1
SADRŽAJ
UVOD…………………………………………………………………………………... 2
1. POJAM EKONOMSKOG RASTA I RAZVOJA………………………………….. 3
2. EKONOMSKI RAST – IZMEĐU KRIZE I USPONA…………………………… 4
3. INFLACIONI MEHANIZAM I EKONOMSKI RAST………………………… 10
4.
PLATNO-BILANSNI
DEFICITI,
NEZAPOSLENOST
I
INTERNACIONALIZACIJA KAPITALA – NEEFIKASNOST DRŽAVNOG
INTERVENCIONIZMA.......................................................................................... 12
ZAKLJUČAK……………………………………………………………………………….. 14
LITERATURA………………………………………………………………………………. 15
2
UVOD
Ekonomski razvoj svjetske privrede u poslednjim dekadama razvoja izuzetno je
neravnomjeran. Relativno brži razvoj razvijenih kapitalističkih privreda u odnosu prema velikom
broju nerazvijenih i zemalja u razvoju, kao i produbljavanje već izrazitog jaza u razvoju, stalno
je prisutna karakteristika razvoja svjetske privrede. Ekonomski nivo razvoja, koncentracije
kapitala, brza tehnološka revolucija, prestruktuiranje privrede i dominacija na svjetskom tržištu
robe, rada i kapitala dovele su do toga da cjelokupni razvoj svjetske privrede zavisi od cikličnih
kretanja grupe razvijenih kapitalističkih privreda.
. To je praćeno sve ubrzanijim procesima:
1.
Internacionalizacije proizvodnje;
2.
Dominacije transnacionalnog monopolističkog kapitala;
3.
Nestabilnosti valutne i finansijske svere svjetske privrede;
4.
Duboke strukturne promjene u pojedinim privredama,zavisno od djelovanja
naučno-tehnološke revolucije.
Takvi su procesi praćeni istovremeno i narastanjem fundamentalnih problema unutar
svjetske ekonomije, a naročito u odnosima razvijenih i nerazvijenih privreda.
U radu ćemo se dotaći i inflacije, koja je već godinama drugi problem koji potresa
svjetsku privredu. To je mehanizam i sistem za brojne preraspodjele u pojedinim privredama, ali
i vrlo razvijeni oblik eksploatacije i prelivanja dohotka iz manje razvijenih u razvijene privrede.
4
Što se tiče sredstava za rad, realokacija tehničkog potencijala se vrši posrdestvom
aganžovanja novčane akumulacije, u cilju izgradnje novih proizvodnih kapaciteta.
Privredni razvoj podrazumijeva i veće i uspješnije uključivanje privrede jedne zemlje u
međunarodne ekonomske tokove. Razvoj podrazumijeva i stalno rastući udio akumulacije u
nacionalnom dohotku.
Dakle, privredni razvoj predstavlja jedan veoma složen process i fenomen. Privredni
rast, mjeren procentima porasta nacionalnog dohotka po glavi stanovnika, ne može biti realan
pokazatelj stvarno dostignutog nivoa ekonomske razvijenosti.
Privredni razvoj ne podrazumijeva samo porast društvenog proizvoda i nacionalnog
dohotka, već i sve dugoročne društveno-ekonomske promjene u privredi jedne zemlje.
Od velikog je značaja da se politička ekonomija bavi problemima privrednog razvoja.
Prije svega, u cilju kreiranja i vođenja razvojne i ekonomske politike.
2. EKONOMSKI RAST – IZMEĐU KRIZE I USPONA
U posljednjim dekadama razvoja, ekonomski razvoj svjetske privrede je izuzetno
neravnomjeran. Relativno brži razvoj razvijenih kapitalističkih privreda u odnosu prema velikom
broju nerazvijenih i zemalja u razvoju, kao i produbljavanja već izrazitog jaza u razvoju, stalno
je prisutna karakteristika razvoja svjetske privrede.
