1.LEKCIJA
1.Šta je cilj ekonomike turizma?
Ekonomska disciplina čiji je fokus na izučavanju ekonomskih funkcija turizma, uz uvažavanje uloge I
značaja neekonomskih funkcija turizma, posebno sa aspekta zadovoljenja potrebe turista je ekonomika
turizma.
2.Koje faze procesa reprodukcije treba obuhvatiti u analizi turizma kao ekonomske
pojave?
Sa ekonomskom aspekta izučavanja turizma, akcenat je na primeni dostignuća ekonomskih nauka, uz
korišćenje dostignuća I rezultata statistike, geografije, organizacije rada I psihologije. Ekonomsko
polazište podrazumeva da se turizmu pristupi sa stanovišta njegovog uticaja na svetsku I nacionalne
ekonomije, odnosno uloge I značaja u ekonomskim determinantama razvoja neke prostorne celine ili
nacionalne teritorije.
Obuhvataju: proizvodnu sferu, sferu raspodele, sferu razmene, sferu potosnje
3.Na kojim integralnim pristupima se zasniva naučno istraživanje turizma?
Naučno istraživanje turizma može se bazirati na nekoliko integralnih pristupa od koji se, kao najvažniji
mogu istaći sledeći:
-sa aspekta turista-reč je o istraživanju njegovih karakteristika, potreba, želja,navika, itd
-sa aspekta privrednih subjekata-istraživanje međusektorskih I međugranskih odnosa kroz input-output
analizu, analize troškova I koristi, uslove poslovanja, itd
-sa aspekta vlade I državnih institucija-održavanje ravnoteže javnih finansija, zakonska regulativa,itd
-sa aspekta lokalne društvene zajednice-uticaj turističkih kretanja na lokalnu privredu, lokalnu kulturu,
tradiciju I običaje,itd
4.Šta se izučava kroz mikroekonomske aspekte turizma?
Kroz makroekonomski aspekt izučavaju se pojedinačne ekonomske pojave, veličine I odnosi vezani za
turiste kao potrošače I turistička preduzeća.Praktično, mikroaspekt se odnosi na:privredne turističke
subjekte,formiranja raspodele profita I štednje, formiranja cena, životni standard, ličnu potrošnju, itd.
5.Šta se izučava kroz makroekonomske aspekte turizma?
Sa makroekonomskog aspekta izučavaju se pojave, procesi I problemi kao što su:bruto domaći proizvod,
bruto nacionalni proizvod, nacionalni dohodak, potrošnja, štednja, kamate, investicije, ekonomski rast,
spoljnotrgovinska razmena, devizni kursevi, platni bilans, fiskalna I monetarna politika, zaposlenost,
inflacija-funkcionisanje I upravljanje ekonomikom u celini.
6.Kako se u osnovi mogu klasifikovati sistemi?
Mogu se klasifikovati:
-prirodne sisteme
-tehničke sisteme
-društvene sisteme i/ili organizacije kao sisteme
7.Objasni karakteritike prirodnog, tehničkog i društvenog sistema i navedi primere?
Prirodni sistemi funkcionišu po zakonima prirode, nezavisno od volje ljudi.
Tehnički sistemi, tj sistemi koje je stvorio čovek, npr mašine, tehnološko-procesni sistemi, informacioni
sistemi, PTT sistemi, itd.
Društveni sistemi, predstavljaju kombinaciju prirodnih, tehničkih, socijalnih I privrednih elemenata i/ili
podsistema(ekonomski, turistički, društveni, socijalni sistemi, npr država kao sistem, različite
organizacije, složena preduzeća, itd)
8.Koji elementi čine turistički sistem?
Tri elementa:
-potrošači(kupci)-koji se u turizmu obično nazivaju turisti
-proizvođači i/ili isporučioci proizvoda I usluga(ugostiteljstvo, lokalni saobraćaj, komunalne delatnosti,
turistički vodiči I drugo)
-posrednici ili medijatori sistema-koji podrazumevaju posrednike između proizvođača I potrošača
turističkih usluga, putničke agencije, trgovce na veliko I malo ili agente I prevoznike u vazdušnom,
železničkom, drumskom saobraćaju.
9.Na kojim nivoima se može posmatrati konceptualni okvir sistema turizma?
Može se posmatrati na nekoliko nivoa:
-inicijalizacija pojave-nastaje pod uticajem brojnih faktora koji karakterišu savremeni društveni razvoj I
pod uticajem potreba koje proizilaze iz same čovekove prirode.
-razvoj turističke ponude, tj turističkih usluga-da bi se zadovoljile potrebe turističke tražnje.Na ovom
niovu se oblikuju ekonomski procesi, organizuju I razvijaju određene privredne I vanprivredne aktivnosti.
-upravljački mehanizmi-koji su u funkciji usmeravanja razvoja turizma na makronivou.
-valorizacija efekata-koje izaziva razvoj turizma.U ovoj fazi se balansiraju koristi I štete koje nastaju
razvojem turizma.
10.U koje grupe se svrtavaju elementi turističkog sistema, prema funkciji u nacionalnoj
ekonomiji?
U četiri osnovne grupe:
-elementi čija je funkcija potrošnja turističkih usluga
-elementi koji proizvode raznovrsne turističke usluge
-državni organi na različitim nivoima
-usluge građana koje imaju uticaj na neki aspekt proizvodnje ili potrošnje turističkih usluga
11.Od kojih elemenata se sastoji destinacijski model sistema turizma?
