slike iz prirode pomoću svetlosti, ali je svaki na svoj način nastojao da sliku fiksira i sačuva je zauvek.
Predistorija fotografije je, u najvećoj meri, zbir opita urađenih u nameri da se pronađe odgovarajuće
hemijsko sredstvo kojim bi se slika ustalila.

Pioniri fotografije

Jedna od prvih fotografija: Pariski

Boulevard du Temple

Luja Dagera iz

1838.

ili

1839.

Najraniju sliku načinjenu uz pomoć svetlosti i

dobio je

. godine Francuz

. On je upotrebio metalnu ploču premazanu tečnim rastvorom bitumena (asfalta) i izložio u

kameri

opskuri

. Ekspozicija je trajala 8 sati. Ta fotografija (popularno nazvana “Pogled na golubarnik”) sačuvana

je, a otkrio ju je

1952

. godine istoričar fotografije Helmut Gernshajm u zaostavštini jednog botaničara iz

19. veka kome je

Nieps

poklonio taj primerak prilikom boravka u

Londonu

1827

. godine.

Francuski slikar panorama i pozorišnog dekora (scenografija)

Luj Mande Dager

usavršio je

Nijepsov

postupak - sa kojim je prethodno sklopio ugovor o usavršavanju - unevši u proces soli srebra i dobio prve
fotografije na posrebrenoj ploči

1837

. godine. Dve godine kasnije, 19. avgusta

1839

. Dagerovo usavršeno

otkriće je zvanično objavljeno pred francuskom Akademijom nauka i poklonjeno svetu pod nazivom

dagerotipija

. Taj dan se smatra rođendanom fotografije. Dager je posrebrenu ploču izlagao jodnoj pari, a

nevidljivu sliku učinio vidljivom tako što ju je razvijao (izazvao) u pari žive i fiksirao u rastvoru natrijum
sulfita (tj. kuhinjske soli).

Dagerotipije

su bile unikati i mogle su se posmatrati samo pod određenim uglom.

Englez

Viljem Foks Talbot

je nezavisno započeo svoje opite

1835

. godine kada je dobio prve fotografske

minijature na papiru. On je primenio drugačiji postupak koji je nazvao

kalotipija

(gr. lepi otisak). Kasnije,

pod pritiskom svoje porodice i javnosti promenio mu je naziv u

talbotipija

. Talbot je u

kameru opskuru

unosio papir prepariran srebrnim hloridom i tako dobijao negativ, od koga se, prosvetljavanjem (tj.
kopiranjem) mogao dobiti neograničen broj pozitiva. Time je postavljen princip negativ-pozitiv na kome
počiva savremena fotografija. Talbot je izneo u javnost svoje otkriće u

Londonu

, samo nekoliko meseci

posle

Dagera

Usavršavanje podloge i emulzije

Krajem četvrte decenije došlo je do unošenja stakla kao podloge za fotografski negativ (otkriće Nieps de
Sen Viktora iz

1847

), a

1851

. Frederik Skot Arčer upotrebio je kolodijumsku emulziju kao nosioca

fotoosetljivog sloja. Zahvaljujući

kolodijumskoj

, tzv. mokroj ploči fotografija je postala pristupačnija, pa je

započeo njen prodor u sve grane života. Godine

1871

. Englez Ričard Lič Medoks objavio je mogućnost

proizvodnje tzv.

suve ploče

na bazi želatinske emulzije. Tim otkrićem, a naročito uvođenjem

celuloidnog

filma

kao nosača emulzije (Džordž Istmen,

1888

.) započinje razdoblje industrijske proizvodnje

fotografskog materijala.

Početni razvoj fotografije u boji

Sva prethodno pomenuta otkrića odvijaju se na području crno-bele fotografije. Prve opite sa bojom izveo je
francuski muzičar Luj Dik Doron oko 1868-69. Mada je dobio neke primerke fotografija u boji (a sačuvana
je ”Pogled na Angulem”, 1877) postupak je bio zametan, složen za izvođenje i nije imao većeg odjeka u
javnosti. Za prodor fotografije u boji zaslužna su

braća Ogist i Luj Limijer

1904

. Oni su izumeli postupak

sa obojenim zrncima krompirovog skroba (Autohrom) i to je prvi praktično primenljiv postupak za
fotografiju u boji, uveden u fotografsku praksu

1907

. godine. Međutim, do šire primene boje u fotografiji

dolazi posle

1930

. sa usavršavanjem filma u boji, najpre od nemačkog proizvođača Agfa, zatim i od

američkog Kodaka. Naredno veliko otkriće na tom polju je trenutna polaroid-fotografija (izum Edvina
Landa,

1947

.) kojom se neposredno posle snimanja dobija gotov pozitiv.

Fotografija krajem 20. veka

Fotografija je prešla usko profesionalne granice a industrija je proizvodila sve jednostavnije forme kamera,
dostupnih svima. Krajem dvadesetog veka doživela je još jednu revoluciju uvođenjem

digitalne fotografije

Pokrenula se čitava legija fotografa, ne samo profesionalnih nego i amatera, pred čijim objektivima sve ima
vrednost: i oblačak povrh Ajfelove kule, i kamena pećina u Kapadokiji, i mavarski spomenik u Andaluziji, i
kapljice rose na listu – bilo gde u svetu. Fotografija – čudesni, iako u biti dokumentarni fenomen, ušla je i u
porodicu umetnosti kao artefakt

sui generis

, da bi, u okviru neoavangardnih stremljenja i razuđenih

autorskih interesovanja, postala instrument različitih tipova i modela umetničke prakse. Slika u srebru,
naizgled jednostavna, mukotrpno je rađana, i isto tako stasavala. Doprinela je nauci, otkrila nevidljivo,
približila daleke narode i omogućila pogled na skrivene kutke čovečanstva. Taj neprekidni hod u svet
ikonosfere više ništa nije moglo zaustaviti. (G. Mal.)

Literatura



Helmut i Alison Gernsheim,

Fotografija sažeta istorija

, Beograd, 1973;



G. Malić,

Fotografija 19. veka : sažeta istorija

, Beograd, 2004.

Pregled važnijih događaja u istoriji fotografije.

Nisefor Nijeps

, prva fotografija u istoriji.