Stranica
2
od
18
Uvod u fizikalnu terapiju
Fizikalna terapija, poznata kao fizioterapija, specijalizirana je za primarnu njegu u medicini koja
pomoću mehaničke sile i kretanja [biomehanike ili kineziologije], ručne terapije, terapije
vježbanjem, elektroterapije i različitih fizičkih terapija obavljaja tretmane zasnovane na
dokazanom djelovanju, otklanja oštećenja i promoviše mobilnost, funkciju i kvalitet života kroz
ispitivanje, dijagnozu, prognozu i fizičku intervenciju. Izvode je fizički terapeuti tj. fizioterapeuti.
Pored kliničke prakse, druge aktivnosti obuhvaćene profesijom fizikalne terapije uključuju
istraživanje, edukaciju, konsultacije i administraciju. Usluge fizikalnog liječenja mogu se pružati
kao liječenje primarnog zbrinjavanja ili zajedno sa drugim medicinskim službama.
Fizikalna terapija pokriva mnoge oblasti, uključujući muskuloskeletnu, sportsku, neurologiju,
njegu rana, EMG, kardiopulmonalnu, geriatriju, ortopediju, žensko zdravlje i pedijatriju.
Fizikalna medicina
predstavlja medicinsku disciplinu koja izučava biološko delovanje raznih oblika
fizičke energije na naš organizam kao i primenu fizičkih agensa u cilju profilakse, dijagnostike,
terapije, metafilakse i medicinske rehabilitacije.
Fizikalna terapija je jedna od najstarijih metoda lečenja u istoriji medicine. Narodna medicina
nema mnogo pisanih spomenika, obiluje mnogim crtežima, skicama, predstavama i nalazima, koji
ukazuju da su ljudi kroz milenijume vršili selekciju, empirijskim putem, korisnih prirodnih faktora.
Fizikalna terapija pruža usluge ljudima u cilju razvijanja, održavanja i obnavljanja maksimalne
funkcionalne pokretljivosti i funkcionalne sposobnosti u svim životnim dobima.
Fizioterapeut je zdravstveni radnik koji radi sa ljudima svih uzrasta na unapređenju zdravlja i
kvaliteta života, na razvoju, održavanju i obnavljanju kretanja i samostalnosti kod osoba sa
telesnim nedostacima ili problemima kretanja izazvanim fizičkim, psihičkim ili drugim oboljenjima
ili povredama.
Fizikalna terapija predstavlja primjenu raznih oblika fizičke energije (mehaničke, svetlosne,
toplotne, električne, magnetne, itd.) u cilju prevencije, liječenja i funkcionalnog osposobljavanja
oboljelih i povrijeđenih (medicinska rehabilitacija). Naziv fizikalna terapija potiče od grčke riječi
“fysis
”,
što u prijevodu znači “prirodna
”,
tj.primjena prirodnih faktora u svrhe liječenja. Još su
stari Asirci, Egipćani, Grci i Rimljani koristili sunčevu svijetlosnu energiju u svrhe liječenja. Takođe,
u grčkoj i rimskoj istoriji nalaze se prvi zapisi o elektroterapiji, primeni životinjskog elektriciteta u
terapijske svrhe ( Aristotel, Skribonie, Dioskurid ). I stari Kinezi su koristili prirodne agense u svrhe
liječenja, posebno toplotu, pokret, ubod (presuru) itd.
Zahvaljujući napretku i razvoju tehnologije, posebno elektronike, dolazi i do naglog razvoja -
aparaturne fizikalne terapije ( elektro -, magneto -, foto -, sonoterapije…).
kineziterapija- terapija
pokretom je takođe sastavni, i verovatno najvažniji deo fizikalne terapije.
Još jedan terapijski izbor čini
masaža kao oblik mehanoterapije.
Stranica
4
od
18
vivisekcije u obuci studenata smatra se kombinacijom različitih pristupa. Zbog toga se njegovo
objašnjenje pojma bolesti naziva
sintetička koncepcija bolesti
.
Najranije dokumentirano porijeklo stvarne fizikalne terapije kao profesionalne skupine datira od
Per Henrik Linga, "Oca švedske gimnastike", koji 1813. godine osniva Royal Central Institute of
Gymnastics (RCIG) za manipulaciju i vježbanje. Švedska riječ za fizioterapeuta je sjukgymnast što
znači netko uključen u gimnastiku za bolesne. Godine 1887. fizikalna terapija je dobila službenu
registraciju od strane švedskog Nacionalnog odbora za zdravlje i dobrobit. Ubrzo su uslijedile
druge zemlje. Godine 1894., četiri medicinske sestre u Velikoj Britaniji formirale su Chartered
Society of Physiotherapy, škola fizioterapije na Sveučilištu Otago u Novom Zelandu 1913. godine i
Američka 1914. Reed College u Portlandu, Oregon.
