FIZIKALNA TERAPIJA
Fizikalna terapija je dio fizikalne medicine koji se bavi primjenom
različitih oblika fizičke energije u svrhu :
-liječenja oboljelih i povrijedjenih osoba
-sprečavanja pogoršanja i recidiva oboljenja
-medicinske rehabilitacije
Primjenjuje se preko kože,rijetko sluzokože,pravilno dozira i
kontroliše,a efekat se zasniva na principu dejstva draži i reakcije
organizma na tu draž.
Vrste draži koje se koriste u fizikalnoj terapiji
Vrsta draži
Oblast fizikalne terapije
Kinetička
Kineziterapija,radna,hidrokinezi
terapija
Elektrohemijska
elektroterapija
Termička
Termo.hidro,foto-helio.elektro i
sonoterapija
Fotohemijska
Fototerapija.,laseroterapija,helioterapija
Mehanička
Hidroterapijamasaža.manuelna
terapija,sonoterapija
Hemijska
Balneoterapija,
TERMOTERAPIJA (liječenje primjenom toplotne energije)
-termoterapiju-liječenje dodavanjem toplote tijelu
-krioterapija-liječenje oduzimanjem toplote tijelu
Toplota je srednja kinetička energija atoma i molekula jednog
tijela koji se neprestano kreću kada je temparatura tijela viša od
1
apsolutne nule (-273°C). Temparatura je toplotno stanje jednog
tijela koje zavisi od srednje brzine kretanja atoma i molekula.
Toplota se prenosi s jednog tijela na drugo
Kondukcijom (provođenje) – direktno prenošenje s mokekula na
molekul i dešava se u čvrstom stanju,tj.direktno prenošenje
toplote dodirom zagrijanog tijela ili medija sa površinom kože.
Konvekcijom (strujanje) – prenošenje u medijima koji su u
stalnom kretanju a to su tečnosti i gasovi,tj način prenošenja
toplote pri čemu čestice jednog tijela prilikom odnošenja svoje
toplotne energije mjenjaju mjesto u prostoru.
Radijacijom (zračenje) – prenošenje toplote u vidu
elektromagntskih talasa bez posredovanja medija,kao izvor
koristimo infracrveno zračenje.
Konverzija je transformacijea električne energije visoko
frekventnog elektromagnnetskog polja u toplotu(endogena
toplota).
Termoterapija se sastoji u primjeni toplote radi zagrijavanja tijela
gdje se toplota prenosi sa termičkog agensa na tijelo. Krioterapija
je primjena hladnoće i transfer toplote je suprotan i hladnoća je
fiziološki pojam.
TERMOREGULACIJA
Je proces održavanja konstantne temparature tijela. Toplota se u
tijelu neprestano stvara kao produkt prometa materija i odaje de u
spoljnu sredinu. Toplota se stvara u metaboličkom procesu
2
Temperatura pri kojoj organizam u spoljašnju sredinu odaje
najmanje toplote ili najmanje toplote prima iz nje, zove se
indiferentna zona,tj područje u kome ne osječamo ni toplo ni
hladno. Ona za parafin iznosi 52°C, a za peloid 38-39°C,vazduh
22-24°C. U lijevo i udesno od nje se nalazi diferentna zona koja
može biti:
a)topla diferentna zona- kada je temp.medijuma viša od
indiferentne temp.i ide do granice tolarancije a fiziološki se
percipira sa porastom temp.kao toplo.vruče i vrelo.
b) hladna diferentna zona- kada je temp.medijuma niža od
indiferentne temp.sve do granice tolerancije i fiziološki se
percipira kao mlako,svježe,hladno i ledeno
Zatim slijedi tačka granice tolerancije koja predstavlja stepen
zagrijanosti medijuma koji je organizam u stanju da podnese
bez osječaja bola a još ne izaziva destrukciju tkiva.Za vodu
iznosi 45-46 st.C,parafin 70 st.C,suh vazduh 100-110 st.C. i na
kraju temperature koje izazivaju smrt ćelije.
granica indiferentna granica
tolerancije zona tolerancije
ćelijska hladna topla ćelijska
smrt diferentna diferentna smrt
zona zona
4
PODJELA TERMOTERAPIJE
Prema smjeru kretanja toplote, termoterapije se dijeli na:
- termoterapiju u užem smislu, odnosno proceduru pri kojoj se
tijelu dovodi toplota, i
- krioterapiju, proceduru pri kojoj se od tijela odvodi toplota.
Prema terapijskom izvoru, termoterapija se dijeli na:
-parafinoterapiju (terapiju parafinom)
-peloidoterapiju (terapiju ljekovitim blatom)
-parafangoterapiju (terapiju parafangom)
-psamoterapiju (terapiju toplim pjeskom)
-terapiju toplim vazduhom-saunu (specijalni vid primjene
termoterapije)-terapiju toplom vodom i vodenom parom
U zavisnosti od površine tijela na kojoj se djeluje, termoterapija se
primjenjuje kao:
-lokalna procedura (na jedan dio tijela)
-opšta procedura (na cijeli organizam)
OPŠTE KARAKTERISTIKE TERMOTERAPIJSKIH AGENSA
Da bi jedan agens bio pogodan za primjenu u termoterapiji, mora
da ispunjava sljedeće uslove:
- da ima veliki toplotni kapacitet, što znači da je sposoban da
primi veliku količinu toplote prilikom zagrijevanja
- da ima nisku toplotnu provodljivost, što znači da primljenu
toplotu sporo odaje u spoljašnju sredinu
- da ima visoku tačku tolerancije. Tačka tolerancije je stepen
zagrijanosti tijela koji se može podnijeti bez osjećaja bola.
Ona za suv vazduh iznosi 100°C, za vodu 44°C, za peloid
50°C, za parafin 65°C
5
Kontraindikacije za primjenu termoterapije su:
- opšte kontraindikacije za primjenu fizičkih agensa su
(ubrzana sedimentacija,infektivne bolesti, teška srčana
oboljenja, rekonvalescencija, malignitet, krvarenja i sklonost
ka njima)
- varikoziteti, tromboza, tromboflebitis
- teški poremećaji cirkulacije sa pratećom gangrenom
- trudnoća
PARAFINOTERAPIJA
Parafin se dobija preradom nafte i mrkog uglja, i predstavlja
smjesu visokomolekulskih ugljenovodonika. U čvrstom stanju je u
obliku krupnokristalne bjeličaste mase sa tačkom topljenja od
53°C. U terapijske svrhe se koristi prečišćeni tzv.medicinski
parafin.
Parafinska smjesa ima sve karakteristike dobrog termoterapijskog
agensa: veliki toplotni kapacitet, nisku toplotnu provodljivost,
visoku tačku tolerancije (oko 65°C), praktična za upotrebu
(plastična je i elastična, lako se nanosi na kožu i još lakše skida sa
nje), i jeftina je.
Kada se primjeni na tkivo, parafinska smesa ispoljava sljedeća
djelovanja;
-termičko, tj. zagrijevanje tkiva, zahvaljujući svojstvima dobrog
terapijskog agensa (ubrzanje krvotoka, limfotoka i likalnog
metabolizma, i poboljšanje elasticiteta kože i vezivnog tkiva)
-mehaničko, odnosno kompresivno, pošto se pri hlađenju skuplja i
očvrsne, tako da vrši pritisak na tkiva
U fizikalnoj terapiji parafinska smjesa se primjenjuje u vidu
lokalnih procedura, i to:
- parafinska pakovanja za ekstremitete (parafinska smjesa sa
tačkom topljenja od 52 do 60°C)
7
