Seminarski rad iz predmeta:
Finansijske institucije i tržišta
Naziv seminarskog rada:
Fjučersi
SADRŽAJ:
I UVOD
...................................................................................................................... 3
1. UOPŠTENO O TERMINSKIM TRŽIŠTIMA
........................................................ 4
2. FJUČERSI
.. ............................................................................................................... 5
2.1. Opšte o fjučersima
...................................................................................................... 5
2.2. Definicija
................................................................................................................. 6
2.3. Primjer
..................................................................................................................... 8
3. KARAKTERISTIKE I PODJELA FJUČERSA
..................................................... 8
3.1. Karakteristike tržišta fjučersa
........................................................................................ 8
3.2. Berze fjučersa
.............................................................................................................10
3.3. Podjela fjučersa
..........................................................................................................10
4. VELIČINA UGOVORA
............................................................................................10
II ZAKLJUČAK
..........................................................................................................11
III LITERATURA
.......................................................................................................12
2
1. UOPŠTENO O TERMINSKIM TRŽIŠTIMA
Na tržištu izvedenih hartija, načelno, trguje se svim izvedenim hartijama od vrijednosti.
Ipak, relativno najveći značaj ima trgovina fjučersima i opcijama koja se obavlja na tzv.
terminskim tržištima. Trgovina fjučersima i opcijama datira od davnina, ali savremena tržišta
fjučersa nastaju sa nastankom Čikaške opcione berze 1848. godine koja je nastala usljed potrebe
rješavanja problema u trgovini žitaricama i omogućavanje njihove prodaje na neki termin u
budućnosti po prethodno utvrđenoj cijeni.
Slično fjučersima i nastanak opcija u savremenom smislu riječi vezuje se za XIX vijek
kada su ponuđene kupovne i prodajne opcije na akcije. Početkom XX vijeka u SAD Udruženje
brokera i dilera prodajnim i kupovnim opcijama je stvorilo tržište opcijama.
Tokom poslednjih pedesetak godina fjučersi i opcije zauzeli su svoje mjesto na
međunarodnom tržištu. Originalno, fjučersi i opcije koristili su se na berzansku robu, a u ranim
sedamdesetim počinje njihova primjena i na finansijske instrumente. Valutni fjučersi
doživljavaju ekspanziju padom Bretton Woods sistema fiksnih deviznih kurseva. Pad ovog
sistema najavio je nove finansijske instrumente koji će se koristiti kao sredstva za smanjenje
rizika, u sve više i više, nestabilnom okruženju.
Opcijama se trguje na terminskim tržištima. Terminska tržišta obavezuju učesnike u
trgovini na određeno postupanje u budućnosti, koje podrazumijeva, da u tačno buduće vrijeme,
može biti utvrđen dan i vremenski period u zavisnosti od vrste ugovora, da jedna ugovorna
strana isporuči aktivu koja je predmet ugovora, a druga strana da plati ugovoreni novčani iznos.
Ugovoreni novčani iznos za koji se vrši isporuka ugovorene aktive, predstavlja terminsku cijenu,
koja odgovara odnosu ponude i tražnje na terminskom tržištu. Ugovor koji se zaključuje na
terminskom tržištu predstavlja na neki način opkladu između učesnika u trgovini u vezi sa
budućim kretanjem aktive sa kojom se trguje. Način trgovine koji je karakterističan za terminska
tržišta pruža mogućnost učesnicima da se prilikom svojih investicionih ulaganja zaštite od
neželjenih kretanja cijena na tekućem tržištu i na taj način u svoju investicionu odluku ugrade
očekivanu razliku između kretanja cijena na tekućem i terminskom tržištu.
Jedna od podjela daje finansijskom tržištu karakter terminskog tržišta čije operacije
uključuju odloženo izvršavanje obaveza prodavaca ili kupaca. U ovom slučaju, učesnici u
trgovini se obavezuju na određeno postupanje u budućnosti, imajući u vidu pretpostavljeni odnos
ponude i tražnje. Ovim načinom trgovine omogućava se učesnicima da u svoje investicione
odluke ugrade očekivanu razliku između kretanja cijena finansijskih instrumenata na tekućem
tržištu i svojih očekivanja o budućem kretanju cijena u terminskoj cijeni, i da koristeći razliku
izmedu ove dvije cijene, zaštite prihod ili ostvare profit/gubitak.
Terminsko tržište derivata je segment finansijskog tržišta, koje posreduje i terminskim
ugovorima koji glase na isporuku robe u budućnosti. Na ovom tržištu se posluje robnim i
finansijskim derivatima putem terminskih ugovora. Cijena terminskih ugovora uslovljena je
kretanjem cijena robe i finansijskih instrumenata koji im se nalaze u osnovi. Cijena proizilazi –
derivira iz cijena robe i finansijskih instrumenata. Zato se terminski instrumenti nazivaju
4
