SEMINARSKI RAD
TEMA: Energetska efikasnost u drumskom saobracaju
Stana Tomanovic 20/13, Drumski saobracaj
Masinski fakultet , Podgorica
Sadrzaj:
-Energrtska efikasnost
-Saobracaj i njegov uticaj na okolinu
- Mjere za poboljšanje energetske efikasnosti u drumskom saobraćaju
- Povećanje energetske efikasnosti voznog parka
- Obnavljanje voznog parka energetski efikasnijim vozilima - sporazum komisije EU i
ACEA
- Biogoriva
- Uvođenje ograničenja brzine vožnje
- Povećavanje protočnosti saobraćaja i smanjivanje gužvi u saobraćaju
-
Favorizovanje okolini naklonjene tehnike vožnje
-
Promjena prevoznog srestva
-
Zakljucak
Saobracaj i njegov uticaj na zivotnu sredinu
Pored mnogobrojnih industrijskih postrojenja, hemijskih prerađivača, proizvođača sirovina i
toplotne energije i dr. saobraćaj predstavlja jedan od najvećih zagađivača prirodne okoline.
Njegovo negativno dejstvo ispoljava se na više načina preko zagađivanja vazduha, vode i tla,
velike buke, zauzimanja zemljišta i životnog prostora, potresa (vibracija), usporenja u odvijanju
putničkih i robnih tokova (zagušenja), velikih rizika od prevoza opasnih materija i dr. Vazduh se
zagađuje ispuštanjem štetnih izduvnih gasova – ugljen monoksida, oksida azota, sumpor
dioksida, jedinjenja ugljenovodonika,
a
lkalnih jedinjenja, čestica prašine, olova i sl. Svi ovi
gasovi vrlo nepovoljno utiču na čovekovo zdravlje (neki od njih imaju izraženo kancerogeno
dejstvo).
Kiseonik, kao jedan od najvažnijih elemenata za život na zemlji, sve je zagađeniji
drugim otrovnim gasovima i sve ga je manje. Pored neplanskog uništavanja šuma (proizvođača
kiseonika), saobraćaj odnosno sva transportna sredstva sa tečnim pogonskim gorivom troše
ogromnu količinu kiseonika, što se naročito oseća u gusto naseljenim mestima sa velikim brojem
motornih vozila. Zagađivanje vode i tla takođe proizilazi i od saobraćaja, zbog izbacivanja
hemijskih supstanci i ispuštanja otrovnih gasova.
Buka predstavlja sve veći problem, postaje sve jača i nesnosnija, izazivajući mnoge negativne
posledice, hormonalne i organske poremećaje kod ljudi. Saobraćaj je najveći uzročnik buke koja
raste u zavisnosti od vrste i broja transportnih sredstava, strukture saobraćajnih sredstava, brzine,
podloge puteva, lokacije puteva i pruga i sl. Drumski saobraćaj, sa aspekta njegove razvijenosti,
brojnosti i osnovnih karakteristika, znatno više stvara buku nego železnički saobraćaj.Prema
određenim istraživanjima, za isti obim transporta nivo buke drumskog putničkog saobraćaja veći
je za dva puta od nivoa buke železničkog saobraćaja, odnosno eksterni troškovi buke su šest puta
veći kod drumskog saobraćaja. Poznato je da su drumska motorna vozila jedan od glavnih izvora
buke u gradovima, koja proizilazi od zajedničkog dejstva više pojedinačnih izvora od kojih svaki
proizvodi buku manjeg ili većeg intenziteta. Kod prevoza iste količine tereta i istog broja putnika
železnički saobraćaj stvara 25-50 % manje buke. Prema podacima "GRUPP-studije" iz Nemačke
86% troškova nastalih zbog buke u kopnenom saobraćaju otpada na drumski a 14% na železnički
saobraćaj Kao najznačajniji izvori buke su: izduvni i usisni sistem, rad motora i mehanička buka,
sistem za hlađenje, grejanje, provetravanje, pneumatici, aerodinamička buka i dr.
