom   Gorom   stoji   uspostavljanje
funkcionalne   tržišne   ekonomije   koja   je   u   stanju   da   izdrži   pritisak   konkurencije   na   EU  tržištu,
poveća produktivnost iz domaćih resursa i ojača konkurentnost u pravcu uspostavljanja održive
eksterne pozicije.

Da unaprijede konzistentnost izmedju sektorskih i tematskih programskih

dokumenata u dijelu javnih investicija.

To zahtijeva pojačane napore da se ubrza prelaz i

poboljša funkcionisanje institucija i povećaju državne, razvojno orijentisane, investicije u zemlji i
da se postigne konzistentnost sektorskih politika kroz programske dokumente. Kao u većini zemalja
u tranziciji, tako i u Crnoj Gori, srednjoročni programi i strukturne reforme su radjeni na
fragmentiranoj osnovi, sa malim brojem kvalifikovanih eksperata iz relevantnih ministarstava i
Centralne banke.

Crna Gora broji desetine relevantnih sektorskih strateških dokumenata. Izuzimajući

činjenicu da su neki od njih radjeni u vrijeme ekonomske ekspanzije i drugačije ekonomske
perspektive od one koju imamo u vrijeme krize, kvalitet tih dokumenata iz ugla teme ili sektora je
nesporan. Medjutim, većina tih strategija nijesu integrisane u opšti razvojni okvir zemlje što je
presudno za efikasnost politike. Ima slučajeva da neki strateški dokumenti nijesu ni institucionalno
uskladjeni sa kapacitetima zemlje, a ni sa njenim finansijskim mogućnostima.

Da se započne programiranje investicija koje su konzistentne sa EU finansijskim

višegodišnjim okvirom.

Sticanjem statusa kandidata za članstvo u EU, Crna Gora je preuzela

obavezu pripreme strateškog razvojnog dokumenta. Cilj izrade ovog dokumenta je, prioritetno,
usmjeravanje sredstava kroz tzv. Instrument za pretpristupnu pomoć (IPA) za višegodišnji
finansijski okvir 2013-2020. Kao zemlja kandidat, Crna Gora će imati pravo da povlači sredstva iz
svih pet komponenti IPA-e, a Evropskoj komisiji je potreban višegodišnji program na osnovu koga
će staviti na raspolaganje pretpristupna sredstva. To znači minimum standarda za implementaciju,
upravljanje i finansijsku kontrolu. U tom cilju je i iniciran i realizovan Twinning projekat
„Strategija razvoja Crne Gore i Nacionalni plan razvoja“.

Cilj razvoja privrede

Pravci razvoja Crne Gore 2013–2016. godine, na strateškoj viziji razvoja, prezentiraju okvir

za primjenu odgovarajućeg miksa potrebnih investicija/razvojnih mjera. Primjena kombinacije
instrumenata varira od oblasti do oblasti. Neki instrumenti efikasnije rješavaju sistemske probleme
(fiskalna reforma, penzijska reforma i sl.), dok drugi, poput javnih investicija, igraju važnu ulogu u
razvoju drugih oblasti (infrastruktura, sistem obrazovanja i sl.).

Pravcima razvoja formulisani su strateški prioriteti i usmjerenja razvoja, kao i oblasti

politika/potpolitika, sa konkretnim mjerama i javnim investicijama, koji doprinose ekonomskom i
društvenom razvoju. Stoga su PR od suštinskog značaja za srednjoročno planiranje svih
investicija/razvojnih mjera zemlje koje će, dijelom, biti finansirane iz javnih sredstava, domaćih i
inostranih. U tom okviru, od velike važnosti je programiranje EU pomoći, koju Crna Gora dobija
kroz IPA fondove. Na taj način, PR uključuju sve investicije/razvojne mjere i projekte koji će se
implementirati u zemlji u periodu od 2013-2016. godine, ne uključujući one investicije iz javnog
sektora koje nijesu razvojnog karaktera.

Cilj PR-a jeste da omoguće konsolidaciju srednjoročnog investicionog i razvojnog

plana, čime će se pokrenuti realizacija razvojnih prioriteta, koji bi podstakli ekonomski rast u
zemlji.

Poseban akcenat je stavljen na usklađenost sa zahtjevima i standardima politika EU, kao i