4I UPRAVLJANJE FINANSIJAMA
1.UPRAVLJANJE FINANSIJAMA-ULOGA,
ZNACAJ I INSTRUMENTI
Finansijski menadzment mozemo posmatrati kroz povezanost svih
funkcija u preduzecu: nabavne, prodajne, proizvodne i finansijske
funkcije. Upravljanje finansijama preduzeca ukljucuje sljedece
funkcije:
finansijsku politiku
finansijsko planiranje
finansijsku oragnizaciju
finansijsku evidenciju, analizu i kontrolu
finansijske informacije
Finansijski menadzment mora spojiti tri funkcije u svom strateskom
djelovanju:
1. odrzavanje optimalne strukture imovine
2. kontrola procesa ulaganja
3. stalni trend povecanja ukupnih sredstava
Finansijski menadzer vodi racuna o ulaganjima, finansiranju i
upravljanju sredstvima. Faktori koji uticu na promjenu uloge i znacaj
fin. menadzmenta:
-
procesi internacionalizacije i globalizacije
-
deregulacija «industrije» fin.usluga
-
konkurencija izmedju dobavljaca kapitala i davaoca
fin.usluga
-
naglasen rizik i neizvjesnost poslovanja
-
promjena poreskih zakona
Fin. menadzment se definise kao proces kreiranja fin.uslova, izbor
odgovarajucih instrumenata i odluka u svrhu ostvarivanja izabranih
finansijskih ciljeva. Fin. menadzment je posebno povezan sa fin.
inzinjeringom i fin.marketingom. Fin.marketing je aktivnost u
Nermin Sabitović
1
prikupljanju, koncentraciji i distribuciji novcanih sredstava. Osnovni
zadatak fin.marketinga je definisanje izvora finansiranja. Fin.
inzinjering ima zadatak da osigura finansiranje preduzeca, predlozi
nove procedure finansiranja,realizuje operaicje finansiranja, te
aranzira finansiranje investicionog projekta. Posebni zadaci fin.
inzinjeringa su : procjena vrijednosti preduzeca, privatizacija,
spajanja i aktivizacije, finansijsko restrukturiranje, diverzifikacija
fin.strukture.
2. AKTIVNO UPRAVLJANJE FINANSIJAMA – USLOV OPSTANKA I
RAZVOJA
Upravljanje fin. funkcijom je disciplina od koje u velikoj mjeri zavisi
uspjeh poslovanja. Prema tradicionalnom pristupu, fin.funkcija ima
sljedece zadatke:
-
planiranje potrebnih sredstava
-
pribavljanje sredstava po najpovoljnijim uslovima
-
disponiranje sredstava
-
analiza upotrebe i koristenje sredstava
-
evidencija i informisanje uprave preduzeca
Znacaj fin.aktivnosti uslovljen promjenama u svjetskoj ekonomiji,
intenzivne u posljednje dvije decenije:
-
kretanje kapitala postalo je veoma dinamican faktor svjetske
ekonomije
-
kretanje kapitala se sve vise odvaja od tokova realne
ekonomije
-
kretanje deviznih kurseva glavnim medjunarodnih valuta,
dinamika kamatnih stopaznacajno utice na konkurentsku
poziciju preduzeca na svjetskom trzistu.