Savremena fizikalna terapija uspostavljena je krajem 19. stoljeća zbog događaja koji su imali
utjecaja na globalnu razinu, što je zahtijevalo brzi napredak u fizikalnoj terapiji. Ubrzo nakon
američkih ortopedskih kirurga započelo je liječenje djece s poteškoćama u razvoju i započelo je
zapošljavanje žena treniranih za fizikalni odgoj i oporavak. Ti su tretmani primijenjeni i
unaprijeđeni tijekom izbijanja dječije paralize 1916. g. Tokom Prvog svjetskog rata žene su
angažirane za rad na obnavljanju fizičkih funkcija ozlijeđenih vojnika, a područje fizikalne terapije
institucionalizirano je. Prva škola fizikalne terapije osnovana je u Walter Reed Army Hospital u
Washingtonu, nakon izbijanja Prvog svjetskog rata. Istraživanja su stvorila fizičko-terapijski
pokret. Prva istraživanja fizikalne terapije objavljena su u Sjedinjenim Državama u ožujku 1921. u
"The PT Review". Mary McMillan je iste godine organizirala američku fizičku terapijsku udrugu
(sada nazvanu American Physical Therapy Association (APTA)). Godine 1924. Zaklada Georgia
Warm Springs promicala je područje polaganjem fizikalne terapije kao metode liječenja dječije
paralize. Liječenje tokom 1940-ih prvenstveno se sastojalo od vježbanja, masaže i trakcije, a
početkom 1950-ih počelo se prakticirati sa manipulativnim postupcima na zglobovima kralježnice
i ekstremiteta, posebice u državama britanskog Commonwealtha. U vremenu kada su cjepiva
protiv dječije paralize razvijena, fizikalni terapeuti postali su normalna pojava u bolnicama diljem
Sjeverne Amerike i Europe. Kasnih 1950-ih, fizioterapeuti su se počeli seliti izvan bolničke prakse
u ambulantno ortopedske klinike, javne škole, fakultete, geriatrijske centre za rehabilitaciju i
medicinske centre. Specijalizacija za fizikalnu terapiju u Sjedinjenim Državama je počela od 1974.
g. Iste je godine formirana Međunarodna federacija ortopedskih manipulativnih fizikalnih
terapeuta koja je od tada odigrala važnu ulogu u unapređenju terapije širom svijeta
Stranica
5
od
18
Kineziterapija
Kineziterapija, korektivna terapija (grč. kinesis - pokret, therapeio - liječenje) je vrsta fizikalne
terapije i oblast sportske medicine, koja se karakteriše primjenom pokreta usklađenih sa
terapijskim zahtjevom i pacijentom u cjelini. Iako je kineziterapija, kao metoda liječenja tjelesnim
vježbama, začeta još 2700. godine prije Krista, ona je razvijena i masovno primenjivana tokom
Drugog svjetskog rata, kao metoda klasične medicine sa ciljem da pomogne mnogobrojnim
ranjenim ili bolesnim vojnicima da se brzo vrate u svoje borbene jedinice u punoj funkcionalnosti.
Kineziterapija, kao jedna od metoda medicinske rehabilitacije, u suštini je nespecifična
funkcionalna forma liječenja koja koristeći pokret ili kretanje, kao osnovni instrument u naporu,
poboljšava narušeno zdravstveno stanje ili dovodi do potpunog izlječenja. Povoljni efekti
kineziterapije mogu biti lokalni i opšti. Najčešći kineziterapijskih postupaci su vježbe, sportske
aktivnosti i rekreacione aktivnosti, koje se sprovode u cilju aktivnog liječenja ili prevencije.
Svi oblici savremene kineziterapije zasnovani su na najnovijim saznanjima iz anatomije, fiziologije,
biomehanike i kineziologije. Kao poseban oblik kineziterapije postoji i kineziprofilaksa, koja se u
fizikalnoj medicini koristi u prevenciji određenih stanja ili bolesti.
Istorija kineziterapije
Kineziterapija kao metoda liječenja tjelesnim vježbama začeta je još 2700. godine prije Krista. O
tome svjedoče zapisi u drevnoj kineskoj knjizi Kong-Fu, u kojoj se navode elementi terapijske
gimnastike, i objašnjavaju njeni uticaji na zdravlje. Kineski lekar Hua To u 2. vijeku prije Krista
osmislio je Do-in, narodnu gimnastiku ili vježbe disanja, tai ji kuan.
Stari Indusi oko 840 gdine tvrdili su da vježbe utiču na disanje i razvoj duha.
Slika 1. Korekcija dislociranog ramena na Hipokratovom uređaju
