Seminarski rad: Država kao subjekt međunarodnog prava
1
Međunarodno javno pravo
Sadržaj:
1. UVOD............................................................................................2
2. DRŽAVA KAO SUBJEKT MEĐUNARODNOG PRAVA.........................3
3. PRIZNANJE DRŽAVE.......................................................................4
4. PRIZNANJE VLADA.........................................................................4
5. PRIZNANJE USTANIKA I NARODNOOSLOBODILAČKIH POKRETA.....5
6. OSNOVNA PRAVA I DUŽNOSTI DRŽAVA.........................................5
7. VRSTE DRŽAVA..............................................................................7
8. SUKCESIJA DRŽAVA.......................................................................8
9. MEĐUNARODNA ODGOVORNOST DRŽAVE..................................10
10. DRŽAVNA TERITORIJA..................................................................11
11. DRŽAVNE GRANICE......................................................................12
12. LITERATURA.................................................................................14
Seminarski rad: Država kao subjekt međunarodnog prava
2
Međunarodno javno pravo
1. UVOD
Pod subjektima jednog pravnog poretka podrazumijeva se jedinka koja je sposobna da
aktivno učestvuje u određenom pravnom odnosu, da bude neposredni nosilac prava i obaveza,
sposobna da ostvari svoja prava kroz parničnu sposobnost. Države su dugo vremena bile izvorni
subjekti međunarodnog prava. Međutim, pod pritiskom ekonomskog razvoja i rađanja nove
civilizacije, politička zajednica pokazuje veći stepen elastičnosti. Na međunarodnom planu
pojavljuju se i međunarodne organizacije. Međunarodne organizacije su dobrovoljne tvorevine
države, ali pod određenim okolnostima mogu predstavljati nazevisne ličnosti koje svojom
aktivnošću mogu i da povratno djeluju na bazu iz koje su iznikle. Međutim, samo su države
suverene jedinke koje raspolažu izvornom vlašću: autoritet međ. organizacija je izveden i one
raspolažu onim obimom prava koga države na njih prenesu. Države su teritorijalne organizacije što
nije slučaj sa međ. organizacijama. Konačno subjektivitet država se podrazumjeva, dok se kod
međ. organizacija mora dokazivati na osnovu ugovora o njihovom osnivanju. Posmatrano
sociološki i čovjek pojedinac je član međ. zajednice. Međutim, na međunarodnopravnom planu on
svoja prava može po pravilu ostvariti samo posredstvom države.
Seminarski rad: Država kao subjekt međunarodnog prava
4
Međunarodno javno pravo
3. PRIZNANJE DRŽAVE
Da bi se jednoj državi moglo dati priznanje potrebno je da posjeduje fizičke atribute
državnosti, teritoriju, stanovništvo i stabilnu državnu organizaciju, sposobno da uđe u
međunarodne odnose i obezbjedi izvršenje međ. obaveza. Razlozi i motivi davanja priznanja su
različiti: ekonomske koristi koje država očekuje od novog člana, ideološka solidarnost, humanitarni
momenti, politički obzir itd. Nepriznavanje jedne države koja ispunjava uslove, predstavlja mjeru
političkog pritiska ili protesta protiv formiranja nove države ili pak nestanka stare na čijim je
razvalinama eventualno formirana nova država. Priznavanje novih država je diskreciono pravo, a
akt o priznavanju ima politički karakter. Država koja daje priznanje mora se kretati u granicama
međ. prava, što nije slučaj u odnosu na Jugoslaviju. Secesionističke republike nisu posjedovale
pravni naslov svoje državnosti pa ni atribute državnosti. Proklamovale su suverenitet kroz oružanu
secesiju i primjenu nasilja. I time su počinile najteži delikt sa stanovišta unutrašnjeg i međ. prava.
Prilikom prijema novih članova u OUN maja 1992. posebno je naglašeno da će ova Organizacija
garantovati nepovrjedivost njihovih granica, prelazeći ćutke preko povrede suvereniteta
Jugoslavije, države osnivača OUN.
Priznanje može biti
de jure
(putem pravnog akta) i
de facto
(stupanjem u odnose bez
izričitog prethodnog akta) Priznanje se može dati individualno (pojedinačno) ili kolektivno (od
strane više država zajedno).
4. PRIZNANJE VLADA
Kada se formira nova država, priznanje države uključuje i priznanje vlade. Međutim, kad u
jednoj državi dođe do revolucije, državnog udara ili puča, do prekida ustavnog kontinuiteta,
uobičajeno je u međ. praksi da se novoj vladi da priznanje. Kriterijumi za priznanje vlade bogu biti
različiti. Odlučujući momenat predstavlja dokaz da postoji stvarno stabilizovana vlast na određenoj
teritoriji, kao i mogućnost i spremnost vlade da poštuje i ispunjava međ. obaveze. Pod stabilnom
vlašću podrazumijeva se ona vlast koja vrši efektivnu administrativnu kontrolu nad teritorijom. Od
značaja je takođe i način dolaska na vlast. Naime, da li je promjena vlade bila uslovljena
unutrašnjim promjenama, da li je rezultat slobodno izražene volje naroda ili spoljnjeg pritiska.
Posmatrano sa teorijskog stanovišta to je deklarativan akt, ali sa političkog stanovišta to je akt od
ogromnog značaja i element učvršćivanja vlasti.
Priznanje vlada može biti uslovno i bezuslovno. Uslovi pri davanju priznanja mogu da budu
ekonomske i političke prirode, npr. garantovanje određenih prava manjinama, rješavanje
određenih sporova, ukidanje tarifa i sl. nije rijedak slučaj da prilikom priznanja vlada, vlade na bazi
reciprociteta priznaju jedna drugoj izvjesno pravo. Tako npr. kada su SAD-e 1933. priznale vladu
SSSR-a Sovjetski savez dao je izjavu u pogledu vjerskih sloboda i zaštite ekonomskih interesa
američkih državljana nastanjenih na teritoriji SSSR-a; SAD su sa svoje strane priznale sovjetsku
vladu kao sukcesore ruske carske vlade.
