1. EKONOMIKA PREDUZEĆA KAO NAUKA
1. Navedite podjelu ekonomskih nauka po P. Samuelsonu!
Ekonomska nauka po P. Samuelsonu dijeli se na: mikroekonomiju (proučava ponašanje pojedinih dijelova
privrede kakvi su preduzeće, pojedini sektori ili porodice – pojedinci) i makroekonomija (proučava funkcionisanje
privrede kao cjeline).
2. Definišite proces privređivanja!
Proces privređivanja od ranijih početaka svog razvoja, obavljaju ljudi u većim ili manjim zajednicama koje se
formiraju kao njihove organizacije, sa podjelom rada i drugim karakteristikama kolektivnog života kojima se postiže
racionalnije korištenje proizvodnih mogućnosti i povoljnije zadovoljenje potreba.
Proces privređivanja kao svrsishodna djelatnost čovjeka predstavlja uslov opstanka i razvoja ljudske
zajednice. Privređivanje se sastoji u pribavljanju materijalnih dobara radi zadovoljavanja ljudskih potreba.
3. Koji je osnovni ekonomski zakon?
Osnovni ekonomski zakon je zakon vrijednosti – određena ekonomska vrijednost mora biti veća od vrijednosti
uloženih u njegovo stvaranje. Drugim riječima, ostvariti rezultat s minimalnim ulaganjem rada u proizvodnju te
maksimizirati profit.
4. Koji su objektivni faktori koji utiču na poslovanje preduzeća?
Objektivni faktori se ispoljavaju kao dejstvo na materijalno organizacioni sistem iz okruženja – društveni
faktori ili kao dejstvo unutar samog sistema – tehnički i prirodni faktori. Znači, objektivni faktori koji utiču na
poslovanje preduzeća su: društveni, tehnički i prirodni faktori.
5. Objasnite subjektivne faktore koji utiču na poslovanje preduzeća!
Dejstvo subjektivnih faktora ispoljava se u vidu odstupanja od tehničkih uslova proizvodnje – neiskorištena
raspoloživa radna snaga ili u vidu odstupanja od društvenih mogućnosti koje konkretnoj organizaciji pruži njeno
okruženje – miskoekonomski sistem i ostali elementi društveno-ekonomskog sistema.
Subjektivni faktori se ispoljavaju kao slabosti u organizovanju procesa reprodukcije ili u pojedinih njegovih
faza, a izražene su sa nedovoljnim korištenjem raspoloživih objektivnih uslova privređivanja.
6. Definišite pojam preduzeća!
Preduzeće je pravna osoba koja obavlja privrednu djelatnost radi sticanja dobiti. Odnosno, preduzeće je
ekonomski sistem u kojem se obavljaju pojedini segmenti ciklusa reprodukcije na bazi društvene podjele rada.
7. Koji su osnovni razlozi formiranja i postojanja preduzeća?
Osnovni razlozi formiranja i postojanja preduzeća su:
Da se iskoristi ekonomija masovne proizvodnje,
Da se prikupi kapital iz profita ili se lakše pozajmljuje na finansijskom tržištu od banaka,
Da se organizuje proizvodni proces što se osigurava pomoću menadžmenta,
Da preduzeće usklađuje složeni proizvodni proces,
Da se obezbjedi kontinuitet reprodukcije.
8. Koje vrste preduzeća postoje u našoj privredi (prema pravnom obliku)?
To su: dioničko društvo, društvo sa ograničenom odgovornošću, komanditno društvo i društvo sa
neograničenom odgovornošću.
9. Koji su osnovni ciljevi preduzeća?
2
Osnovni ciljevi preduzeća su: ostvariti dobit iz poslovanja (maksimizacija dobiti), koncentracija i
centralizacija kapitala, društvena podjela rada itd.
10. Koje metode izučavanja koristi ekonomika preduzeća kao nauka?
Koristi: dijalektičke, sintetičke i verifikacione metode. Također, služi se matematikom, statistikom,
ekonometrijom, operacionim istraživanjima i drugim sličnim metodama kvantificiranja.
