Ekonomski aspekti proizvodnje uljane repice
Uljana repica je treća uljana biljka na svetu po količini proizvedenog jestivog ulja. Posebno je bitna kao
međuusev u žitnim plodoredima. Godišnja vrednost uljane repice je 25 milijardi evra na osnovu proizvodnje
od 65 miliona tona i cene od 400 evra po toni.
Gaji se radi semena koje sadrži 40-48% ulja i 18-25% belančevina. Pogača (15-20% ulja, 20 % proteina) i
sačma (1% ulja) uljane repice nastaju kao nusproizvodi tokom ekstrakcije ulja iz semena i široko su
prihvaćeni kao visokoproteinska komponenta u životinjskoj ishrani.
Značaj proizvodnje uljane repice
Proizvodnja ulja
Za ishranu stanovništva (kanola)
Za proizvodnju biodizela (U proseku 1 hektar zasejane uljane repice može dati 400 litara biodizela.)
Sačma ili pogače – u zavisnosti od obrade
Zelena masa za ishranu stoke
Zaštita zemljišta od eolske erozije
Pčelinja ispaša
U Srbiji postoje povoljni klimatski uslovi zbog kojih poljoprivredni proizvođači mogu da se odluče za
proizvodnju uljane repice. Proizvodnja uljane repice zavisi od ekonomskih rezultata proizvodnje
U
tabeli 1
prikazani su troškovi proizvodnje uljane repice, i to zasebno obračunati troškovi materijala koji
ulaze u samu proizvodnju a posebno ostali troškovi koji se tiču poreza , osiguranja i zakupnina. Posmatrano
je 6 gazdinstava različitih ekonomskih veličina kako bi imali bolji uvid u opterećenost troškovima ove linije
proizvodnje. Sami troškovi materijala nisu izrazito veliki, troškovi semena i pesticida ne opterećuju u velikoj
meri dok je najveći trošak đubrivo koje je neophodno uneti u određenim količinama kako bi obezbedili
stabilne prinose. Troškovi koji mogu da variraju u strukturi troškova se troškovi mehanizacije u zavisnosti od
opremljenosti gazdinstva i njegove mogućnosti da sve operacije izvrši sopstvenom mehanizacijom, kao i
troškovi zakupa zemljišta.
Tabela 1: Struktura troškova u proizvodnji uljane repice
U tabeli 2 prikazani su ostvareni prinosi uljane repice za svako pojedinačno gazdinstvo kao i profit za svako
gazdinstvo.
Tabela 2: Ekonomičnost proizvodnje uljane repice
Koeficijet ekonomičnosti u gornjoj tabeli je u proseku 3,3 što ukazuje da se radi o izuzetno ekonomičnoj
ratarskoj proizvodnji. Ovaj koeficijent moze da varira od godine do godine u zavisnosti od cene semena
uljane repice po toni i od ostvarenih prinosa,ali svakako ovu biljnu kulturu treba uvesti u plodored jer u
godinama kad su velike suše kao ove godine i kada padavine izostanu u ključnim vegetacionim periodima
ostalih ratarskih kultura ova uljarica dobro podnosi suše i ostvaruje visoke prinose.
