14
FRANCUSKI GRAĐANSKI ZAKONIK
(seminarski rad)
www.BesplatniSeminarskiRadovi.com
14
S A D R Ž A J
Sadržaj.............................................................................................................................................2.
Uvod................................................................................................................................................3.
Stanje u Francuskoj krajem XVIII vijeka............................................................................4.
Potreba za jedinstvenim zakonikom...................................................................................5.
Napoleonov uticaj na donošenje Zakonika..........................................................................6.
Sadržaj Francuskog Građanskog zakonika....................................................................................6.
Uticaj Zakonika izvan Francuske.......................................................................................7.
Neki članovi iz Francuskog građanskog zakonika...............................................................8.
Zaključak.......................................................................................................................................14.
Literatura.......................................................................................................................................15.
14
Stanje u Francuskoj krajem XVIII vijeka
U vrijeme kad je Engleska kao najrazvijenija zemlja tog doba doživljavala industrijsku
revoluciju, Francuska je bila pretežno agrarna zemlja, od 25.000.000 stanovnika 23.000.000 bili
su seljaci. Francuska je u drugoj polovini XVIII vjeka bila feudalno-apsolutistička monarhija.
Postojanje feudalnih prava na zemlju sprečavalo je razvoj kako zemljoradnje tako i industrije.
Društvo se djelilo u tri staleža: plemstvo, sveštenstvo i treći stalež. Treći stalež je bio najbrojniji,
a njegova najbrojnija kategorija bili su seljaci koji iako nisu formalno bili vezani za zemljoposjed
bili su opterećeni brojnim feudalnim dažbinama. Obaveza prema crkvi bila je 1/10 proizvoda, a
država je za sebe uzimala poreze u novcu i naturi. Njihovo nezadovoljstvo bilo je opšte i oni su
željejeli ukidanje feudalnih odnosa kako bi postali vlasnici zemlje koju su obrađivali. Pored
seljaka treći stalež činila je i buržoazija koja se dijelila na krupnu, sitnu i poseban sloj koju je
činila inteligencija. Buržoazija je bila nezadovoljna svojim političkim položajem i bila je vodeća
snaga u borbi za rušenje feudalnog društva. Pored ovih slojeva trećem staležu pripadali su i
radnici u manufakturama, propale zanatlije i brojna gradska sirotinja bez stalnih prihoda i bez
određenog zanimanja. Ti slojevi bili su žrtve kapitalističkog raslojavanja, ali je njihov položaj još
više bio pogoršan feudalnim odnosima koji su valadali u zemlji. Oni su bili najradikalniji i
najborbeniji sloj u težnji da se stanje promjeni.
Ovakvo stanje u Francuskoj odražavalo se na raspoloženje i shvatanje tadašnjeg francuskog
društva. Sav obrazovani svijet Francuske pred revoluciju protivio se svemu što je sputavalo
čovječijiu misao i akciju. Oformila se ideologija jednog društva koja je osjetila da ima dovoljno
snage da se bori za napredak. Istupajući protiv starog shvatanja i zaostalog uređenja pobornici
novih ideja izvršili su duhovnu revoluciju i time pripremili mase za borbu protiv apsolutizma i
zaostalih feudalnih odnosa . Oni podvrgavju kritici društvene pojave, ustaju protiv svemoći crkve
i religije. Volter u jednom od svojih govora kaže:“Zar nije apsurda i strašna stvar da ono što je
istina u jednom selu je laž u drugom? Kakva vrsta varvarizma je da građani moraju živjeti po
različitim zakonima. Kada putujete u ovom kraljevstvu mjenjate zakonske sisteme često kao i
konje kojim putujete.“, aludirajući na to da je svaki velikaš zakone određivao po svojoj volji i
nagođenju. Kritičari satrog shvatanja ističu svemoć ljudske misli i trude se da postojećem svijetu
suprostave novo, zasnovabno na načelima razuma. Od tih velikih ideologa Francuske revolucije
najznačajniji su: Monteskje, Volter i Ruso. Djelovanjem ovih istaknutih intelektualaca
pripremljeno je idejno tlo za početak Francuske revolucije.
14
Potreba za jedinstvenim zakonikom
Jaka potreba za jedinstvenim i unificiranim zakonikom osjećala se još prije Revolucije i propasti
starog režima. Dok je južna Francuska imala nasljeđeno Rimsko pravo, u sjevernoj Francuskoj
vladalo je Teutonsko običajno pravo. Dva sistema koja su bila fundamentalno različita. Zakoni
su bili različiti ne samo između provincija nego i od grada do grada. Takođe zakoni često nisu
bili ni racionalni, Luj XIV je sumirao svoj stav prema zakonodavstvu u svojoj znamenitoj
frazi:“Zakonito je ono što jaželim¨. S druge starne Francuska revolucija je obećavala novo
društvo bazirano na principima racionalizma.
Ideološki prve rječi Zakonika javljaju se u jednoj potpuno drugoj vrsti dokumenta u
„Deklaraciji
o pravu čovjeka i građanina“
iz 1791. god. u njenom četvrtom članu koji glasi: „Sloboda se
sastoji u tome da čovjek može raditi sve što ne škodi drugome. Tako se prirodna prava svakog
čovjeka omeđuju granicama koje drugim članovima društva osiguravaju uživanje tih istih prava.
Te granice može odrediti samo
zakon
.“
Tokom revolucije bili su uništeni i posljednji ostaci feudalnog društvenog uređenja, a mnogo
različitih zakona koji su bili na snazi u pojedinim djelovima Francuske trebali su biti zamjenjeni
jednim jedinstvenim Zakonikom koji će važiti na čitavoj teritoriji Francuske. Tokom
revolucionarnih previranja i borbe za vlast nije bilo dovoljno volje, a ni hrabrosti da se završi
jedan takav posao. Tek dolaskom Napleona I Bonapatre na vlast u Francuskoj stvoreni su uslovi
za završetak izrade zakonika. Oni su otpočeli 1800. god. punih jedanaest godina poslje prvih
diskusija o novom zakoniku na početku Revolucije. Pisanje zakonika predvodio je Žan Žak Reži
de Kambase, drugi konzul. Cilj je bio da se sastavi kompletan i logčan zakonik u jednom tomu
kojeg će moći čitati i razumjeti svaki francuski građanin. Finalni nacrt zakona bio je podjeljen u
tri cjeline: O osobama, O imovini i različitim oblicima imovine i O različitim načinima sticanja
imovine, a sadržio je ukupno 2,287 članova. Izdat je 1804. god. pod nazivom Francuski
građanski zakonik (Code civil des français).
