UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET U TRAVNIKU
Predmet: Ustavno pravo II
SEMINARSKI RAD
TEMA: DRŽAVLJANSTVO
MENTOR: KANDIDAT:
acc.prof.dr.Džemal Najetović Olivera Vidović
Harun Hamzić, MA
Travnik, mart 2019.
4
1.
POJAM I DEFINICIJA DRŽAVLJANSTVA
Pošto je država pretežno teritorijalna zajednica, to je njenom teritorijom određeno koja
lica spadaju pod njenu vlast. Ali, ako je teritorijalna, država je, u izvesnoj meri, takođe i lična
zajednica. Naime, država se shvata kao zajednica koja se, kao i svaka druga, sastoji iz
izvesnog broja ljudi koji su njeni članovi. Članovi države se nazivaju državljanima, a
nečlanovi- nedržavljanima ili strancima.
1
Državljani, svoju državu smatraju svojom
sopstvenom zajedničkom stvari, za čiji se interes i opstanak bore. Stoga, u načelu, jedino oni,
a ne i stranci, imaju politička prava u svojoj državi (tj. pravo da učestvuju u vršenju vlasti) ,
kao što jedino oni i imaju dužnost da služe vojsku i brane svoju državu, jer se smatra da
stranci ne osećaju sklonosti da se bore za tuđu državu.
Državljanin je prema tome fizičko lice koje je pravno vezano za određenu državu iz
čega za njega proizilaze posebna prava i dužnosti. Postojanje tog statusa mu omogućuje da su
mu formalno- pravno dostupna sva politička, građanska i ekonomsko- socijalna prava u toj
državi, bez obzira da li se nalazi na njenoj teritoriji ili u inostranstvu. Stranac je svako fizičko
lice koje nije domaći državljanin. Stranac je i ono fizičko lice koje ima strano državljanstvo,
kao i lice bez državljanstva (apatridi). Skoro u svim državama i stranac se smatra
pravnimsubjektom, međutim, njemu nisu ni formalno- pravno dostupna sva politička,
građanska i ekonomsko- socijalna prava. Iz ovoga slijedi da je pojam stanovništvo širi od
pojma državljani (građani) jedne zemlje jer on obuhvata sve ljude koji stanuju na teritoriji
određene države, i državljane i strance.
2
Državljanstvo predstavlja upravnopravni odnos trajnog karaktera između fizičkog lica i
države iz kojeg proističu određena prava i dužnosti za to lice bez obzira da li se nalazi na
domaćoj ili stranoj teritoriji.
1
Lukić, Radomir/ Košutić, Budimir:
Uvod u pravo
, 4. izd. , Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd,
1978.,str.41
2
Kamarić, Mustafa/ Festić, Ibrahim:
Upravno pravo opšti dio
, 3. izd. , Magistrat, Sarajevo, 2004., str. 180
5
Pojam državljanstvo javlja se tek sa nastankom zapadnoevropskih država. U
robovlasničkoj državi postojalo je građanstvo, a u feudalizmu se javlja pojam podaništvo.
Razlikovanje između podanika i državljana ni danas u pojedinim zemljama nije iščezlo. I
danas u kolonijama se nalaze podanici koji nemaju političkih prava. Istina, formalnopravno se
više ne upotrebljava taj termin, ali podaništvo u kolonijama još uvijek postoji. Ustav
Francuske od 1946. godine upotrebljavao je izraz "pripadnik prekomorskih teritorija".
Državljanstvo u modernom smislu jest trajna veza jedne osobe s jednim državnim i
pravnim poretkom – a ta veza se sastoji u tome da osoba ima neka posebna prava i obveze u
tom poretku koja nema stranac, dok država ima prema njoj još i posebnu dužnost da je štiti
spam drugih država.
3
Evropska konvencija o državljanstvu definiše državljanstvo kao zakonsku vezu između
jednog lica i jedne države, a u toj vezi državljanstvo ne ukazuje na etničko porijeklo tog lica.
4
Državljanstvo predstavlja poseban pravni status čovjeka za koji država veže određena
prava i obaveze koji se, u principu, reflektuju na političku sudbinu te države. Prema tome,
državljanstvo nosi sa sobom određena prava, kao što su pravo boravka u državi na koju se
državljanstvo odnosi, aktivno i pasivno pravo glasa, mogućnost vršenja državnih funkcija itd.
Ta prava se ubrajaju u grupu političkih i građanskih prava. Skup ovih prava koja proizilaze iz
statusa državljana naziva se i status activus.
5
2. PRAVNO REGULISANJE DRŽAVLJANSTVA
3
Visković , Nikola:
Teorija države i prava
, 2. izd. , Birotehnika, Zagreb, 2006., str.32
4
European convetion on nationality
:
https: //www.unhcr.org/protection/statelessness/451790842/european
convention-nationality.html,
datum pristupa 21.03.2019., 13:10
5
Ademović, Nedim/ Jozef, Marko/ Marković, Goran:
Ustavno pravo Bosne i Hercegovine
, Fondacija " Konrad
Adenauer",Sarajevo, 2012., str. 103
