Državni službenici
1. Uvod
Sa pojmom državni organ i službena osoba susrećemo se gotovo svaki dan, kako u našem
javnom, tako i u privatnom životu.
Još od davnih istorijskih perioda svaka država morala je imati moć da uspostavlja hijerarhiju
te da određuje koji ce to državni organi obavljati poslove u korist i za račun nje.
Smatra se da je organizacija jedan od najvećih ljudskih izuma i da je pojava organizovanja
koliektivnog obavljanja rada na ostvarenju postavljenog cilja stara koliko i samo ljudko
društvo. Organizacija je proizišla iz nadležnosti podele i povezivanja zajedničkog rada,
pošto bez toga čovek ni svojim individualnim naporom, ni prostim zbirom rada više ljudi, nije
bio u stanju da obezbedi svoj egzistencijalni i socijalni opstanak. U određivanju pojma
organizacije u teorijskom smislu polazi se od ciljeva, ljudi, sredstava i oblika povezivanja radi
postizanja određenog reuzltata, odnosno od adekvatno, cilishodno i trajno povezane grupe
ljudi koja je formirana da kao samostalna celina sa potrebnim sredstivnima radi na
ostvarenju određenog cilja.
Nedostatak utakmica na tržištu rada, karakteristian za privatni sektor, kao i poseban položaj
državnih službenika, zahtevaju specifično uređenje, poseban režim rada u državnim
organima. Zato je u uporednom pravu pravilo da državnoj upravi i drugim državnim
organima rade lica (državni službenici) čiji se radno-pravni status uređuje posebnim
zakonom.
Država je dužna da obezbedni profesionalni službeni kadar koji će postupati zakonito, po
pravilima struke, nepristrasno i politički neutralno. Specifičnost rada u državnim organima
uslovila je donošenje posebnog zakona – Zakona o državnim službenicima. Takođe treba
napomenuti da organizaciju čine ljudi koji ostvaruju ciljeve organizacije. Ljudi, kao
subjektivni element organizacije predstavljaju osnovni faktor od kojeg zavisi uspešno
delovanje neke organizacije. Problematikom odabira ljudi za ostvarenje zadatka i obavljanja
konkretnih poslova u organizaciji bave se posebne discipline koje imaju za predmet
kadrovske procese i strukture. Odabiranje ljudi, njihovo raspoređivanje na odgovarajuća
radna mesta i određivanje njihovih dužnosti i ovlašćenja u procesu rada predstavlja vođenje
kadrovske politike u okviru organizacije, čija je suština sumirana u smislu “pravi čovek na
pravom mestu”. Dobra organizacija bez odgovarajućih kadrova ne znači mnogo. Snaga
svake organizacije počiva na ljudima, njihovoj uvežbanosi, spremi, umešanosti i moralnim
kvalitetima. Za uspeh u ostvarenju ciljeva organizacije, od posebnog značaja i
raspoređivanje ljudi na radna mesta u okviru organizacije koja im je najviše odgovara i na
kojima oni mogu dati svoj najveći radni doprinos
1
Državni službenici
2. POJAM DRŽAVNIH SLUŽBENIKA I NAMEŠTENIKA
Po zakonu svaka pravno uređena država mora imati zakon koji donosi narodna skupština, a
vezan je za prava I obaveze državnih službenika. Prema svim pravnim normama Narodna
skupština Repubilike Srbije donela je zakon o državnim službenicima koji je objavljen u
“Službenom glasniku RS” br. 79/2005.
Prema propisanom zakonu državni službenik se definiše kao lice čije se radno mesto sastoji od
poslova iz delokruga organa državne uprave, sudova, javnih tužiliaštva, Rrepubiličkog javnog
pravobranilaštva, službi Narodne skupštine, predsednika Prepublike, Vlade, Ustavnog suda i
službi organa čije članove bira Narodna skupština ili sa njima povezanih opštih pravnih,
ingormatičkih, materijalno-finansijskih, računovodstvenih i administrativnih poslova.
Zatim lice čije se radno mesto sastoji od pratećih pomoćno-tehničkih poslova u državnom
organu naziva se nameštenik.
Poslodavac državnih službenika i nameštenika je Rrepublika Srbija. Prava i dužnosti
poslodavca u ime Republike Srbije vrši rukovodilac državnog organa, ako ovim ili posebnim
zakonom ili drugim propisima nije drukčije određeno. Zatim prava i dužnosti državnih službenika
koji nisu uređeni zakonom ili drugim propisom primenjuju se opšti propisi o radu i poseban
kolektivni ugovor za državne organe. Poseban kolektivni ugovor zaključuju Vlada i
reprezantitivni sindikati koij su osnovni za teoriju Republike Srbije. Na prava i dužnosi
nameštenika primenjuju se opšti propisi o radu i poseban kolektivni ugovor, ako zakonom nije
drukčije određeno.
Uslov za zaposlenje -
Kao državni službenik može da se zaposli punoletan državljanin
Republike Srbije koji ima propisanu stručnu spremu i ispunjava ostale uslove određene
zakonom, drugim propisom i pravilnikom o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u
državnom organu, ako mu ranije nije prestajao radni odnos u državnom organu zbog teže
povrede dužnosti iz radnog odnosa i nije osuđivan na kaznu zatvora od najmanje šest meseci.
Pored toga za rad na položaju potrebno je i stečeno visoko obrazovanje na osnovnim
akademskim studijama u obimu od najmanje 240 ESPB bodova, master akademskim studijama,
specijalističkim akademskim studijama, specijalističkim strukovnim studijama, odnosno na
osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine ili specijalističkim studijama na fakultetu
i najmanje devet godina radnog iskustva u struci.
2
