SADRŽAJ
1. Uvod.................................................................................................................................2
1.1 Šta su fobije....................................................................................................................2
1.2 Simptomi fobičnog poremećaja.....................................................................................2
1.3 Fobija kao neuroza straha..............................................................................................3
2. Podjela fobija...................................................................................................................5
2.1 Agorafobija-strah od otvorenog prostora i javnih mjesta..............................................5
2.1.1 Ko obolijeva................................................................................................................5
2.1.2 Koji su uzroci nastanka...............................................................................................5
2.1.3 Kako se poremećaj karakteriše...................................................................................6
2.2 Jednostavne fobije..........................................................................................................6
2.2.1 Ko obolijeva................................................................................................................6
2.2.2 Koji su uzroci nastanka...............................................................................................6
2.2.3 Kako se poremećaj karakteriše...................................................................................7
2.3 Socijelne fobije..............................................................................................................7
2.3.1 Opća socijalna fobija..................................................................................................7
2.3.2 Specifična socijalna fobija.........................................................................................8
2.3.3 Ko obolijeva...............................................................................................................9
2.3.4 Koji su uzroci nastanka..............................................................................................9
2.3.5 Kako se poremećaj karakteriše..................................................................................9
3. Lista fobija po Stanlyju Hallu........................................................................................10
4. Liječenje fobija..............................................................................................................12
4.1 Psihoterapijsko liječenje fobija....................................................................................12
4.2 Medikamentozno liječenje fobija.................................................................................12
5. Zaključak........................................................................................................................14
6. Literatura........................................................................................................................15
2
- Fobične osobe pokazuju tjelesne reakcije koje su prisutne u velikom strahu: ubrzan rad
srce-
tahikardija
, osjećaj nedostatka zraka, površno disanje, drhtanje, i jaka želja da se
pobjegne od fobične situacije.
- Fobična osoba izbjegava objekte i situacije kojih se plaši i skreće sa normalnog ili
uobijčajenog puta kako bi ih izbjegla. Kada ova izbjegavanja uzrokuju veliku nevolju
(distres) ili su u opreci s izvršavanjem obliteljskih, radnih i društvenih obaveza, fobična
osoba se obraća psihologu za pomoć" (Grubišin, 2004).
1.3 Fobija kao neuroza straha
Fobije se mogu svrstati u funkcionalne ili psihogene poremećaje i to u grupu
psihoneuroza. Psihoneuroze se mogu definisati kao: "psihopatološke promjene ličnosti
koje nemaju organski patološki supstrat, a od kojih dotična ličnost pati doživljavajući niz
raznih subjektivnih teškoća i koje istovremeno remete harmoničnost u donosima ličnosti
prema okolini" (Stojiljković, 1977). Ovako definisanje psihoneuroza nije bez zamjerki.
Naime pokušaji da se psihoneuroze definišu kao "funkcionalna oboljenja" ne
objašnjavaju mnoge, veoma raznovrne činioce koji igraju ulogu u njihovom nastajanju, a
isto tako podjela na organska i funkcionalna oboljenja, je vještačka i neodrživa. V. Klein
je pokušao dati definiciju neuroza i ona je dosta prihvatljiva iako nije u potpunosti
kompletna. Prma njemu, neuroze su: "svojstvene manifestacije zadovoljenja zahtijeva
ličnosti u određenoj situaciji, uslovljene nesposobnošću da se postojeće potencijalne
snage organiziraju i svrsishodno usmjere ka savladavanju teškoća"(Stojiljković, 1977).
Kod psihoneuroza glavni simptom je anksioznost ili tjeskoba. Tjeskoba može biti
verbalizovana, tj. da pacijent izjavi: "Ja patim od straha", i automatski kontrolirana
različitim psihološkim mehanizmima tako da osoba nije svjesna da postoji tjeskoba.
Može se reći da psihoneurotična osoba ne pokazuje veliku distorziju okoline realnosti,
bitnu dezorganizaciju ličnosti ni poremećaje mišljenja. Tjeskoba se definira kao signal za
opasnost koja je izazvana nekom prijetnjom unutar ličnosti. Ako osoba doživljava snaže
agresivne ili neprijateljske emocije, one mogu biti izazvane vanjskom stimulacijom ali i
ne moraju. Za neke oblike psihoneuroza karakteristične su repetitivne radnje i različiti
specifični oblici ponašanja. Načini kojima se ljudi brane od tjeskoba prema S.
Stojiljkoviću rezultiraju različitim tipovima psihoneuroza;
"- opsesivne neuroze (ponavljanje radnji)
- konverzivne neuroze (histerične reakcije)
- fobične reakcije
- anksiozne reakcije
- depresivne neuroze" (Stojiljković, 1977).
Razlika između psihoneuroza i psihosomatskih poremećaja je u tome što su kod
psihoneuroza glavni simptomi u područiju somatskog, a ne vegetativnog nervog sistema.
U histeriji osoba se ponaša kao da je iznenada izgubila neki od osjetnih modaliteta (sluh,
vid i sl.) ili neku motornu funkciju (mogućnost hodanja kod histerične paralize). Postoje
psihoneroze kod kojih je jedini glavni simptom sama anksioznost koja se javlja u
različitim situacijama, pa se nazivaju anksioznim reakcijama.
4
Najnovija klasifikacija psihoneuroza prema Međunarodnoj klasifikaciji bolesti, koja je
radi jednoobraznosti i uniformnosti statističkih podataka usvojena od strane Svjetske
zdravstvene organizacije. Prema njoj, psihoneuroze se dijele na;
a) stanje uznemirenosti bez somatskih simptoma;
b) histerične rakcije;
c) fobije;
d) opsesije i kompulzione reakcije;
e) neurodepresivne reakcije;
f) psihoneuroze sa somatskim znacima u vezi sa kardiovaskularnim aparatom;
g) psihoneuroze sa somatskim znacima u vezi sa digestivnim traktom;
h) psihoneuroze sa somatskim znacima u vezi sa drugim organima;
i) psihoneurotični poremećaji ostalih vrsta, mješovite i bliže neodređene;
U praksi je veoma teško ocijeniti početak neurotičkog poremećaja ličnosti, utoliko prije
što se svi ljudi razlikuju svojim psihičkim sklopom, načinom reagovanja, ponašanjem i
stavovima u pojedinim situacijama. Može se kazati da neuroza jedne osobe počinje onda
kada, zbog njenih subjektivnim doživljavanja i teškoće, počinje da trpi i njezina okolina,
bilo to u porodici, bilo na radnom mjestu ili u društvu.
5
