Fizioterapija periferne oduzetosti n. facialis-a
Paraliza mišića
lica
(nervus facialis) ugrožava čovekovu komunikaciju i uzrok je složenih
psihosocijalnih posledica. Vrlo složen, ali ne tako čest terapijski problem. Prave rezultate u
oporavku ovakovog stanja je kombinovano lečenje i timski pristup. Jedan od oblika lečenja je
fizikalno – primena kineziterapije i fizikalnih agenasa.
Nervus facialis (VII)
je mešoviti moždani živac sa znatno razivjenim motornim delom za
mimičnu muskulaturu lica, platismu, stilohioidni mišić, zadnji trbuh digastričnog mišića i mišić
uzengije. Početak motornog dela facijalnog živca odgovara motornom jedru istog živca (nucelus
originis n.facialis) i nalazi se u Varoliusovom mostu, neposredno ispod jedra n. abducensa
(nucleus originis n.abducentis).
U zadnjoj lobanjskoj jami n.facialis, od svog početka do unutrašnjeg ušnog otvora nalazi se u
podarahnidalnom prostoru, ide po jugularnoj kvrzi potiljačne, a onda po zadnjoj strani piramidne
slepoočne kosti, pokriven srednjim krakom malog mozga. U temporalnoj kosti, na putu kroz
unutrašnji otvor, praćen je unutrašnjom ušnom arterijom. U prvom horizontalnom delu puta kroz
koštani, intrapetrozni kanal, motorni i senzitivni deo facijalnog živca odvojeni prolaze između
puža (cochleae) i trema (vestibulum) unutrašnjeg uha. U drugom horizontalnom delu puta kroz
ovaj kanal, senzitivni i motorni deo ovog živca spojeni su u jedno telo koje prolazi horizontalno
od napred prema nazad kroz unutrašnji zid bubne duplje. U trećem uspravnom delu puta kroz
slepoočnu kost prolazi u blizini spoljne površine mastoidnog nastavka. U parotidnom delu stablo
facijalisa ulazi u parotidnu ložu, prolazeći lateralno od karotidne arterije stablo facijalisa se račva
na dva kratka završna stabla, od koji polaze mnogobrojne završne grane za potkožne mišiće lica i
vrata.
Prema mestu oštećenja
periferne lezije dele se na:
a)
radikularne
lezije koje nastaju kao posledica oštećenja živca u pontocerebralnom uglu
b)
intratemporalne
koje se javljaju kao posledica otitisa, frakture temporalne kosti, tumora
c)
ekstratemporalne
lezije koje nastaju kao posledica oštećenja živca u njegovom
vanlobanjskom delu.
Najčešći uzroci perifeernih lezija facijalisa mogu biti: tumori, infekcije, poremećaji krvotoka,
povrede, poremećaji metabolizma.
Klinička slika
Najupadljiviji znak je asimetrija lica kao rezultat oduzetosti polovine mimičnih mišića lica.
Bolesnik ne može da nabere čelo sa strane lediranog živca, obrva je spuštena, zbrisana
nazolabijalna brazda, pad komisure usana na oduzetoj strani. Pri pokušaju zatvaranja očnih
kapaka dolazi do kretanja bulbusa oculi na gore i u polje – Bell-ov fenomen. Čest je poremećaj
lučenja i derivacije suza – epifora, fenomen da usled opuštenosti donjeg kapka zbog paralize
m.orbicularis oculi suze ne stižu do lakrimalnog kanala već se cede niz lice. Pored toga, bolesnik
ima poremećaj osećanja ukusa, kao i gubitak kornelarnog refleksa.
Tok i prognoza
Kod polovine bolesnika oporavak se javlja posle 20 dana od oboljevanja, dok je za izlečenje
potrebno 4 – 6 nedelja. Bolesnici sa nepotpunim oporavkom imaju znake poboljšanja usporeno, a
stabilizacija se postiže nakon 9 meseci. Deca imaju bolji oporavak. Oštećenje ukusa pogoršava
prognozu.
Utvrđivanje funkcionalnog
oštećenja
vrši se uz pomoć elektrodijagnostike (klasična
elektrodijagnostika, hronaksimetrija, kriva intenzitet/vreme, elektromiografija,
elektroneurografija), procene snage mišića putem manuelonog mišićnog testa, ispitivanjem
facijanog izraza i subjektivnih smetnji, procene elastičnosti mekih tkiva lica i registrtovanje
patoloških sinkinezija.