11. Čime se bavi predmet Ekonomika preduzeća?
a) Konkretnom ekonomskom stvarnošću i zakonitostima koje vladaju u preduzeću
b) Ekonomskom istorijom
c) Matematskim metodama u ekonomiji
12. Kako P. Samuelson dijeli ekonomske nauke?
a) Na ekonomiku preduzeća i mikroekonomiju
b) Mikroekonomiju i makroekonomiju
c) Makroekonomiju i računovodstvo
13. Kako biste Vi kao menadžer utvrdili potencijale svog preudzeća?
a) Na temelju finansijskih izvještaja
b) Na temelju stavova zaposlenika
c) Na temelju niza internih i eksternih pokazatelja
14. Koji su osnovni razlozi formiranja i postojanja preduzeća?
a) Da proizvodi razne proizvode
b) Da ostvari profit
15. Koje metode koristi Ekonomika preduzeća kao nauka?
a) Matematske metode
b) Istorijske metode
c) Dijalektičke, sintetičke i verifikacione metode
16.
Ekonomika preduzeća spada u
društvene
nauke.
17.
Osnovni cilj preduzeća u tržišnoj privredi je da ostvari
profit
.
18.
Osnovni ekonomski zakon je
zakon vrijednosti (ostvariti rezultat s minimalnim ulaganjem rada u proizvodnju)
.
19.
Navedite jedan objektivni faktor koji utiče na poslovanje preduzeća:
društveni faktor koji utiče na organizacioni
sistem iz okruženja, te tehnički i prirodni faktori koji djeluju unutar sistema
.
20.
Preduzeće je
poslovni, organizacioni i ekonomski
sistem.
http://www.maturski.weebly.com
2. PROCES REPRODUKCIJE, ELEMENTI I VRSTE REPRODUKCIJE
1. Šta je proces reprodukcije?
Reprodukcija u užem smislu, predstavlja stalno, permanentno, neprekidno obnavljanje procesa proizvodnje
kao osnovnog uslova za razvoj i opstanak društva.
3
c) Razmjena robe na tržištu
13. Gdje preduzeće nabavlja materijalne elemente proizvodnje?
a) Samo ih proizvodi
b) Ne treba ih nabavljati
c) Na tržištu
14. Da li se može obaviti proces reprodukcijebez učešća radne snage?
a) Da
b) Ne
15. Kako moraju biti usklađeni elementi reprodukcije?
a) Kvantitativno, kvalitativno i vremenski
b) Vremenski
c) Kvantitativno i kvalitativno
16.
Osnovni ekonomski princip reprodukcije je:
ostvariti što veći rezultat uz minimalna ulaganja sva tri elementa
reprodukcije
.
17.
Blokiranje sredstava za proizvodnju znači:
preobražavanje vrijednosti iz novčanog oblika u naturalni oblik
sredstava za proizvodnju
.
18.
Obim angažovanih sredstava zavisi od:
veličine uloženih elemenata proizvodnje i dužine ciklusa reprodukcije, koji
se sastoji od faza novčanog, prelaznog, tehnološkog i završnog robnog oblika vrijednosti
.
19.
Za preduzeće je važno da se odvija
prosta
reprodukcija.
20.
Navedite parcijalne principe reprodukcije:
produktivnost, ekonomičnost i rentabilnost
.
http://www.maturski.weebly.com
3. FAKTORI, POTENCIJALI I PRINCIPI REPRODUKCIJE
1. Koji faktori utiču na poslovanje preudzeća?
Faktori koji utiču na poslovanje preduzeća su:
prirodni potencijal
tehnički potencijal
tržišni potencijal
uslovi društvene ekonomije
kadrovski potencijal
finansijski potencijal
organizacioni potencijal.
2. Objasnite prirodne potencijale koji utiču na poslovanje preduzeća?
Prirodni potencijal proizilazi iz prirodnih uslova koji utiču ili mogu uticati na cjelokupni organizacioni sistem.
To su: klimatski, geološki, hidrološki, ekološki, geografski položaj, demografska struktura, biljni i životinjski
potencijal, itd.
3. Kako se dijele prirodni potencijali sa gledišta konkretnog preduzeća?
5
Unutrašnje – koriste se isključivo u konkretnoj organizaciji (sadržaj metala, struktura korištenja zemljišnog
kompleksa...).
Spoljni – ispoljavaju se kroz klimatske uslove, demograsku strukturu, mogućnost korištenja novih rudnih
nalazišta...
4. Šta podrazumijevate pod tehničkim potencijalima?
Tehnički potencijal podrazumijeva sve materijalne ulazne i izlazne elemente procesa, koji su plod ljudskog
rada i koji na bilo koji način utiču ili mogu uticati na rezultate ekonomskog sistema.