-
Pojava finansijskih inovacija
-
Razvoj informacione tehnologije
II FINANSIJSKO OKRUŽENJE
Nermin Sabitović
2
2) monetarna politika
3) inflacija
4) koncentracija kapitala
Osnovne funkcije fin.trzista:
a) alokacija novca i kapitala
b) obezbjedjivanje likvidnosti
c) odredjivanje cijene
d) mobilizacija finansijske stednje
e) smanjenje transakcionih troskova
f) alokacija rizika
Vrste fin. tržista
*sa aspekta lokacije gdje se fin. transakcija obavlja:
lokalno
nacionalno ( trz. Se odnosi na cijelu zemlju)
internacionalno medj. Trziste
*prema porijeklu učesnika u fin. transacijama:
1) domace (transakcije unutar zemlje)
2) medjunarodno ( transakcije u kojem je bar jedan ucesnik iz
inostranstva)
*sa aspekta roka izvršenja transakcije razlikujemo:
1)
promptna (gdje su prava i obaveze po osnovu zakljucenja
ugovora realizuju odmah. Nazivaju se jos i spot-fin.trzista)
2)
terminska ili derivatna trzista (obaveze po sklopljenom
ugovoru ostvaruju se u buducem periodu-dodjem ti
J
)
*prema karakteru tržisnog materijala:
- tržiste novca ( to je ono gdje se sve fin.transakcije obavljaju do
1 godine )
- tržiste kapitala ( rok dospijeca duzi od 1 godine)
devizno trziste ( podrazumjeva kupovinu i prodaju deviza za
domacu valutu)
*na osnovu toga da li se fin.instrument nalazi u prometu prvi
put ili ne:
primarno fin.tržiste (promet fin.instrumenata između
orginalnog emitenta i prvog investitora)
Nermin Sabitović
4
sekundarno fin. trziste ( obuhvata sve kasnije transakcije već
emitovanog fin. instrumenta)
* sa aspekta prometa:
1) berzanski promet (sve se transakcije obavljaju na tacno
odredjenom mjestu)
2) van berzanski promet ( transakcije se obavljaju i na drugim
mjestima)
* sa aspekta organizacione strukture:
1) aukciona (trguje se po principima aukcije)
2) posrednička (trans. Se obavljaju preko dilera i brokera)
1) preko šaltera ( to su OTC-open trade counter)
Instrumenti finansijskog tržista
Finansijski instrumenti mogu imati formu vrijednosnih papira ili da
proizilaze iz depozitno-kreditnih odnosa komercijalnih banaka.
Mogu biti u obliku novca, vlasnickih i dugovnih instrumenata. Zato
vrijedonosni papiri predstavljaju dug ili vlasnistvo tj pretrazivanje
Osnovna podjela vl. papira:
a) dugovni
b) vlsnički
Instrumenti trzista novca predstavljaju najlikvidnije vr. papire s
rokom dospijeca do 1.godine. Smatraju se najblizim supstitutom
novca. Imaju nizak prinos novca, malen rizik.
Primjeri najvaznijih instrumenata trzista novca:
-
bankarski akcepti
-
blagajnicki zapisi
-
komercijalni zapisi
-
ugovori o otkupu tzv. repo ugovori
-
depozitni certifikati
Instrumenti trzista kapitala su oni papiri koji imaju rok dospijeca duzi
od 1 god. Obuhvataju sve dugorocne obveznice i dionice. Moguce je
razlikovati sljedece instrumente duga:
a) drzavne vr. papire
Nermin Sabitović
5
-
swap
Finansijske institucije i učesnici
Grupe fin. institucija:
1) centralne monetarno.finansijske institucije (Centralna Banka)
2) depozitne institucije ( Komercijalna banka)
3) nedepozitne institucije (osiguravajuća društva, investicioni
fondovi,penzioni fondovi, finansijske kompanije)
4) čisto posrednicke institucije ( brokeri i dileri)
POGLAVLJE II :TEMELJNI KONCEPTI UPRAVLJANJA FINANSIJAMA
I VREMENSKA VRIJEDNOST NOVCA
1.
UKAMAĆIVANJE
-je izračunavanje buduće vrijednosti novčanih tokova, odnosno to je svođenje
gotovinskih iznosa na neki budući datum.
1.1.
Jednokratni iznosi
1.1.1.
Godišnje ukamaćivanje
FV
n
=PV + I , odnosno
FV
n
=PV(1+i)
n
FV
n
- buduća vrijednost na kraju n razdoblja,
PV – početni iznos,
i – kamatna stopa,
n – broj razdoblja.
Glavnica uvećana za iznos kamate prethodne godine predstavlja osnovicu za računanje
kamate za narednu godinu, i tad se računa kamata na kamatu, a to je složeno
ukamaćivanje. Pored ove, postoji i jednostavna(prosta) kamata-kamata koja se plaća,
odnosno obračunava samo na početni iznos: SI= PV· i ·n
FV= PV + SI
FV= PV[1+(i·n)]
Pri obračunavanju prostih kamata, buduća vrijednost je manja u odnosu na vrijednost
obračunatu po sistemu složenog ukamaćivanja.
Nermin Sabitović
7
