Економика на претпријатија
1:
Тема
Вовед во економика на претпријатија
1.
?
Што е економика на претпријатија
,
Дефинирањето на предметот поимот и задачите на економиката на претпријатија не е
едноставна особено поради фактот што постојат различни пристапи за толкување на
.
,
:
овие поими Сепак економиката на претпријатија може да се дефинира како дисциплина
на економската наука која го проучува работењето на претпријатието со цел да
,
дефинира принципи правила и мерки чија примена во пракса треба да овозможи
.
поефикасно остварување на целите на претпријатијата
2.
?
Кои се најважните области на проучување на економиката на претпријатието
-
Вложувањата во репродукцијата извршени за добивање на конкретни резултати
,
,
,
,
односно вложувања во човечки ресурси материјали капитал информации
;
знаење и слично
-
Односот на резултатите на репродукцијата и вложувања за остварување на тие
,
резултати односно начинот на кој претпријатието ги користи човечките ресурси
;
средствата и технологијата за трансформирање на вложувањата во резултати
-
резултатите на репродукцијата во претпријатието каде посебно внимание се
посветува на профитот зашто профитот е основен мотив на работењето и основен
;
извор на финансии
-
факторите што ги условуваат односите меѓу резултатите на репродукцијата и
.
вложувањето во остварување на тие резултати
3.
?
Која е основна задача на економиката на претпријатието
Основната задача на економиката на претпријатијата како научна дисциплина е
систематското проширување на знаењата за сите релевантни аспекти на работењето на
.
,
,
:
претпријатието Економиката исто така настојува да открие
-
,
зошто функционирањето на претпријатијата се одвива на одреден начин
-
кои се факторите што го одредуваат таквото функционирање
-
каков е интензитетот на нивното поединечно влијание
4.
,
Што е теоретска а што практична цел на изучување на економиката на
?
претпријатијата
:
.
Систематското ширење на знаењата има две цели теоретска и практична
,
Потполното разбирање и објаснување на суштината на претпријатијата законитостите на
неговото опкружување и односот со опкружувањето ја претставува теоретската цел на
.
изучувањето на економика на претпријатијата
,
,
.
Но како применета наука економиката на претпријатијата има и практична цел Со неа
се стекнуваат знаења и вештини што се неопходни за успешно управување со
претпријатијата и таа обезбедува систематски пристап за решавање на деловните
проблеми на претпријатието и укажува на активности со кои ќе се постигнат добри
.
резултати Таа има за цел да обезбеди рационално и ефикасно функционирање на
претпријатијата за остварување најповолен однос меѓу вложувањата во репродукцијата и
.
резултатите што се добиваат од тие вложувања
5.
?
Каква научна дисциплина е економиката на претпријатијата
.
Економиката на претпријатија е нормативна и позитивна научна дисциплина Таа е
нормативна научна дисциплина затоа што пропишува како претпријатието треба да
.
функционира за да ги оствари своите цели Позитивна научна дисциплина е затоа што
,
таа утврдува како претпријатието реално функционира односно правилата и принципите
,
.
што ги поставува се и реално практично применливи
6.
Кои методи се користат во истражувањето на предметот на економиката на
?
претпријатието
,
Економиката на претпријатието користи повеќе методи за истражување а тие може да
.
се поделат на општи научни методи и посебни научни методи
7.
?
Кои се општи научни методи
.
Општите научни методи наоѓаат широка примена во општествените и економските науки
:
Во нив спаѓаат
-
дијалектички методи и метод за општа теорија на системите
-
метод на анализа
-
метод на синтеза
-
метод на индукција
-
метод на дедукција
-
метод на компарација
-
метод на набљудување
Во основата на дијалектичкиот метод и методот на општата теорија на системите е
проучување на зависност и и поврзаност на процесите и појавите во општеството и
.
стопанството Според овој метод претпријатието е сложен организам кој се наоѓа во
.
процес на непрекинато функционирање
Методот на анализа е постапка на расчленување на целината на составни делови
,
односно расчленување на сложените процеси и појави на нивни едноставни делови
.
