JU SREDNJA ELEKTROTEHNIČKA ŠKOLA
“VASO ALIGRUDIĆ“
PODGORICA
Stručni rad iz:
EFEKAT DŽITERA I NJEGOVO
MJERENJE KOD TV SIGNALA
Меntor: Učenik:
, dipl.ing.el. Ivan Bulatović,S
4
b
Efekat džitera i njegovo mjerenje kod TV signala Ivan Bulatović,ođeljenje S
4
e
S A D R Ž A J
Strana
1. Uvod.............................................................................................................................................1
1.1.Urođeni šum i džiter............................................................................................................2
1.2 Neurođeni šum i džiter........................................................................................................4
1.3.Periodični šum i džiter........................................................................................................4
1.4. Klasifikacione šeme džitera i šuma...................................................................................5
2. Efekat džitera i njegovo mjerenje kod TV signala.......................................................................7
3. Metode mjerenja džitera............................................................................................................12
4. Zaključak...................................................................................................................................15
Literatura......................................................................................................................................16
Efekat džitera i njegovo mjerenje kod TV signala Ivan Bulatović,ođeljenje S
4
e
Devijacija šumnog-signala u odnosu na idealni može se posmatrati kroz sledeća dva aspekta:
tajming devijacija i amplitudna devijacija. Amplituda digitalnog signala kod bakarno zasnovanih
sistema predstavlja napon, dok kod optičko-baziranih i radio-frekventnih bežičnih sistema to
predstavlja snaga (energija). Devijacija amplitude signala (ΔA) se definiše kao amplituda šuma
(ili jednostavno šum), a devijacija vremena (Δt) se definiše kao tajming-džiter (ili jednostavno
džiter). Amplituda šuma je konstantna funkcija i ima efekat na performanse sistema u toku celog
vremena. Sa druge strane, tajming-džiter utiće na performanse sistema samo kada se javljaju
prelazi u signalu (sa 1 na 0 ili sa 0 na 1). Integritet signala, u opštem slučaju, se definiše kao bilo
koja devijacija u odnosu na idealni talasni oblik. Zbog toga, integritet signala, u širem smislu,
uključuje kako uticaj amplitude šuma tako i uticaj tajming-džitera. Ipak, određene signature
signala kakve su premašaji (overshoot), podbačaji (undershoot), kao i oscilovanja (ringing) ne
mogu se tretirati kao šum ili džiter.
Slika 2.
Neke ključne signature integriteta signala
1.1.
Urođeni šum i džiter
Urođeni šum posledica je slučajnih (proizvoljnih) kretanja i fluktuacija elektrona i
šupljina koje egzistiraju kod svih elektro-optičkih poluprovodničkih kola/uredjaja. Ovaj tip
šuma se može minimizirati, ali se ne može u potpunosti eliminisati. Zbog ovoga, urođeni
šum postavlja fundamentalno ograničenje koje se odnosi na performanse sistema i
uredjaja, kao i na dinamički opseg rada tih uredjaja. Standardni tipovi urođenih šumova
kod elektro-optičkih uredjaja su termički šum, šum sačme, i fliker šum.
2.
Efekat džitera i njegovo mjerenje kod TV signala Ivan Bulatović,ođeljenje S
4
e
Uzrok
termičkog šuma
je proizvoljno kretanje nosioca tovara kroz materijal. Kinetička
energija proizvoljnih fluktuacija kod kretanja električnih tovara (elektrona i šupljina)
srazmjerna je temperaturi, kao i srednjoj-kvadratnoj brzini. Spektralna gustina snage(power
spectrum density- PSD) termičkog šuma (odgovara belom šumu) proporcionalna je
njegovoj temperaturi. Termički šum odredjuje osnovnu granicu performansi koje se tiću
odnosa signal šum(SNR) iz razloga što ovaj šum egzistira u svim
elektro/optičkim/poluprovodničkim uređajima koji rade (operativni su) pri ne-nultoj
apsolutnoj temperaturi. Termički šum u stručnoj literaturi često se naziva Johnson-ov šum
ili Nyquist-ov šum.
Šum sačme
generiše tok (struju) individualnih kvatiziranih nosioca, a posledica je
egzistencije potencijalne barijere poluprovodnika. Sačma šum se generiše u proizvoljnim
(slučajnim) vremenskim trenucima. Drugim rečima, šum sačme se javlja zbog slučajne
fluktuacije struje. Ovaj šum direktno je proporcionalan jednosmjernoj(DC) struji
polarizacije elektonskih komponenata, i obično je veći od termičkog šuma.
Fliker šum
je fenomen čija je snaga šuma, u širem frekventnom opsegu, inverzno
proporcionalna frekvenciji. Fliker šum postoji kod svih aktivnih komponenti, a takođe i
kod nekih pasivnih komponenti kakvi su ugljeni otpornici. PSD fliker šuma proporcinalna
je sa 1/fα, gdje je eksponent α približan jedinici, pa se zbog toga ovaj šum naziva 1/f šum.
Šum se obično opisuje koristeći fizičke veličine ili parametre. Kod komunikacionih,
računarskih, i elektronskih sistema, ove veličine se odnose na (koriste se za
predstavljanje) napon, struju, ili snagu. Obično za prezentaciju ovih fizičkih veličina se
koristi amplituda.
Slika 3.
Konverzija linearne-amplitude šuma u tajming-džiter
3.
