AKADEMIJA ZA DIPLOMATIJU I BEZBEDNOST
BEOGRAD
Studijski program:
DIPLOMATIJA I BEZBEDNOST
ZAVRŠNI RAD
Tema:
EVROAZIJSKA ŠAHOVSKA TABLA KAO
GEOPOLITIČKI FENOMEN
Mentor: prof. dr Branko Krga Kandidat: Đorđe Marjanović
Br. Indeksa 016/09
Beograd, novembar 2012.
1
Sadržaj
Uvod……………………………………………1
1. Metodološki okvir ...........................................3
1.1 Formulacija problema.....................................3
1.2 Određivanje predmeta istraživanja.................3
1.3 Ciljevi istraživanja..........................................3
1.4 Generalna hipoteza.........................................4
1.5 Način istraživanja...........................................5
1.6 Opravdanost istraživaja..................................5
2. Hegemonija novog tipa……………………….6
3. Prečica ka globalnoj supremaciji……………..7
4. Prva globalna sila……………………………..12
5. Američki globalni sistem……………………..17
6. Geopolitika i geostrategija……………………19
7. Geopolitički igrači i geopolitički stožeri……..24
8. Glavni ciljevi Amerike………………………..26
9. Evroazijski Balkan…………………………....31
10.Evroazijska šahovska table…………………..35
Zaključak ……………………………………40
Literatura……………………………………..41
2
uticaja u Evroaziji na način koji stvara ravnotežu na kontinentu, uz
Sjedinjene Države kao političkog arbitra .
Veliki uticaj na ponašanje SAD imaju istaknuti naučnici, među kojima
posebno mesto zauzima Zbignjev Bžežinski
2
i njegovo delo “Velika
šahovska
tabla”.
Raspored teme ovog rada realizovace se kroz sledeće celine: 1) Metodološki
okvir; 2) Hegemonija novog tipa; 3) Prečica ka globalnoj supremaciji; 4)
Prva globalna sila; 5) Američki globalni sistem; 6) Evroazijska šahovska
tabla; 7) Geopolitika i geostrategija; 8) Geopolitički igrači I geopolitički
stožeri; 9) Glavni ciljevi Amerike; 10) Evroazijski Balkan.
2
Zbignjev Bžežinski
(28. mart 1928)
je poljsko-američki politički naučnik, geostrateg i državnik, bio
je Savetnik za nacionalnu bezbednost Sjedinjenih Američkih Država od 1977. do 1981. godine u
administraciji Džimija Kartera.
Glavni spoljnopolitički događaji tokom njegovog mandata su: normalizacija odnosa sa Narodnom
Republikom Kinom, potpisivanjeSporazuma o ograničavanju strateškog naoružanja, Sporazum iz Kemp
Dejvida, tranzicija Irana od saveznika SAD u antizapadnu Islamsku Republiku itd.
4
1.
Metodološki okvir
1.1 Formulacija problema
Geopolitika je nauka o državi kao geografskom organizmu ili pojavi u
prostoru, dakle o državi kao zemlji, teritoriji, prostoru ili najizrazitije o
zemljištu. Ona pomaže u razumevanju nekog prostra i ukazuje na to kako
tim prostorom ovladati
.
U tom smislu opravdano je sagledati kako je na
geopolitičku praksu uticalo delo Z. Bžežinskog, a pre svega „
Velika
šahovska tabla
“.
1.2 Određenje predmeta istraživanja
Predmet ovog naučnog istraživanja su geopolitička previranja i odnosi
na prostoru Evroazije, sa tačke gledišta najmoćnije sile sveta, Sjedinjenih
Američkih Država, u periodu posle Drugog svetskog rata, izraženi u delu Z.
Bžežinskog „
Velika šahovska tabla
“.
1.3 Ciljevi istraživanja
Naučni ciljevi istraživanja temelje se na sintezi sveobuhvatnog
saznanja i dimenzija svojstava predmeta istraživanja. Naučni ciljevi iskazuju
obavezu o nivou naučnog saznanja koji racionalizacijom ovog istraživanja
treba da se ostvari. Opis je prvi stepen i uslov saznanja o pojavi i ugrađen je
u sve ostale nivoe saznanja. Na nivou naučne deskripcije, opisaće se
problem geopolitičkih odnosa između SAD i država iz evroazijske interesne
zone, kao i sva kvantitativna i kvalitativna svojstva u proučavanom prostoru
i vremenu. U skladu sa predmetom istraživanja, nameće se kao naučni cilj –
naučno objašnjenje. Ovaj nivo će produbiti naučna saznanja o tretiranju
5
1.5 Način istraživanja
Način istraživanja sadrži izbor i primenu naučnih metoda koje su
najprimerenije za korišćenje u daljem istraživanju. Od osnovnih metoda to
su:
1. metoda analize u svim fazama istraživanja, a posebno za proveru svih
posebnih hipoteza;
2. metoda specijalizacije, da bi se rasčlanio predmet istraživanja;
3. metoda dedukcije u uvodnom dielu, zajedno sa prethodne dve
osnovne metode, a samostalno u završnom delu pri izvođenju
zaključka;
4. sinteza, u svim fazama istraživanja.
Od opštenaučnih metoda korišćena je hipotetičko-deduktivna metoda
u svim fazama istraživanja. Pomoću metode prikupljanja dokumenata,
izvršena je analiza istih.
1.6 Opravdanost istraživanja
Naučna opravdanost istraživanja je u proširivanju i produbljavanju
znanja o svim pitanjima vezanim za predmet istraživanja na nivou naučne
deskripcije, kao i ostavljanja mogućnosti daljeg istraživanja.
Društvena opravdanost istraživanja ogleda se u tome da se sva
naučna saznanja u ovoj oblasti mogu koristiti za njihovu dalju
implementaciju u sistem, i pomognu u edukaciji subjekata vezanih za
spoljnopolitičke odnose.
7
