E K O N O M S K I F A K U L T E T N I Š
OSNOVI
EKONOMIJE
SEMINARSKI RAD
Tema: Društveni proizvod i nacionalni dohodak
Student: Marko Manojlović
Br. indeksa: 40067
Društveni proizvod i nacionalni dohodak
2009
Str. 1
Marko Manojlović Br. indeksa: 40067
Smer: Finansije, bankarstvo i osiguranje
Društveni proizvod i nacionalni dohodak
2009
Str. 3
Marko Manojlović Br. indeksa: 40067
U V O D
Sistem nacionalnih ili društvenih računa, koji daje pregled aktivnosti nacionalne
privrede u odredjenom razdoblju, od neprocenjivog je značaja i predstavlja nužan preduslov
svake kvantitativne makroekonomske analize. Nacionalno računovodstvo daje kvantitativnu
sliku mkroekonomskih varijabli u obliku različitih podataka o njima. Na osnovu tih podataka,
makroekonomskom analizom utvrdjuje se medjuzavisnost izmedju makroekonomskih
varijabli i obezbedjuje podloga za donošenje adekvatnih mera ekonomske politike. Društveni
proizvod i nacionalni dohodak predstavljaju osnovne pokazatelje ekonomskog blagostanja
društva, iz kojih se izvode i drugi pokazatelji.
Društveni proizvod i nacionalni dohodak
2009
Str. 4
Marko Manojlović Br. indeksa: 40067
POKAZATELJI DOSTIGNUTOG NIVOA EKONOMSKE RAZVIJENOSTI
Pokazatelje koji se koriste u najrazličitijim makroekonomskim analizama moguće je
podeliti na najrazličitije načine u zavisnosti od mnogobrojnih kriterija. U literaturi se sreće
podela na vrednosne pokazatelje, socijalne pokazatelje i indikatore nejednakosti u raspodeli
dohotka. U novije vreme sve se više govori i piše o ekološkim pokazateljima, čiji je zadatak
iskazivanje promena u nivou i strukturi proizvodnje i njihovom odnosu sa indikatorima koji
govore o kvalitetu životne sredine. U ovu grupu makroekonomskih pokazatelja mogu se
ubrojiti oni koji govore o udelu ekološki čistih industrija u ukupnoj industrijskoj proizvodnji,
udelu recilkiranih supstanci u utrošenim proizvodnim faktorima, nivou degradacije zemljišta,
učešću zdrave hrane u ukupnoj količini utrošenih namirnica itd. U metodološkom smislu, do
njih se dolazi tako što se određeni makroeknomski pokazatelji koriguju za vrednost
proizvedenih štetnih roba i usluga, kao i za vrednost štete koja je posledica konkretnog
narušavanja ekološke ravnoteže.
Prihvatljivom podelom makroekonomskih pokazatelja smatra se sledeća podela:
Naturalno izraženi pokazatelji,
Ekonomsko - socijalni pokazatelji,
Naučno - tehnološki pokazatelji i
Vrednosno izraženi pokazatelji.
Naturalni pokazatelji se često koriste za iskazivanje dostignutog nivoa
poljoprivrednog i industrijskog razvoja pojedinih zemalja, posebno u okviru brojnih
međunarodnih komparativnih analiza. Najčešće korišćeni naturalni pokazatelji dostignutog
nivoa privrednog razvoja neke zemlje govore o proizvodnji pojedinih prehrambenih artikala
(meso, šećer, mleko itd.), o proizvodnji strategijskih dobara (ugalj, nafta, čelik, veštačka
đubriva, cement), a u novije vreme na značaju dobijaju pokazatelji koji ilustruju vrednost
proizvodnje produkata novih tehnologija. Ovi pokazatelji se po pravilu daju u obliku
proizvodnje po stanovniku (
per capita
).
Široka grupacija ekonomsko socijalnih pokazatelja u savremenim uslovima
privređivanja smatra se sve važnijom dopunskom ilustracijom dostignutog nivoa razvijenosti
neke zemlje. Ona dopunjuje i kompletira sliku o kvalitetu makroekonmske performanse
posmatrane zemlje koju daju vrednosni i naturalni pokazatelji. To je sasvim logično kada se
ima u vidu krajnje složena priroda ključnih ekonomskih fenomena. Kao daleko najvažnije
ekonomsko socijalne pokazatelje moguće je navesti pokazatelje o zaposlenosti, pojedinim
oblicima socijalne zaštite, izdvajanjima namenjenim obrazovanju, broju lekara na hiljadu
stanovnika, očekivanom trajanju života itd.
Pokazatelji razvoja nauke i tehnologije su sve važnija ilustracija dostignutog nivoa
ekonomske razvijenosti pojedinih zemalja. Ovo iz osnovnog razloga što je evidentno da
