1. Uvod
U životu odrasle osobe emocije imaju veliku ulogu, a njihov značaj u razvitku deteta je još veći.
One su propratni doživljaji drugih stanja i procesa, ali su i motiv i pokretač ponašanja. Ako su
česte i intenzivne, negativne emocije mogu se pojaviti ozbiljne smetnje u psiho-fizičkom
razvoju, a mogu uzrokovati i ozbiljna psihosomatska oboljenja. Pravilan emocionalni tretman
dece i omogućavanje da doživljavaju pozitivne emocije u velikoj meri doprinosi njihovom
sveobuhvatnom razvoju ( Manojlović, Mladenović 2001).
1
2.EMOCIJE
Ljudi nisu samo racionalna bića koja svoje postupke i želje sprovode samo na osnovu umnog
mišljenja i zaključivanja. Mnogi postupci su izazvani i drugim činiocima, kao što su emocije ili
osećanja. Emocije se mogu definisati kao doživljaj našeg vrednovanja i subjektivnog odnosa
prema stvarima, ljudima, događajima, i prema sopstvenim postupcima.
Emocija je uvek reagovanje bića na neko zbivanje. Zbivanje se opaža i izaziva osećanja.
Osećanja se javljaju u situaciji kad biće proceni da se dešava nešto značajno i važno. Ono što su
refleksi za telo to su emocije za psihu ( Milivojević 1993. ).
Zoran Milivojević daje definiciju emocija: „Emocija je reakcija subjekta na stimulus koji je
ocenio kao važan, a koja visceralno, motorno, motivaciono i mentalno priprema subjekat za
adaptivnu aktivnost.“
Postoji veliki broj izraza kojima se izražavaju osećanja i različiti doživljaji u kojima osećanja
imaju bitnu ulogu. Postoje emocionalna stanja kao što su: radost, strah, žalost, ljubav, ljubomora,
simpatija, ponos, stid, briga, strepnja i druga. Emocije su u toku svog razvoja propraćene
spoljnim i unutrašnjim promenama. Spoljni znaci emocija su: izraz lica, telesna napetost,
glasovne reakcije i slično. Unutrašnji pratioci su karakteristične promene u radu pojedinih
organa. Kod snažnih emocija javljaju se promene kod disajnih i probavnih organa i u radu
žlezda. Kao posledica nekog emocionalnog stanja može da se javi kod čoveka crvenilo ili bledilo
lica, smeh, plač, povlačenje u stranu ili približavanje, zagrljaj ili napad i tako dalje.
Emocije se kod dece javljaju veoma rano, u početku su još ne diferencirane. Sa razvojem deteta
njegove emocije se ispoljavaju na određen način. Kako se dete razvija i njegove emocije sed sve
više diferenciraju. Kod odraslog čoveka na emocionalne reakcije dosta utiče iskustvo ( osobe,
predmeti, događaji iz života ).
2.1. RAZVOJ EMOCIJA
Čovek ima bogat emocionalni život. Postavlja se pitanje, da li čovek nasleđem donosi na svet sve
emocije koje se kod njega javljaju ili se one stiču u toku života. Raznim ispitivanjima i
razmatranjima dolazi se do zaključka, da razvitak emocija zavisi od nasleđenih osnova i od
iskustva i učenja.
Da bi se proverilo da li su određeni oblici ponašanja usled emocionalnih reakcija urođeni, to
treba da se javi i kod dece koja nisu u mogućnosti da to ponašanje i nauče. Postoje deca koja žive
u „prirodnoj“ izolaciji, jer su gluva ili slepa od rođenja. Ta deca su lišena doživljaja do koji se
dolazi slušanjem ili gledanjem. Ipak i kod te dece mogu da se jave emocionalne reakcije
istovetne sa reakcijama normalno razvijene dece.
2
