EKSPLOATACIJA TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA
1
1.
UVOD
Osnovni zadatak koji svako termoenergetsko postrojenje treba da ostvari u
eksploataciji je dugotrajna pouzdana proizvodnja toplotne i električne energije uz što niže
troškove i što manji povoljan uticaj na okolinu, uz potpunu bezbjednost ljudstva i sredstava.
Za njegovo ostvarivanje potrebno je dobro rukovanje i upravljanje i dobro održavanje svih
osnovnih i pomoćnih postrojenja i uređaja pojedinačno, kao i termoenergetskog postrojenja
u cjelini. Drugim riječima, potreban je dobar pogon zasnovan na osnovnim savremenim
principima rukovanja i upravljanja i kvalitetno tekuće i remontno održavanje
termoenergetskih postrojenja.
EKSPLOATACIJA TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA
2
2. KRITERIJUMI ZA OCJENU POUZDANOSTI, POGONSKE
SPREMNOSTI I EKONOMIČNOSTI RADA
Za ocjenu kvaliteta rada termoenergetskih postrojenja, koja u sebi sadrži kvalitet
pogona i održavanja, koriste se sljedeći osnovni pokazatelji rada:
K
pu
=
T p
T p
+
T i
= 1 – K
i
.
2. Koeficijent ispada
K
i
=
T i
T p
+
T i
.
3. Koeficijent raspoloživosti, odnosno pogonske spremnosti;
K
ps
=
T p
+
Tr
T k
.
4. Koeficijent planskih zastoja, to jest remonta i njege
K
pz
=
T pz
T k
,
gdje su:
Tp
[h] – vrijeme rada, to jest proizvodnje
Ti
[h] – vrijeme trajanja zastoja-ispada
Tr
[h] – vrijeme provedeno u rezervi
Tk
[h] – kalendarsko vrijeme u posmatranom periodu.
Najbolji pokazatelj rada termoenergetskog postrojenja, na koji utiču i pogon i
održavanje je stepen korišćenja kapaciteta ili koeficijent snage:
K
s
=
Ep
T k x Pn
,
EKSPLOATACIJA TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA
4
-savjesna primopredaja dužnosti.
Pogon termoenergetskog postrojenja, zavisno od njegove velicine i namjene
organizuje se kao:
a) samostalna organizaciona cjelina sa rukovodiocem i sa isključivo pogonskim
funkcijama kakav je slučaj kod svih termoenergetskih postrojenja osnovne namjene;
b) polusamostalna organizaciona cjelina sa samostalnošću i odgovornošću u
obavljanju pogonske funkcije ali uz obavezu obavljanja određenih funkcija tekućeg i
interventnog održavanja, koordinacije Iinadzora remontnog održavanja;
c) nedjeljiva od osoblja održavanja, tj. kao jedinstvena organizaciona cjelina
termoenergetskog postrojenja zadužena za pogon i održavanje.
Rad pogonskog osoblja odvija se smjenski neprekido u toku 24h ili u skladu sa
drugačijim načinom angažovanja termoenetrgetskog postrojenja. Kod termoenetrgetskih
postrojenja sa više jedinica blokova, osoblje pogona, mada predstavlja jedinstvenu
organizacionu cjelinu, podijeljeno je na grupe koje opslužuju pojedine blokove uz
jedinstveno opsluživanje zajedničkih postrojenja.
Nezavisno od organizacione strukture pogona, ona mora da obezbijedi odgovornost
pojedinca za nadgledanje, rukovanje i upravljanje opremom, tj. za njen ispravan rad. Pri
tome je struktura podređenosti i nadređenosti, odnosno hijerarhijska struktura ugrađena u
organizaciju obavljanja poslova u skladu sa procesom rada.
Visoka stručna osposobljenost izvršilaca za obavljanje poslova tj.dobro poznavanje
funkcionisanja povjerene mu opreme postrojenja, uz dobro poznavanje propisa i uputstava
za rad sa njom, uslov je ostvarenja bezbjednog i pouzdanog rada termoenergetskog
postrojenja kao cjeline. Utvrđivanje ispunjenja ovog uslova vrši se polaganjem
odgovarajućih ispita koji obavezno, pored teorijskog sadrže i praktični dio.Kroz periodičnu
obuku i provjeru vrši se obnavljanje znanja.
EKSPLOATACIJA TERMOENERGETSKIH POSTROJENJA
5
Za pouzdan rad opreme i postrojenja posebno su značajni prelazni režimi. To su
pokretanje - startovanje postrojenja iz različitih toplotnih stanja i njegovo zaustavljanje, kao i
prevođenje sa jednog na drugi nivo opterećenja.
Kada je temperatura metala i postrojenja jednaka temperaturi okoline ili nije viša od
150
⁰
C kod najtoplijih djelova turbine, a najveći dio pomoćnih pogona i postrojenja se nalazi u
stanju mirovanja, onda se termoenergetsko postrojenje nalazi u hladnom stanju.
Kada je metal turbine i parovoda na temperaturi višoj od 150
⁰
C(ili kada je parovod
hladan) u pitanju su prelazna stanja. Topla stanja postrojenja su kada je pritisak pare u kotlu
blizak nominalnom. Procedura za startovanje iz svih stanja za svako konkretno
termoenergetsko postrojenje propisuje se u zavisnosti od dužine trajanja zastoja i sprovodi
se pomoću šeme za startovanje , a u skladu sa dijagramima startovanja.
Pojednostavljena šema uređaja za startovanje bloka sa protočnim kotlom prikazana
je na slici 1.
U prvoj fazi startovanja vrši se prinudna cirkulacija radnog medijuma u kolu koje čine
napojna pumpa (1), isparivač parnog kotla (2), separator (3), startni ekspander (4) i ponovo
napojna pumpa.U ovoj fazi radni medijum ne struji kroz pregejače (5) pošto su zaporni (6) i
prigušni (7) ventili zatvoreni.Bez obzira što kroz pregrejače ne struji radni medijum njihova
temperatura metala je u dozvoljenim granicama pošto potrošnja u ovom periodu startovanja
iznosi oko 20% nominalne potrošnje.
Druga faza startovanja počinje kada u separatoru (3) počinje da se izdvaja para koja
se usmjerava kroz pregrejače tako što se polako otvara ventil (7) i blago povišava
temperatura i pristisak pare.
U trećoj fazi rada kotao se prevodi u protočni režim. Ovaj prolaz se vrši kada su
parametri pare dostigli 80-85% nominalnih vrijednosti.
Para koja se izdvoji u startnom ekspanderu (4) u prvoj fazi startovanja odvodi se u
