Uvod
Evropska unija je utvrdila jedinstveni institucionalni okvir u cilju unapređenja svojih
vrijednosti, postizanja svojih ciljeva, očuvanja svojih interesa, kao i obezbjeđenja
koherentnosti, efikasnosti i kontinuiteta svojih politika i akcija.
U skladu sa Ugovorom, tri institucije, koje čine „institucionalni trougao“ prilikom
donošenja regulative EU u okviru redovnog postupka (saodlučivanje), su Komisija
(isključivi predlagač regulative), Savjet i Evropski parlament (zajedno obavljaju
zakonodavne i budžetske funkcije).
Prilikom ovih postupaka pomenute institucije ne smiju da prekorače svoje nadležnosti,
odnosno da ulaze u djelokrug rada drugih institucija Evropske Unije.
O poštovanju ovog principa brine se Sud pravde Evropske Unije, vodeći računa o kršenju
i zloupotrebi nadležnosti i ovlašćenja, povredi bitnih pravila postupaka, odnosno povredi
Ugovora ili bilo kog drugog propisa koji se odnosi na njegovu primjenu.
2
II Evropski Sud pravde
Evropski sud pravde je osnovan 1952. godine kao Sud pravde Evropske zajednice za
ugalj i čelik.
Evropska zajednica za ugalj i čelik je osnovana Sporazumom iz Pariza koji je važio
pedeset godina, do 2003. godine.
1957. godine nastale su druge dvije zajednice na osnovu tzv. Sporazuma iz Rima:
1. Evropska ekonomska zajednica (EEZ), koja je 1992. godine promijenila ime u
Evropska zajednica (EZ), i
2. Evropska zajednica za atomsku energiju (Euratom).
Od zaključivanja tzv. sporazuma o spajanju, koji je potpisan u isto vrijeme kada i
Sporazumi iz Rima, Sud pravde je jedan sud za sve tri zajednice.
Od kada je Evropska zajednica za ugalj i čelik prestala da postoji 2003. godine, Sud
pravde sada vrši sudske poslove i za Evropsku zajednicu i za Euratom. Sjedište Suda je u
Luksemburgu.
Zadatak Suda pravde je da osigura poštivanje zakona u tumačenju i primjeni Sporazuma
o osnivanju Evropske zajednice.
Zadatak Suda je da osigura da se zakonodavstvo Evropske unije tumači i primjenjuje na
isti način u svim državama članicama Evropske unije.
Sud ima nadležnost da rješava pravne sporove između država članica Evropske unije,
institucija Evropske unije, pravnih subjekata i fizičkih lica.
Najčešće razmatra četiri vrste predmeta:
zahtjev za preliminarno rješenje,
postupak zbog neispunjavanja obaveza,
postupak poništenja i
postupak zbog propuštanja djelovanja.
2
2
www.dei.gov.ba.dokumenti
4
Zbog svoje uloge, često se naziva i "motorom integracija" jer je kroz istoriju Evropska
unija, u periodima između velikih institucionalnih reformi, upravo rad Suda najviše
doprinosio konsolidaciji unutrašnjih odnosa, ujednačenoj primjeni evropskog prava i
izgradnji zakonskih okvira unutar kojih funkcioniše Evropska unija.
Osnovni zadatak Evropskog suda pravde je da vodi računa o usklađenosti mjera koje
preduzimaju države članice i institucije Unije sa evropskim zakonodavstvom.
Na izvjestan način, Evropski sud pravde zauzima mjesto vrhovnog suda unutar Evropske
unije jer je u stanju ne samo da kazni države članice zbog neispunjavanja obaveza, već i
da poništi ili zahtjeva preinačavanje nacionalnog zakonodavstva ukoliko ono nije u
skladu sa načelima evropskog prava.
U svom radu, Sud se prije svega oslanja na osnivačke ugovore Evropske unije, kao i na
ostale zakonske akte : uredbe, directive, donešene od strane evropskih institucija, ali i na
sopstvenu sudsku praksu i druge pravne izvore.
Samim tim, Sud ne samo što tumači, već i stvara evropsko pravo.
Sud razlikuje privilegovane i neprivilegovane stranke.
Privilegovane stranke su institucije Evropske unije, države članice i pravna lica, dok se
pojedinci samo iznimno mogu pojaviti pred Sudom.
3
Sud pravde je najviši autoritet u svim pitanjima prava Zajednice.
Vrlo ograničene nadležnosti ima u slučaju postupaka iz okvira trećeg stuba, a u pogledu
zajedničke vanjske i sigurnosne politike nema nikakvih nadležnosti.
Sastav Suda pravde čine po jedan sudija iz svake države članice
Sudije Suda pravde se imenuju na šest godina i mogu biti ponovo imenovani na tu
funkciju.
3
www.ceap-montenegro.com/viewpage
5
