SADRŽAJ
- UVOD.......................................................................................................................................2
1. FORMIRANJE FINANSIJSKOG POTENCIJALA.............................................................3
2. STRUKTURA FINANSIJSKOG POTENCIJALA..............................................................5
3. INVESTICIONI POTENCIJAL...........................................................................................7
4. NEDEPOZITNI IZVORI SREDSTAVA.............................................................................9
4.1.
NEDEPOZITNA BANKARSKA SREDSTVA.......................................................9
4.2.
KREDITI BANAKA I DRUGIH FINANSIJSKIH INSTITUCIJA.......................10
4.3.
KREDITI CENTRALNE BANKE.........................................................................11
5. TRANSFORMACIJA ROČNE STRUKTURE..................................................................13
- ZAKLJUČAK.........................................................................................................................15
- LITERATURA.......................................................................................................................16
UVOD
Pod potencijalom se podrazumijeva količina novčanih i nenovčanih sredstava koje
svaka banka koristi u svom radu.
Finansijski potencijal se može definisati kao ukupnost izvora sredstava koje banka
transformiše u različite vrste finansijskih plasmana. Finansijski potencijal se može izjednačiti
sa ukupnom pasivom u koju možemo ubrojati: depozitni potencijal, kreditne obaveze i ostale
obaveze.
U obavljanju svoje osnovne funkcije pribavljanja i usmjeravanja sredstava za potrebe
privređivanja i reprodukcije, banka ima svoji istorisku genezu i evoluciju. U zavisnosti od
oblika privrednih aktivnosti, prilagođavali su se funkcija i cilj poslovanja bankarskih
organizacija. Međutim, u svim društveno-ekonomskim okolnostima glavni sadržaj pojma
banke određivan je njenim posredovanjem u finansijskim poslovima.
Prema osnovnom obilježju banke kao monetarne i finansijske institucije, njen zadatak
je da plasira sredstva za potrebe svojih klijenata, i da ih pri tome valorizuje na najbolji način,
sa najvećim ekonomskim efektom. Isti poslovni cilj banka ističe i u obavljanju drugih
bankarskih poslova (usluga). Da bi poslovne banke mogle očekivati pun ekonomski efekat u
obavljanju bankarskih poslova, ona mora raspolagati određenim volumenom i strukturom
finansijskog i investicionog potencijala (potencijala za ostale plasmane) koje banka iskazuje u
svom bilansu poslovanja (bilansu stanja).
Finansijski potencijal izražava izvore sredstava ili zbirnu sumu sredstava iskazanih u
pasivi bilansa banaka.Strukturu pasive banke čine:
-
kapital banke (suštinski važan dio u strukturi finansijskog potencijala banke).
-
depozitna sredstva (depozitni potencijal čine novčana sredstva koje nebankarski sektor
(privreda, neprivreda i stanovništvo) drži na računima banaka).
-
nedepozitni izvori sredstava banke (predstavljaju ostale izvore finansijskog potencijala
banaka koja su realizovana institucionalnim aranžmanima ili aktivnostima banke da
obezbijede dodatne izvore u bankarskom i šire posmatrano finansijskom sektoru).
1
Odnos finansijskog potencijala i potencijala za plasmane zavisi od obima i strukture
izvora sredstava i to: nivo i struktura kapitala, vrste i kvalitet depozitnih sredstava, dinamika
rasta trošenja sredstava depozita, priliv kreditnih sredstava dobijenih od centralne banke i
drugih kreditnih izvora, kao i uvećanje pored osnivačkog trajnog kapitala banke i sredstava
rezervi banke. Isto tako i struktura plasmana sredstava utiče na sposobnost vraćanja, a time i
na raspoloživost investicionog potencijala banke.
3
3. STRUKTURA FINANSIJSKOG POTENCIJALA
Finansijski potencijal izražava izvore sredstava ili zbirnu sumu sredstava iskazanih u
pasivi bilansa banaka. Strukturu pasive banke čine:
-
kapital banke,
-
depozitna sredstva,
-
nedepozitni izvori sredstava banke,
-
kreditna zaduženja.
a) Kapital banke – suštinski važan dio u strukturi finansijskog potencijala banke. Njega
sačinjava dio koji su osnivači unijeli u banku kao osnivački kapital, kao i sredstva koja
su se na osnovu tog sopstvenog kapitala zahvaljujući uspešnom poslovanju banke
oplodila i kroz izdvajanje iz profita opredmetila u porastu kapitala banje, kao i dio koji
je realizovan otkupom akcije banke koja su se kroz nove emisije nudile na
finansijskom tržištu.
b) Depozitna sredstva – depozitni potencijal čine novčana sredstva koje nebankarski
sektor (privreda, neprivreda i stanovništvo) drži na računima banaka. Prema
mobilnosti i dinamici ova sredstva su veoma različita u pogledu mogućnosti za
angažovanje, odnosno kao baza za bankarske plasmane. Otuda se depozitna sredstva
najčešće dijele na:
-
depozite po viđenju – predstavljaju kratkoročna dnevna sredstva na računima
transaktora banke. Ovaj novac ima karakter transakcionog i otuda se veoma
ograničeno može koristiti kao osnova za bankarske kredite. On se može plasirati u
pravilu kratkoročno, a veoma ograničeno kroz ročnu transformaciju i u
dugoročnije plasmane;
-
oročeni ograničeni depoziti – obuhvataju sredstva u potencijalu banke koja su
vezana za određeni rok voljnim izborom transaktora ili zbog vezanosti za neki
određeni posao koji je dugoročnijeg karaktera. U potencijalu banke ovi depoziti
predstavljaju najstabilniji i najkvalitetniji dio ukupnih depozita i otuda i kvalitetan
osnov za plasmane bankaka. Visokim udijelom ovih depozita u ukupnom
finansijskom potencijalu banke smanjuje se potreba za ročnom transformacijom, to
jeste za korišćenjem a – vista depozita kao osnove za iole dugoročnije plasmane
banke. Naravno, obim i struktura ovih depozita zavisi u prvom redu od
akumulativne i reproduktivne sposobnosti privrede, s jedne strane, i od životnog
standarda stanovništva to jeste visine prihoda domaćinstva i njihove sklonosti
štednji, s druge strane. U tom pogledu situacija u razvijenim tržišnim privredama
upućuje na stanje u kojem finansijski potencijal poslovnih banaka sačinjavaju prije
svega sopstveni kapital kao dominantan i oročeni depoziti.
c) Nedepozitna sredstva banaka – predstavljaju ostale izvore finansijskog potencijala
banaka koja su realizovana institucionalnim aranžmanima ili aktivnostima banke da
obezbijede dodatne izvore u bankarskom i šire posmatrano finansijskom sektoru. Ova
sredstva se najčešće dijele na:
4
