Ekologija
U 21.veku značajno mesto se mora dati svim aspektima ekologije i zaštite
životne sredine.Kako očuvati životnu sredinu, proizvesti hranu, obezbediti pitku vodu,
čist vazduh, svakako, značajan zadatak sadašnjih i generacija koje tek
dolaze.Industriska revolucija mora biti maksimalno iskorišćena da bi se stvorili i
održali odgovarajući uslovi života, a da se industrijalizacija ne okrene protiv svojih
stvaralaca.
Krajem 20 veka mnogi istraživači pokušavali su da svojim istraživanjima
ukažu na potrebu očuvanja zdrave životne sredine, na opasnosti koje nam prete u
smislu zagađenja od otpadaka, od nepogodnog korišćenja energije, od nepravilnog
odnosa prema prirodi, biljnom i životinjskom svetu koji nas okružuje i čini svet u kome
živimo.
Ekologija je nauka o zaštiti čovekove okoline.Ova opšta definicija, pomenutu
nauku karakteriše kao veoma bitnu za opstanak i život na zemlji.Ekologija ne ukazuje
samo na probleme koji postoje, već i uz pomoć stručnjaka otkriva uzorke zagađenja
vazduha, vode, zemljišta i pri tom nudi odgovore na mnoga pitanja tako važna za našu
sadašnjost i budućnost.Iznalaženje rešenja za probleme životne sredine je u isto vreme
osnov zdravijeg i humanijeg odnosa prema prirodi čiji se resursi nemilosrdno
iskorišćavaju.Zbog sve većeg prirodnog priraštaja svetskog stanovništva na našoj
planeti, prostor u kome žive postaje sve ugroženiji.Ljudske potrebe su velike, a priroda
ne trpi “sebičnost”.Industrija koja se na globalnom nivou sve više razvija je jedan od
najvećih zagađivača prirode.Isparenja iz fabričkih dimnjaka, otpadne vode i naravno
ljudski nemar su samo neki od faktora koji utiču na pogoršanje ionako lošeg stanja
prirodne sredine.
Konstatovanjem alarmantne situacije u eko- sistemu se ne rešava problem, ali
je veoma važno da informacije o realnom i istinitom poremećaju u prirodi budu stavljene
do znanja javnosti, kako bi postali svesni da samo svojim humanim odnosom prema
prirodi mogu doprineti zdravijem životu.
Međutim moramo da naglasimo da je krajnji cilj ekologije kao nauke ne samo
očuvanje onoga što je od prirode ostalo, nego i ukazivanje na katastrofalne greške koje
je počinilo neodgovorno čovečanstvo, a čije su posledice nesagledive.
Zemljište
Zemljište ima veliki značaj za život na zemlji za opstanak čoveka i razvoj
ljudske civilizacije.Izvor je energije (fosilna goriva), brojnih minerala, makro i mikro
elemenata neophodnih za nastanak, razvoj i održavanje svih živih bića. Ono predstavlja
i izvor vode a preko nje, ostali živi svet uključujući i čoveka.
Zemljište je ugroženo neprekidnim širenjem urbanizacije.Gradovi se stalno
prostorno proširuju i međusobno se spajaju sa selima i drugim gradovima.Tom prilikom
se uništavaju ogromni kompleksi šuma i obradivih površina.Zemljište se zaposeda
raznim industriskim objektima, autoputevima, magistralama, železničkim prugama,
pumpnim stanicama, sanitarnim čvorovima, otpadnim komunalnim i industriskim
materijalom i dr.
1
Zagađivanje zemljišta se vrši unošenjem otpadaka, taloženjem zagađivača
vazduha (aerosedimentima), preko zagađene vode, pri poljoprivrednoj proizvodnji i
dr.Otpaci mogu biti sagorljivi (papir, drvo, tkanina, koža, guma, itd.) i nesagorljivi
(metali, staklo, kamen, keramika i neke hemikalije).Zatim dolaze kabasti otpaci, leševi
životinja, otpaci hrane, mulj, jalovina, šljaka, pepeo, leteći pepeo i dr.
U blizini topionica, termoenergana, koksara, preduzeća hemiske industrije,
cementara, stvara se na zemlji pored čađi, pepela i specifični zagađivači stvoreni u
industriskom procesu.Vode koje se koriste za navodnjavanje moraju odgovarati
odredjenoj klasi o kategorizaciji vodotoka, u protivnom dolazi do zagađenja
zemljišta.U poljoprivrednoj proizvodnji danas se koriste pesticidi i mineralna
đubriva.Danas se koriste sledeći pesticidi:herbicidi(za uništavanje korova), fungicidi(za
uništavanje gljiva), nematocidi(za uništavanje insekata) i dr.Pri upotrebi navedenih
jedinjena treba se pridržavati zakonske regulative, jer pored zagađenja zemljišta doći će
i do zagađenja životnih namirnica.Ova napomena odnosi se i na upotrebu mineralnih
đubriva u poljoprivredne svrhe.
Da bi se izvršila zaštita zemljišta potrbno je izraditi sledeće:
-
obraditi i deponovati čvrst otpadak iz naselja, a po mogućstvu za više gradova jedna
deponija,
-
preduzeti prečišćavanje zagađenog vazduha, kao i zagađenih voda,
-
sačuvati šumski pokrivač da ne bi došlo do erozije zemljišta,
-
smanjiti hemizaciju zemljišta.
Prema meritornim procenama na planeti će 2030.godine živeti oko 12
milijardi ljudi.U takvoj situaciji javljaju se veoma ubedljivi razlozi za korenitu promenu
dosadašnjeg pristupa industriskoj proizvodnji i današnje ekološke filozofije, ukoliko
želimo da za buduće generacije sačuvamo, bar sadašnji stepen ekološke uravnoteženosti
prirode.
Upravljanje čvrstim otpadom
Pre početka postavljanja, uvođenja i sprovođenja osnovmih funkcionalnih
elemenata koji bi u budućnosti morali da budu primenjeni i ispoštovani u praksi i
zakonskoj regulativi integralnog sistema upravljnja čvrstim otpadom, neophodno je
sanirati, već sagledano i konstatovano haotično postojeće stanje dosadašnjeg načina
odlaganja komunalnog otpada.Dugi vremenski period komunalni otpad odlagan je na
najjeftiniji dostupan način i na mestima koja su bila locirana obično izvan naselja, ali
ipak relativno blizu jer su ta nekontrolisana smetlišta, urbanizacijom i širenjem
gradova, veoma brzo postala njihov sastavni deo, a koja su u većini slučajeva usmerena
ka obalama vodotokova.
Većina ekoloških problema današnjice su direktna posledica i zagađenja
zemljišta i podzemnih površinskih voda u prošlosti, kroz različite vidove svesnog ili
nesvesnog nekontrolisanog odlaganja komunalnog otpada.
Razmatrajući stanje u oblasti upravljanja čvrstim otpadom u Srbiji i Crnoj
Gori, može se konstatovati da je ono na nezavidnom nivou pre svega zato što u našoj
zemlji:
-
ne postoji ni jedno odlagalište koje u svim svojim segmentima odgovara sanitarnim
kriterijuma propisanim za njihovo lociranje, izgradnju i korišćenje prema našim,
evropskim i svetskim (EPA) zakonima,
2
