1
AKADEMSKI ESEJ
Predmet: Komparativni finansijski sistemi
Tema:Analiza administrativno-tehničkih principa efikasnosti
ubiranja javnih prihoda
SAŽETAK:
U ovom radu obrađena je tema „Analiza administrativno-tehničkih principa efikasnosti
ubiranja javnih prihoda“. Tema se bavi istraživanjem načina provođenja oporezivanja i
ubiranja drugih javnih prihoda u BiH (entitetima BiH, i distriktu), zakonski i institucionalni
okvir i sistem ubiranja javnih prihoda, te efikasnost principa ubiranja javnih prihoda.
Retrospektivno je prikazan razvoj poreskih sistema i drugih oblika javnih prihoda u
poslijeratnom periodu s obzirom da poreski sistem i poreska politika su značajna obilježja
suverenosti svake nacionalne države i sastavni dio njene ekonomske i socijalne politike.
Ključne riječi: efikasnost, javni prihodi, porezi, carine, BiH
SUMMARY
2
This paper deals with the "Analysis of the administrative and technical principles of
efficiency of collection of public revenue." The theme is researching ways of spending and
tax collection other public revenues in BiH (BiH entities, and district), the legal and
institutional framework and system for collecting public revenue, and the efficiency principle
of collecting public revenues. Retrospectively with the development of the tax system and
other forms of public revenues in the post-war period as the tax system and tax policy are
important elements of the national sovereignty of each country and an integral part of its
economic and social policies.
Key words:
efficiency, public revenues, taxes, duties, Bosnia and Herzegovina
1. UVOD
Bosna i Hercegovina je prema ustavnom uređenju, složena država, odnosno, kompleksna
država, te takvo uređenje za sobom povlači složenu strukturu ubiranja javnih prihoda (poreza,
carina, akciza). Ubiranje javnih prihoda stvara velike administrativne troškove kako za
državu, tako i za obveznike upravo zbog više „nivo“ na kojim se javni prihodi ubiru.
U cilju shvatanja uloge države BiH, entiteta, i distrikta u ubiranju i raspodjeli javnih prihoda,
neophodno je navesti njihove nadležnosti u strukturi javnih prihoda. U nadležnosti BiH su
indirektni porezi, i to porez na dodanu vrijednost (PDV), carine, akcize kao poseban porez,
porez na promet i putarine koje su regulisani posebnim zakonima i predstavljaju prihod
države, i uplaćuju se na jedinstven račun Uprave za indirektno oporezivanje BiH, koja zatim
transferira-raspodjeljuje prihode na entitete, i Brčko Distrikt. U nadležnosti entiteta (FBiH i
RS) i Distrikta Brčko su direktni porezi, koju su regulisani posebnim zakonima i predstavljaju
prihode entiteta, Brčko Distrikta i kantona. Iz postojeće strukture vlasti razvijen je fiskalni
pluralizam koji je uzrok mnogih razloga fiskalne neefikasnosti u BiH, kao i nemogućnosti
ostvarivanja
2. UBIRANJE JAVNIH PRIHODA U BiH
Javni prihodi su novčana sredstva koja država prikuplja ili pribavlja fiskalnim putem, a na
osnovu svog fiskalnog suvereniteta. (Kešetović I., 2009).
Na početku izuzetno je bitno navesti činjenicu da se po ustavnom uređenju BiH se sastoji iz
dva entiteta (Federacija Bosne i Hercegovine i Republika Srpska), i Distrikta Brčko, što ima
veliku ulogu u efikasnosti principa ubiranja javnih prihoda, (nagležnosti entiteta, i distrikta
kao i države BiH su klasificirane u uvodu).
Članom 8. Dejtonskog mirovnog sporazuma, dato je pravo entitetima da regulišu fiskalni
sistem primarno u skladu sa interesima entiteta, uz odredbu da će entiteti iz vlastitih prihoda
učestvovati u finansiranju Budžeta BiH i to FBiH dvije trećine i RS jednu trećinu za
finansiranje zajedničkih institucija i servisiranja vanjskog duga, koji je alociran po entitetima
