Eritropoeza
Eritropoeza je proces nastajanja eritrocita a odigrava se u crvenoj kostanoj srzi.
Proces eritropoeze regulisu odnosno stimulisu:
1. Snizenje parcijalnog pritiska 0
2
u arterijskoj krvi stimulise sintezu lipoproteina
eritropoetina u peritubularnim celijama bubrega, koji putem cirkulacije dospeva do
kostane srzi gde stimulise proliferaciju i sazrevanje eritroblastnih celija.
2. Snizenje broja eritrocita u krvi
Eritropoeza traje u proseku 8 dana : neopredeljena maticna celija kostane srzi ->
opredeljena celija -> proeritroblast -> rani eritroblast -> intermedijarni eritroblast
(ima sposobnost sinteze Hb) -> kasni eritroblast -> retikulocit (nema jedro ali ima
mitohondrije pa obavlja anaerobnu glikolizu i sintezu Hb) -> eritrocit (nema jedro,
goldzijev komplex i centriole, nema sinteze Hb, obavlja anaerobnu glikolizu)
Anemije
Def: Anemija je smanjenje broja eritrocita, kolicine Hb i hematokrita (volumena
stalozenih eritrocita u 100ml krvi).
Kriterijumi za klasifikaciju anemija su:
I) Morfologija eritrocita - u zavisnosti od velicine eritrocita (mikro- , normo-,
makro-) i njihove boje tj sadrzaja Hb u njima (hipohromni, normohromni) razlikuju
se tri vrste anemija:
1. mikrocitna hipohromna anemija
2. normocitna normohromna anemija
3. makrocitna normohromna anemija
II) Odnos brzine stvaranja i razgradnje eritrocita
Prema ovom kriterijumu razlikuju se:
1. Anemije zbog poremecaja u stvaranju i sazrevanju eritrocita koje se dele na:
A. Aplasticne anemije
Nastaju zbog "iscrpljivanja" kostne srzi tj nemogucnosti pluripotentne maticne
celije kostne srzi da zameni eritrocite koji stare i propadaju novim. Uz smanjenu
sintezu eritrocita smanejna je i produkcija Leu i Tr sto se oznacava kao
policitopenija (vise=poli, sofix=penija oznacava smanjenje) . Aplasticna anemija je
normocitna normohromna a procenat retikulocita je mali ili ih nema.
Ove anemije su uglavnom stecene a nastaju zbog:
a) uzimanja nekih lekova (citostatici, oralni hipoglikemici, antikonvulzivi,
anksiolitici ...)
b) usled zracenja
c) virusnih infekcija (herpes virus) , bakterijskih (tuberkuloza) i gljivicnih infekcija
kostne srzi
d) infilitracije kostne srzi celijama malignih tumora ili leukemijskim celijama
Postoji i idiopatska aplasticna anemija
Simptomi aplasticne anemije vezani su za:
-smanjenje broja eritrocita, slabost, bleda koza, zamor
-smanjenje broja trombocita, ekhimoze, petehije, GIT-krvarenja , krvarenje
-smanjenje broja Leu: podloznost infekciji je povecana
Selektivni poremecaju u eritropoezi mogu takodje da budu nasledni i steceni (npr.
uzimanje nekih lekova, HBI, neke virusne bolesti).
Vitamin B12 i folna kiselina su neophodni za sintezu purinskih i pirimidinskih baza
koje ulaze u sastav nukleotida koji izgradjuju DNK.