5. Kako karakteristike sredstava za rad utiču na poslovanje preduzeća?
Sredstva za rad ogledaju se kroz tehnološke karakteristike procesa, tehničke karakteristike sredstava za rad i
radne karakteristike sredstava za rad.
6. Zašto su važne karakteristike materijala i energije u procesu poslovanja?
Karakteristike materijala i energije ogledaju se da li su dimenzije materijala prilagođene konstrukcionim
zahtjevima što utiče na veći ili manji otpad materijala itd.
7. Šta znače tržišni potencijali i kako utiču na poslovanje preduzeća?
Utiču preko: obima moguće realizacije roba i usluga, preko ulaznih i izlaznih cijena, te preko nivoa ulaznih
elemenata po jeidnici rezultata.
8. Koje su četiri karakteristike proizvodnje?
To su:
pojava novih upotrebnih kvaliteta (upotrebnih vrijednosti),
proces ljudskog rada koji se odvija u tehnološkom postupku,
ulaganje u sredstva za proizvodnju i
ulaganje radne snage u procesima rada.
9. Šta je to prenijeta vrijednost?
Prenijeta prijednost se sastoji od vrijednosti sredstava za proizvodnju – vrijednosti utrošenog materijala (V ) i
vrijednosti utrošenih sredstava za rad (V ).
V =V +V
10. Šta je novostvorena vrijednost?
Novostvorena vrijednost je količina bioenergije proizvođača, na osnovu koje je društvo dobilo proizvod novih
upotrebnih kvaliteta, namijenjen za zadovoljnje izvjesnih potreba.
11. Ko je incijator i kontrolor proizvodnje u preduzeću?
a) Sredstva za rad
b) Radni čovjek
c) Država
12. Čemu služi proizvod?
a) Za zadovoljenje potrebe
b) Da se proda
c) Da se stavi u skladište
13. Šta podrazumijevate pod društvenim potencijalima koji utiču na poslovanje preduzeća?
6
nabavljaju se u cilju da se odmah utroše,
troše se jednokratnom upotrebom i svoju cjelokupnu vrijednost prenose na gotove proizvode odjedanput,
permanentno se transformišu iz jednog pojavnog oblika u drugi,
koeficijent obrta obrtnih sredstava je veći od 1.
6. Navedite karakteristike stalnih sredstava!
Karakteristike stalnih sredstava:
koriste se duži vremenski period, najmanje godinu dana,
cijelom svojom upotrebnom supstancom ulaze u proces proizvodnje,
ne troše se odjednom, nego postepeno u više procesa reprodukcije,
njihovo trošenje predstavlja prenošenje vrijednosti na proizvode.
7. Šta znači ekonomsko trošenje sredstava za rad?
Ekonomsko trošenje (rabaćenje) sredstva za rad je zastarijevanje sredstva za rad usljed napretka nauke i
tehnike (sredstvo je proizvodno sposobno, ali nam se ne isplati).
8. Šta znači optimalni sastav radnog kolektiva?
Optimalani sastav radnog kolektiva je onaj pri kome će radni kolektiv na najbolji način izvršiti svoje zadatke.
Uz pretpostavku da su svi ostali uslovi od kojih zavisi uspjeh u izvršenju zadatka dati i određeni. Na osnovu podjele
rada svako radno mjesto ima svoje zadatke.
9. Kakvi mogu biti izvori sredstava?
Izvori sredstava mogu biti:
Prema vremenu: kratkoročni i dugoročni.
Prema porijeklu: vlastiti i tuđi.
10. Nabrojiti tuđe izvore sredstava!
Tuđi izvori sredstava: krediti kod finansijskih institucija (banka), kredit kod dobavljača itd.
11. U sredstva za proizvodnju spadaju:
a) Proizvedeni proizvodi
b) Sredstva za rad i predmeti rada
c) Rad, sredstva za rad
12. sredstva za rad mogu biti u toku angažovanja:
a) U fukciji ili izvan funkcije
b) U obliku zgrada i mašina
13. Obrtna sredstva su sredstva:
a) Čiji vijek trajanja je dug
b) Koja imaju koeficijent obrta veći od 1
14. Preduzeće treba da obezbjedi obrtna sredstva:
a) više nego što treba u datom momentu
b) da ima rezerve
c) optimalnu visinu obrtnih sredstava
15. Stalna sredstva su ona čiji je:
a) Vijek trajanja kratak
8
