SADRZAJ: UVOD.................................................................................................................2 Koristenje
instrumenata....................................................................................4 Uopsteno o robnim izvedenim
instrumentima..................................................4 Forvard(terminski
ugovor)..............................................................................5 Fjucers(terminski
posao).................................................................................6
Swap(zamjena/svop)........................................................................................7
Opcija..............................................................................................................8
Zakljucak.........................................................................................................12
Literatura........................................................................................................13
UVOD
Finansijski instrumenti- ugovorno pravo da se primi ili preda novac ili drugi finansijski instrument pod
uslovima koji su potencijalno povoljni (derivat je sredstvo, aktiva) ili da se razmeni pod nepovoljnim
uslovima (pasiva, obaveza)
izvedeni, sekundarni finansijski instrumenti Kreiraju se na bazi postojanja osnovnih
instrumenata (na akcije, obveznice, indekse) ili neke druge aktive (zlato, zito) Instrument ima
tri karakteristike:
– vrednost se bazira na promeni kamatne stope, valutnog kursa, cene neke robe i sl.
– zahteva veoma malo inicijalno ulaganje,
– izvrsava se u novcu ili zakljucivanjem drugog finansijskog derivata (zauzimanje kontrapozcije), ne
podrazumeva direktnu razmenu predmeta derivata
• forvard
•fjucers
•opcija
•svop
4
KORISTENJE INSTRUMENATA (na trzistu) Ucesnici na finansijskim trzistima u danasnje vrijeme susrecu
se sa velikim brojem finansijskih rizika. Postavlja se pitanje
– koje mjere i instrumente treba upotrebiti, kako bi se rizici sveli na najmanju mogucu mjeru...?
Velika je zloupotreba kao i odbrambena snaga na trzistu u vidu
•spekulacija
•hedzing (zastita od rizika). Ako se instrumenti koriste u funkcije spekulacije (trgovanja) moraju se
evidentirati na svaki bilansni dan po fer vrijednosti sa promjenama koje idu direktno u bilans
uspjeha: ------------------------Fer vrijednost kroz bilans uspeha--------------------------------- Ako se
instrumenti koriste kao instrumenti zastite od rizika (hedzing) primjenjuju se posebna pravila za
hedzing transakcije:
•hedzing fer vrijednosti,
•hedzing novcanih tokova,
•hedzing neto ulaganja u inostrani subjekt. UOPSTENO O ROBNIM IZVEDENIM INSTRUMENTIMA
•forvard(termisnki ugovor)
•fjucers(terminski posao)
•opcija
•svop (swap/zamjena)
5
FORVARD(terminski ugovor) Forvard ugovor je ugovor izmedju dvije strane o prodaji ili kupovini neke
imovine (koja moze biti bilo koga oblika) u unaprijed odredjenom trenutku u buducnosti. Jedna
strana se slaze da kupi, a druga da proda nesto po ranije dogovorenoj cijeni. Kod takve kupoprodaje
isplata se vrsi tek na datum dospeca ugovora. Primjer forvard ugovora Ukoliko osoba A namerava da
kupi kucu za godinu dana, i u isto vreme, osoba B ima kucu koju namjerava da proda za godinu dana,
obe strane mogu sklopiti forvard ugovor. Neka su se slozili da cijena za godinu dana bude 104.000
evra. Pod pretpostavkom da kuca posle godinu dana dostigne trzisnu vrijednost od 110.000 evra, a
kako po ugovoru osoba B mora da je proda za 104.000 evra, osoba A je zaradila 6.000 evra (razliku
izmedju realne trzisne vrijednosti i cijene koju ce zaista platiti da bi kupila kucu), jer može tu istu kucu
nakon kupovine od osobe B, prodati za 110.000 evra. Sa druge strane, osoba B je realno zaradila
4.000 evra, pocto je kucu koja je vrijedela 100.000 prodala za 104.000 evra, ali je i potencijalno
izgubila 6.000 evra, jer je mogla prodati tu kucu za 110.000 evra, da nije sklopila forvard ugovor.
Procjena forvard ugovora U prethodnom primjeru, kuca ciji je vlasnik osoba B u trenutku sklapanja
ugovora vrijedi 100.000 evra, a osoba A zeli da je kupi za godinu dana. S obzirom da bi osoba B mogla
kucu da proda odmah i dobijeni novac ulozi u banku, te da za godinu dana dobije i kamatu, da bi
pristala na forvard ugovor sa osobom A, potrebno je da od nje dobije bar onoliko novca koliko bi
imala posle godinu dana stednje u banci. Ukoliko je, na primer, efektivna kamatna stopa na oroceni
ulog 4% godisnje, poslije godinu dana osoba B bi na racunu imala 104.000 evra, sto je i minimalni
iznos na koji joj se isplati da sklopi forvard ugovor. Kako, sa druge strane, osoba A, kao kupac,
pokusava da izdejstvuje sto nizu cijenu, jasno je da ce ugovor biti sklopljen bar na 104.000 evra, ili
uopste nece ni biti potpisan. U sustinu forvard je tipican terminski ugovor koji sadrzi sve potrebne
elemente terminske trgovine. oni nisu standardizovani ugovori i cijene nisu transparentne,dok se sa
njima ne moze trgovati na berzi. I ne postoje mehanizmi zastite.
6