Ekonomski nivo razvoja, koncentracija kapitala, brza tehnološka revolucija,
prestruktuiranje privrede i dominacija na svjetskom tržištu robe, rada i kapitala dovele su do toga
da cjelokupni razvoj svjetske privrede zavisi od cikličnih kretanja grupe razvijenih kapitalističkih
privreda. To je praćeno sve ubrzanijim procesima. Neki od tih procesa su:
2
Internacionalizacija proizvodnje,
Dominacija transnacionalnog monopolističkog kapitala,
Nestabilnost valutne i finansijske sfere svjetske privrede,
Duboka strukturna promjena u pojedinim privredama, zavisno od djelovanja
naučnotehnološke revolucije.
2
Komazec, Slobodan; Ristić, Žarko: „Ekonomija nkapitala i finansiranje razvoja“, Beograd, 2009., str. 39.
5
Gore pomenuti procesi su istovremeno praćeni narastanjem fundamentalnih problema
unutar svjetske ekonomije, a naročito u odnosima razvijenih i nerazvijenih privreda. Ovdje ćemo
posebno istaći sljedeće:
3
Prezaduženost većine zamalja u razvoju i sve veća njihova zaduženost, koja guši
i gotovo onemogućava ekonomski rast ovih privreda,
Izlazak iz ciklične krize većine kapitalističkih razvijenih privreda, uz
istovremeni ulazak u dugoročnu razvojnu i strukturnu krizu zemalja u razvoju,
Sve otvoreniji i brži rast cijena (inflacija) u zemljama, uz usporavanje inflacije u
razvijenim industirijskim privredama,
Pogoršavanje odnosa u svjetskoj trgovini (terms of trade) na štetu nerazvijenih
zemalja, uz sve brojnija carinska, devizna i druga ograničenja i sve otvoreniji
protekcionizam,
Opadanje svjetske trgovine i ograničavanje djelovanja trgovine na ekonomski
razvoj nerazvijenih privreda,
Operacije dezviznim kusevima, koje se slamaju na svjetskim finansijskim i
trgovinskim odnosima, uz prebacivanje glavnog tereta na nerazvijene privrede,
Sve brži rast nezaposlenosti radnih resursa i instalisanih kapaciteta u razvijenim
privredama, a posebno u zemljama u razvoju.
Razvojna kriza, uz “krizu dugova”, sve se više produbljava.
Kriza koja je nastala osamdesetih godina, tačnije koja je trajala od 1980. Do 1982, u
kapitalističkim privredama, bez obzira na izvjesno oživljavanje u posljednjim godinama,
osigurala je samo tromi rast. Istovremeno socijalističke privrede, uz krizu sistema i brojne
pokušaje privrednih i političkih reformi, pokazuje sve sporiji rast. Prema međunarodnoj
klasifikaciji to je sporiji ekonomski razvoj.
Najveći broj zemalja u razvoju u osamdesetim godinama ulazi u duboku dugoročnu
strukturu i cikličnu razvojnu krizu, koju karakteriše spektar vrlo nepovoljnih pokazatelja rasta.
Večina ovih privreda izložena je rušilačkom djelovanju stagflacije i slampflacije, uz sve veći
teret spoljnih, unutrašnjih dugova i teškoća u platnom bilansu.
Samu analizu ćemo početi privrednim rastom svjetske privrede po osnovnim grupama.
U posljednjih nekoliko godina, naročito izlaskom kapitalističkih privreda iz ciklične
krize, koja je trajala od l981. Do l982. Godine, zapaža se brži rast razvijenih privreda, ali i
svjetske privrede u cijelini u odnosu prema zemljama u razvoju. Samo u preriodu od l980 do
l986. Godine stopa ekonomskog rasta kod grupe razvijenih privreda iznosila je 2,5%: svjetske
privrede u cijelini 2,1%; nerazvijenih privreda 1,5%, a kod grupe socijalističkih privreda l,0%.
3
Komazec, Slobodan; Ristić, Žarko: „Ekonomija nkapitala i finansiranje razvoja“, Beograd, 2009., str. 41.