Tri osnovne grupe:
-Dinamički elementi-definiše ih turistička tražnja koja je u stalnom procesu promena(motiva, želja,
spoznaja, preferencija)
-Statički elementi-čini ih turistička ponuda na destinaciji ili turistička usluga u najširem smislu
-posledični elementi-obuhvataju efekte koji nastaju razvojem turizma na nivou destinacije, kao I
instrumente koji se koriste da bi se planski upravljalo tim razvojem I ostvarili željeni efekti
12.Objasni pojam turističke privrede?
Turizam ne predstavlja posebnu privrednu delatnost, kao što je to slučaj sa ostalim privrednim
delatnostima, već se poistovećuje sa turističkom privredom, tačnije onim delovima privrednih I
neprivrednih delatnosti koji učestvuju u zadovoljenju potreba domaćih I stranih turista.
13.Šta su emitivne regije i koji se izrazi još koriste za emitivne regije?
Emitivne regije su destinacije, mesta, države, regioni iz kojih turisti dolaze I u koja se nakon završetka
turističkog putovanja vraćaju. U njima započinje I obično se završava turističko putovanje.
Tranzintna ruta, tj tranzitni pravac je srednja zona u kojoj se dominantno odvija usluga prevoza.
14.Šta su receptivne regije i koji se izrazi još koriste za receptivne regije?
Turistička destinacija, receptivna ili destinacijska regija obuhvata mesta gde se odvijaju najvažnije
aktivnosti posete.
Posetilac je osoba koja napušta mesto stalnog boravka radi posete nekoj turističkoj destinaciji u kojoj
nema mesto stalnog boravka i u kojoj ne sme obavljati nikakvu delatnost čija je svrha zarada.
Putnik napušta mesto stalnog boravka i odlazi na putovanje iz bilo kog razloga.
Turista boravi u turističkoj destinaciji najmanje 24h, a u turističku statistiku ulazi po osnovu broja
noćenja.
Izletnik je svaka osoba koja privremeno napušta mesto stalnog boravka i koja ne boravi u turističkoj
destinaciji duže od 24h
2.LEKCIJA
1.Četiri faze razvoja turizma (karakteristike i koliko su trajale)?
1)Predfaza od prapočetka do 1841. Godine
2)Početna faza, od 1841-1914. Godine
3)Razvojna faza, od 1914-1945. Godine
4)Visoka faza, od 1945. Godine do danas
Ova podela na vremenske celine zasniva se pre svega na razlikama između stepena razvijenosti
saobraćanjih sredstava, motiva putovanja I broja učesnika u putovanjima.
2.Koji su kriterijumi za razgraničenje epoha?
Predfaza razvoja turizma se može označiti kao epoha turizma privilegovanih klasa, dok se ostale faze u
istorijskom razvoju turizma mogu svrstati u epohu savremenog turizma.
3.Koji period se smatra prapočetkom turističkih putovanja i zašto?
Pravi prapočetak turističkih putovanja nalazi se u vreme stare Mesopotamije, Vavilona I Sumera(4000
godine pne), kada je ustanovljen novac kao sredstvo plaćanja što je predstavljalo snažan stimulans za
trgovinu I uopšte poslovne akcije. Takođe zahvaljujući sumerskoj civilizaciji I revolucionarnom otkriću
točka omogućen je prevoz teških stvari I pojedinaca sa jednom zapregom.
Veruje se da je jedno od prvih putovanja preduzela kraljica Hatešepsut na današnjoj teritioriji Somalije I to
još 150 godina pne.
Pretpostavlja se da prva prava putovanja počinju u Egipatskom kraljevstvu(4850-715 god pne). Putovanja
su se odvijala brodovima duž Nila.
4.Koje pojave u staroj grčkog su analogne savremenim turističkim kretanjima?
Pojava prvih ‘pravih’ civilizacija-stare Grčke(od 900 do 200 god pne) I Rimske države donela je čitav niz
pretpostavki koje čine I osnovu savremenog turizma:veći broj motiva putovanja, razvijenu saobraćajnu
infrastrukturu I suprastrukturu, razvoj ugostiteljskih objekata, itd. Poseban stimulans za preduzimanje
turističkih putovanja predstavljale su Olimpijske igre, ustanovljene 884 god pne. One su neprekidno
održavane dvanaest vekova, a u vreme održavanja ovog velikog sportskog događaja, svake četiri godine,
proglašavan je sveti mir.
Osim Olimpijskih igara u staroj Grčkoj bila su popularna I putovanja do svetilišta(Delfi I Delos) I u lekovite
banje(Epidaurum I Eubeja).
5.Koje pojave u starom rimu su analogne savremenim turističkim kretanjima?
Putovalo se prvenstveno radi odmora I razonode.. Izgrađena je razgranata mreža puteva koja je
omogućavala putovanja I do 125km u jednom danu.
Iskopine iz Herkulanuma I Pompeje pokazuju da je u rimskoj državi pre više od ve hiljade godina bilo
mnogo različitih ugostiteljskih objekata. Prvi ugostiteljski objekti nikli su duž rimskih puteva, to su bila
jednostavna konačišta, gde se moglo samo prenoćiti dok su hranu I piće putnici nosili sa sobom. Kasnije su
dograđivane prostorije u kojima su se pružale usluge ishrane I pića.