Povećan nivo
buke nepovoljno utiče na čovekovo zdravlje, psiho-motorne sposobnosti i radni učinak.
Zagušenja u saobraćaju, koja su veoma izražena u tzv. periodima vršnog opteređenja, vrlo štetno
deluju na životnu sredinu i izazivaju mnoge negativne posledice, kao što su dodatna potrošnja
goriva, dodatno zagađenja vazduha, zakašnjenja na posao i školu, problemi u snabdevanju –
trgovini i u proizvodnji, smanjenja obrta i efekata transportnih sredstava i dr. Drumski saobraćaj
doprinosi mnogim problemima u životnoj sredini, jer je zavisan od neobnovljivih fosilnih goriva,
naročito nafte. Prouzrokuje buku i zagađenje vazduha, zemljišta i vode, biološke i društvene
uticaje, kao i uticaje zbog upotrebe zemljišta, koji mogu delovati lokalno na elemente životne
sredine (na primer na zdravlje stanovništva zbog smoga). Regionalno (emisije izduvnih gasova
utiču na kiselost), pa čak i globalno (gasovi koji utiču na zagrevanje atmosfere i promenu klime).
Mjere za ublažavanje uticaja na životnu sredinu uključuju sprečavanje buke, sađenje biljaka,
ventilaciju, mjere kontrole erozije, kao i mjere kontrole zagađenja voda, ali je pre toga
neophodno izvršiti sistematska ispitivanja nivoa, koncentracije i sastava izduvnih gasova kao i
intenziteta buke u dnevnim i noćnim uslovima na značajnim saobraćajnicama i saobraćajnim
čvorovima, kao i u blizini železničkih koloseka i ranžirnih stanica.
Istraživanja pokazuju da 50 % aerozagađenja u gradovima potiče od saobraćaja. Postoji čitav set
međunarodnih direktiva, od Evropske direktive o zaštiti vazduha od zagađenja i praćenju
njegovog kvaliteta u urbanim sredinama, preporuka Svetske zdravstvene organizacije, do
domaćeg Pravilnika o graničnim vrednostima emisije, metodama merenja itd., koji regulišu
oblast zagađenja vazduha.
Tokom prošle godine, u Podgorici su tokom 40 dana zabilježena prekoračenja granične
vrijednosti srednje dnevne koncentracije PM10 čestica u vazduhu, kada se u obzir uzme
propisana granica tolerancije (66 μg/m3 ) za 2015.godinu. Prema podacima iz prošle godine, bilo
je čak 78 prekoračenja dozvoljene granične vrijednosti praškastih čestica (PM), što je i glavni
razlog donošenja plana. Prema Planu, hronična izloženost praškastim česticama doprinosi riziku
od razvoja kardiovaskularnih i respiratornih bolesti, kao i raka pluća. “Dozvoljeni broj dana sa
prekoračenjem ove granične vrijednosti je 35. U odnosu na graničnu vrijednost koja je na snazi
od 1. januara 2015. godine (dnevna srednja vrijednost od 50μg/m3 ), bilo je čak 78 dana sa
prekoračenjem. Ova prekoračenja su direktan razlog donošenja Plana kvaliteta vazduha”, navodi
se u Planu.
Prema dokumentu, uticaj povećanih koncentracija PM čestica na zdravlje ljudi je
dvostruk – mehanički i toksikološki i može biti veoma opasan naročito ako je hroničnog
karaktera.“Mehanički uticaj direktno zavisi od veličine čestica i od toga zavisi da li se čestice
zadržavaju u gornjim disajnim putevima ili imaju sposobnost dubljeg prodiranja i zadržavanja u
respiratornom sistemu. Čestice manjeg promjera sa tog su aspekta opasnije po zdravlje ljudi, iako
se najveći broj suspendovanih čestica koje udahnemo izbacuje izdisanjem”,navodi se u Planu.