расчленување на системите и на подсистемите
Методот на синтеза подразбира постапка што е спротивна од методот на анализа
.
односно метод на соединување на поединечните елементи во целина
Методот на индукција претпоставува постапка чија основна карактеристика е логично
. (
заклучување од поединечното кон општото ако сакаме да го утврдиме флуктуирањето
,
на работната сила во претпријатието прво испитуваме зошто секој работник поединечно
,
го напушта претпријатието а потоа формираме општи сознанија за сите работници
).
заедно
.
Методот на дедукција процесот на логично размислување има спротивна насока На
,
пример доколку се утврди дека причините за зголемување на шкартот во претпријатието
,
што работи во две смени е несоодветната стручност на вработените во првата смена
-
сметководство
-
анализа на билансот
-
организација на претпријатието
,
Економиката на претпријатието црпи податоци од овие науки но и самата придонесува
.
,
кон нив На пример економиката на претпријатието ги објаснува одделните економски
,
,
,
категории како на пример улогата на средствата за работа а сметководството детално
.
ги евидентира сите промени
11.
Каков е односот на економиката на претпријатијата во неекономските научни
?
дисциплини
Неекономски научни дисциплини се оние што не се во директна врска со работењето на
,
.
:
претпријатието но користат во носењето одлуки Тука спаѓаат
-
математика
-
технологија
-
медицина на трудот
-
психологија на трудот
-
.
трговско право и други
12.
?
Што претставува емпиризмот во економиката на претпријатија
Емпиризмот во економиката се карактеризира со сознанија што се стекнати во
.
одвивањето на работниот процес и активностите за изнаоѓање на решенија Емпиризмот
произлегува од нискиот степен на развој на производствените сили во кои наместо да се
,
направи анализа и разработка на проблемите се пристапува на нивно практично
.
решавање
13.
Кои автори се основоположници на економиката на претпријатија како
?
научна дисциплина
Првите начела на науката за економика и организација на претпријатијата ги поставиле
.
.
Тејлор и Фајол Нивното учење спаѓа под класична теорија Тејлор го вовел
функционалниот систем на раководење и развил посебен концепт на организацијата
.
,
,
позната под името научен менаџмент Фајол од друга страна поголем акцент ставил на
.
управувањето на претпријатието и се фокусирал на административната функција Затоа
.
и неговото учење е познато под името административна доктрина
14.
Што е во фокусот на вниманието на неокласичната теорија на економиката на
?
претпријатието
Основач на неокласичната теорија која направила пресврт во третирањето на човекот го
открива социјалниот фактор во функционирањето на организацијата односно
.
неформалната организација
15.
?
Што е модерна теорија
Модерната теорија на организацијата го сублимира мноштвото на идеи и концепти за
организацијата и ја отсликува новата положба на организацијата во изменети услови на
.
стопанисување Главна карактеристика е систематскиот пристап на организацијата и во
,
,
,
согласност со тоа третманот на претпријатието како сложен динамичен стохастичен и
.
отворен систем
2, 3 4
Теми
и
Претпријатие
1.
?
Што е претпријатие и кои се неговите најзначајни карактеристики
.
Стопанската активност се врши преку дејноста на бројни стопански субјекти
.
Претпријатието е основен субјект на пазарната економија Иако тие не се единствени
,
стопански субјекти тие претставуваат најефикасен облик за обавување на стопански
.
,
активности Како основен стопански субјект се јавува во голем број облици врши
.
различни дејности и може да се дефинира на различни начини Најприфатената
:
дефиниција е Претпријатието е самостојна организација на економски ресурси која ги
трансформира вложените ресурси во резултати и создава вредност чија крајна цел е да
.
оствари профит
2.
?
Кои се основните карактеристики на претпријатието како систем
-
Претпријатието е самостоен стопански субјект
-
Претпријатието е организирана економска целина во која се обавуваат бројни
односи меѓу ресурсите
-
Претпријатието создава вредности со трансформација на вложените ресурси во
резултати со цел остварување профит
3.
?
Кои се причините за постоење на претпријатие
Меѓу позначајните причини за постоењето на претпријатијата се предностите што
произлегуваат од заедничкото работење на вработените во однос на работата на
.
