SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA: MARKETING
NAZIV SEMINARKOG RADA:
„ETIKA I PROFESIONALIZAM U MARKETINGU“
.
UVOD
Savremena poslovna etika može da pokrene dva pitanja u budućim diskusijama. Pitanje
povezano sa ultimativnom odgovornošću u poslovnom odlučivanju. Čuveni laureat za
Nobelovu nagradu, Milton Fridman, pokrenuoje ovo pitanje posle izjave da je društvena
odgovornost biznisa jedna subverzivna doktrina. Ko je ovlastio rukovodioce i menadžere
u biznisu da određuju šta je opšte dobro za čitavu naciju? Drugo pitanje je slično i odnosi
se na stejkholdere i etiku vrijednosti: Kada se donese ultimativna odluka u kompleksnoj
poslovnoj situaciji, koji će od stejkholdera ili predlagača etičkih vrijednosti biti
odgovoran za tu odluku? Očigledno, istorija poslovne etike se nastavlja. A ta istorija više
nego jasno kazuje da su poslovnu etiku, kao takvu, najvećim dijelom razvili socijalisti i to
kao nastavljenu kritiku amoralnosti poslovnog načina mišljenja. Tek u našem (ovom
sada) vremenu, moralniji i časniji način mišljenja je počeo da dominira poslovnim
razgovorima, a sa njim je došla i ideja ispitivanja temeljnih vrijednosti i ideala biznisa.
Etika nije podložna sindromu prolaznosti, ona je vječna, zapravo, težnja ka višim etičkim
standardima podstiće stvaranje i razvoj kreativnih programa. Na osnovu rečenog
možemo zaključiti da sistem poslovne etike treba da bude u temeljima svake
organizacije - poslovna moralnost u svakom procesu i odnosu organizacije. Ovo zbog
toga što su etika i etički sistem od suštinskog značaja za:
izgradnju povjerenja i saradnje među pojedincima u organizaciji,
da služi kao moralni čuvar koji će ukazivati organizaciji i društvu na relativni
značaj određenih moralnih vrijednosti,
biti moralni arbitar u rješavanju suprotstavljenih tvrdnji zasnovanih na
pojedinaćnim ličnim interesima
pojašnjavati organizaciji suprotstavljene vrijednosti i principe proizašle iznovih
moralnih dilema.
1
1.POJAM ETIKE
Pojam etika dolazi od grčke riječi „ethos“što znaći običaj, navika ili ćud.Etika je filozofska
disciplina koja ispituje smisao i ciljeve moralnih htijenja,osnovne kriterijume za moralno
vrednovanje,kao i u opšte zasnovanost i izvor morala.To jest etika podrazumijeva skup
moralnih vrijednosti i standarda kojima se definiše poželjno ponašanje.Dakle,etika kao
nauka o moralu nema samo zadatak da upozna ljude sa tim šta je to moral i koje su
njegove osnovne komponente, već i da zauzme kritički stav prema postojećoj moralnoj
praksi.Etika je sistem normi i vrijednosti kojih se treba pridržavati. Etika je moralno
procjenjivanje pojedinih odluka i akcija, kao prihvatljivih ili neprihvatljivih, sa aspekta
opšte prihvaćenih načela ponašanja. Etiku čine sva moralna načela koja određuju dobro i
loše ponašanje pojedinaca, organizacije ili udruženja. Predmet proučavanja etike je
moral,odnosno aktivnost i praksa koja uzima u obzir važnost dobroga i lošeg, kao i
pravila koja regulišu te aktivnosti.Kao teorija morala, etika se bavi njegovim izvorima,
razvojem,principima i normama ljudskog ponašanja, utvrđujući pravila moralnog, koja
se objedinjuju u etički kodeks.Francuski filozof Montesquie napisao je ove opšte ljudske
etičke rijeći:
1
”Kada bih znao nešto sto bi za mene moglo biti korisno, a štetilo bi mojoj
porodici,ja bih to izbacio iz svog duha.Kada bih znao nešto korisno za svoju porodicu,a to
ne bi bilo korisno za moju domovinu, ja bih pokušao to da zaboravim.Kada bih znao
nešto korisno za svoju domovinu,a bilo bi štetno za Evropu,odnosno kada bi to bilo
korisno za Evropu, a štetno za ljudski rod-ja bih to smatrao zločinom, pošto sam nužno
čovjek, a slučajno Francuz. U toku svoje poslovne karijere moraćete da donesete mnoge
odluke.Ipak,postoji jedna stvar koju vam niko ne može oduzeti,sem ako to sami ne
dozvolite – a to je vaš integritet. U poslu, kada ljudi govore o etici,oni ustvari govore o
ponašanju,jer se svaki dan nalaze u poslovnim situacijama kada treba da odluče koja je
od dvije ili više opcija dobra i ispravna.Poslovna etika se može proučavati sa različitih
aspekata uključujući i aspekt zaposlenog, preduzeća i društva kao cjeline.Veoma često se
događaju situacije u kojima postoji konflikt između više subjekata – zadovoljenje
interesa jednog subjekta prouzrokuje štetu drugom subjektu.
2
2. ETIČKI KODEKS
U razmatranju etičkih razlika između kultura, uočena je zavisnost između etike i nivoa
razvoja ekonomije. Tako djela, koja bi se okarakterisala kao totalno moralno
neprihvatljiva u bogatim društvenim sredinama, u siromašnim se mogu dozvoliti pod
određenim okolnostima. Međutim, povezivanje morala između razvijenih i nerazvijenih,
uglavnom se odnosi na nametanje standarada razvijenih zemalja. Priznanje razlike
etičkih standarda između kultura neospomo vodi ka uvažavanju široko prihvačenog
1
Rouz, M., Poslovno komuniciranje, Zagreb, Masmedia, 2005., str, 209
2
Na primjer, određeni događaj može biti koristan za zaposlenog, ali da istovremeno bude loš za kompaniju i za društvo.
2
