BOSNA I HERCEGOVINA
REPUBLIKA SRPSKA
SREDNJA STRUČNA ŠKOLA
JANJA
MATURSKI RAD
PREDMET
:
EKONOMIKA TURIZMA
TEMA
: DRUŠTVENI I EKONOMSKI RAZVOJ U TURIZMU
Mentor: Student:
Prof. Željka Belčanović
Rajna Tojić
Bijeljina, Mart 2015. godina
Društveni i ekonomski razvoj u turizmu
UVOD
Posljednjih dvadesetak godina izražena je rastuća važnost uslužnog sektora u međunarodnoj
razmjeni, među kojim turizam zauzima istaknuto mjesto. Turizam je danas jedna od
najprofitabilnijih i najvećih industrija u svijetu, a predviđa se da će svjetska ekonomska i
društvena klima, usprkos nesigurnim prilikama u pojedinim dijelovima svijeta i globalnoj
ekonomskoj krizi, rezultirati porastom turizma u slijedećih dvadest godina, te da će turizam
postati najveća privredna grana i najvažnijim izvozni sektor u svijetu.
Turizam ima širi ekonomski značaj pri čemu ne treba zanemariti ni njegovu društvenu ulogu.
U ovom radu daće se kratak osvrt na pojam turizma i njegove vidove, a potom će se detaljnije
analizirati njegove ekonomske funcije i društveni aspekti. U okviru ekonomskog značaja
riječi će biti o uticaju turizma na platni bilans, društveni proizvod i nacionalni dohodak,
zaposlenost, a potom i o indirektnim i multiplikativnim efektima na privredu. Posebno će se
govoriti o ekonomskom značaju turizma u Republici Srpskoj, i s obzirom na značajne
turističke potencijale koje Republika Srpska ima, daće se kraći uvid u statističke podatke
stanja turističke privrede u RS.
Na samom kraju kroz društvene aspekte, odnosno društveni značaj turizma, objasniće se
osnovni motivi turističkih putovanja, i razni uticaji koje turizam vrši u toj oblasti: kulturni,
zdravstveni, bolje razumjevanje ljudi iz različitih zemalja itd.
Rajna Tojić
Društveni i ekonomski razvoj u turizmu
1. POJAVA I ISTORIJSKI RAZVOJ TURIZMA
1.1.
Istorija turizma
Imućni ljudi su oduvijek putovali u udaljene dijelove svijeta da bi vidjeli slavne građevine ili
druga
umjetnička djela; da bi naučili nove jezike ili da bi se upoznali sa drugim kulturama.
Pojmovi turist i turizam prvi put su zvanično korišćeni
1937
. godine od strane
Lige naroda
.
Turizam je definisan kao putivanje ljudi na 24 sata ili duže u neku zemlju u kojoj nema stalan
boravak. Uz navedenu definiciju su navedene četiri grupe osoba, koje se smatraju turistima.
To su oni koji putuju u svrhu razonode, zatim osobe koje idu na skupove u vezi sa misijama
bilo koje vrste, osobe na poslovnim putovanjima, kao i osobe na morskim krstarenjima, makar
njihov boravak bio kraći od 24 časa. Ovu definiciju je usvojila posle rata i
Međunarodna
organizacija službenih turističkih organizacija
na sastancima u
Dablinu
1950
.
i
Londonu
1957
. godine sa jednom dopunom, da su studenti i omladina u pansionima i na
školovanju u inostranstvu uključeni u turiste.
1.2. Istorijski razvoj turističkih kretanja
Turizam je savremena i masovna društveno-ekonomska, ali ne i nova pojava. Njegov razvoj
počinje onog trenutka kada su se istovremeno stekla tri osnovna uslova za svako turističko
kretanje:
1.
slobodno vrijeme
- vrijeme u kome je moguće baviti se turizmom;
2.
novčana sredstva
- višak novca potreban za bavljenje turizmom;
3.
infrastruktura
- objekti koji služe za ugošćavanje turista.
1.2.1. Kretanja u starom vijeku
Prva su putovanja uslovile različite nedaće (glad, ratovi, prirodne nepogode), jer da bi ih
izbjegli pojedinci su ili čitave grupe odlazili na put, često i bez povratk. S razvojem robne
razmjene jača povezanost među zajednicama, što dovodi do veće pokretljivosti pojedinih
grupa ljudi. Izumom novca u Vavilonu te pronalaskom točka oko 4000. godine prije Hrista,
podstaknuta su putovanja i u udaljenije krajeve. U starom vijeku prostor Sredozemlja
predstavlja središte evropske i svijetske civilizacije.
Rajna Tojić
Društveni i ekonomski razvoj u turizmu
1.3.
Pojava prvih organizovanih turističkih kretanja
Nagli ekonomski napredak u Evropi kome su temelj nova tehnička dostignuća, posebno na
području industrije i saobraćaja, uzrokovalo je i veće promjene u organizaciji provođenju
putovanja te se od sredine 19. vijeka može govoriti o počecima organizovanog turizma. Tada
se stvaraju tehnički i organizacioni preduslovi za masovnija putovanja, a u francuski jezik
ulazi u potrebu riječ TURIST. Taj se naziv, u to vrijeme , upotrebljava za putnike koji obilaze
strane zemlje iz radoznalosti i razonode. Premda se riječ izvorno odnosila na putovanje u
inostranstvo, s vremenom je dobila šire značenje i primjenjuje se na sve turiste bez obzira
borave li u inostranstvu ili posećuju mjesta u svojoj domovini, a kasnije je taj pojam, zbog
potrebe statističkog bilježenja pojave, vrlo jasno definisan.
Prvo organizovano putovanje vezano je za ime Tomasa Kuka. On je organizovao prevoz 570
turista, koji su 1841. godine trebali da učestvuju na kongresu. Tada je prvi put dobijen popust
u cijeni grupnog putovanja. Cook je predložio željeznici svoju uslugu u organizaciji i boljoj
iskorišćenosti ovog prevoznog sredstva uz pružanje povoljne cijene prevoza. Postigavši dobar
poslovni uspeh T. Cook je ubrzo osnovao turističku agenciju koja se, radi rasta interesa za
ovakvom vrstom putovanja, naglo razvijala. Godine 1851. organizovao je posetu svjetskoj
izložbi u Londonu, 1864. Prvo putovanje iz Engleske u Švajcarsku; godine 1869. Sledi prvo
putovanje van Evrope, u Egipat, au 1871. godini organizovao je prvo putovanje oko svijeta.S
redinom 19. vijeka raste interes za odmaranjem u primorskom mjestu koja svoju popularnost
zasnivaju na zdravstvenim svojstvima morske vode. Međutim, povod za odlazak na more u to
vrijeme nije bilo kupanje u moru, već kupke morske vode koje su se, hladne ili tople,
pripremale u javnim kupalištima i hotelima. Turizam postaje izvorom prihoda lokalnog
stanovništva i daje podsticaj za privredni razvoj pa se u turističkim mjestima utemeljuju
različita društva za uređenje i proljepšavanje mjesta, za izgradnju kupališta, za promet
stranaca i sl..
1
1
Razvoj turizma,
http://maturski.weebly.com/historijski-razvoj-turizma.html
, pristupljeno 26.02.2015.
Rajna Tojić