:
поединците Предности на заедничкото работење се
-
;
поделба на трудот и специјализација на вработените
работата во колектив овозможува поделба на трудот со што одредени
.
вработени се специјализираат за потесни делови од процесот
-
;
поголемо користење на техниката и технологијата
со поголемото користење на модерната техника и технологијата се
придонесува кон зголемување на производството и проширување на
.
асортиманот на производите
-
;
полесно управување со надворешното опкружување
управувањето со надворешното опкружување е процес што често ги
,
надминува можностите на поединците а претпријатието има ресурси што
.
се неопходни за промените во опкружувањето
-
;
намалување на трансакционите трошоци
,
трошоците што настануваат во врска со преговарањето надгледувањето и
.
водењето на процесите се нарекуваат трансакциони трошоци Во текот на
производството мора да се решаваат многу проблеми и тоа полесно се
.
остварува во рамки на претпријатие
-
поголема стимулација и контрола
,
вклучен во процесот на пружање услуги аутпутот е неопиплив и тоа е трудо интензивен
.
процес
,
Кај производствените претпријатија производите се складираат и подоцна се трошат
(
,
аутпутот најчесто е стандардизиран Ауди произведува еден тип на автомобили освен
),
ако не дојде некој фраер од Дубаи и му побара позлатена кола техничките активности
,
.
се одвоени од потрошувачите аутпутот е опиплив и тоа е капитално интензивен процес
8.
–
Мали претпријатија предности и карактеристики
.
Најголем дел од претпријатијата во секое стопанство се микро и малите претпријатија
,
Малите претпријатија помагаат во зголемувањето на вработеноста диверзификувањето
,
на стопанската структура
иновативната активност и техничкиот напредок и
.
реализацијата на пошироки општествени цели
Предноста на малите претпријатија доаѓа до израз во дејностите што пружаат лични
(
,
,
)
услуги лекарски фризерски консултантски и слично каде директниот контакт меѓу
.
давателот и корисникот на услугата е од големо значење за квалитетот и задоволството
Малите претпријатија најчесто работат во дејности што имаат ограничена можност за
пазарен пласман и работат во тесен сегмент на пазарот на кој поголемите претпријатија
.
немаат интерес да работат Во малите претпријатија најчесто се изработуваат производи
,
,
каде изработката бара посебна прецизност на пример музички инструменти и менаџерот
2-3
.
,
најчесто контролира
вработени Малите претпријатија се флексибилни а имаат и
предност поради малиот број на вработени кои полесно се идентификуваат и повеќе се
.
залагаат
,
.
Но овие претпријатија имаат и свои недостатоци Малите претпријатија имаат повисоки
.
трошоци во однос на големите претпријатија по единица производ Тие зависат од
,
.
знаењата способностите и други карактеристики на еден човек или мал број клучни луѓе
Се соочуваат со високи пазарни ризици и со ризикот од недостиг од финансиски
.
средства
9.
По кои карактеристики средните претпријатија се разликуваат од малите и
,
?
големите претпријатија а по кои се слични
Средните претпријатија истовремено ги имаат карактеристиките на малите и големите
.
претпријатија Најголема разлика меѓу малите и средни претпријатија е организацијата на
,
.
трудот организационата структура и начинот на управување Организационата
,
структура на средните претпријатија е формална и со повеќе хиерархиски нивоа
,
.
дефинирани работни места утврдени процедури и слично За средните претпријатија е
потребно професионално управување со претпријатието и затоа се ангажира
,
професионален
менаџер
додека
во
малите
претпријатија
сопственикот
на
.
претпријатието најчесто е и негов менаџер
,
Во
однос
на
големите
претпријатија
средните
претпријатија
задоволуваат
специјализирана побарувачка и може да ги снабдуваат големите претпријатија со
.
потребните полупроизводи
10.
Големи претпријатија
Големите претпријатија имаат многу предности кои главно потекнуваат од нивната
.
големина и моќ Предностите настануваат како резултат на ефектите на економијата од
.
обем кои се согледуваат во сите фази од работењето
