2
SADRŽAJ
Uvod.............................................................................................................................................3
1. Pojam, podjela i značaj osiguranja ..................................................................................4
1.1 Rizik i neizvjesnost ...................................................................................................5
1.2 Premija osiguranja.....................................................................................................6
1.3 Naknada iz osiguranja................................................................................................7
1.4 Vrste osiguranja – klasifikacija osiguranja................................................................8
1.5 Društvena korisnost i značaj osiguranja...................................................................10
2. Funkcije osiguranja ........................................................................................................10
2.1 Funkcija zaštite .........................................................................................................11
2.2 Funkcija unaprjedjenja kredita, razmjene i trgovine…………………………………13
2.3 Funkcija prikupljanja novčanih sredstava .................................................................13
2.4 Funkcija efikasne alokacije kapitala …………………………………………………16
2.5 Društveno-socijalna funkcija.....................................................................................16
3. Tržište osiguranja u Crnoj Gori i svijetu..........................................................................17
Zaključak .........................................................................................................................20
Literatura...........................................................................................................................21
4
1. POJAM, PODJELA I ZNAČAJ OSIGURANJA
__________________________________________________________________
Kako se razvijala ljudska zajednica pojavila se potreba da se zaštite sopstvena dobra kako od
rizika elementarnih nepogoda, tako i od posledica sopstvenog djelovanja kojim se može
prouzrokovati šteta tuđim ili svojim dobrima.
Počeci savremenog osiguranja osjećaju se još u
vrijeme kada su postojali odredjeni oblici zaštite, ljudima koje je pogodila nesreća u vidu
zajedničkih priloga i pomoći zajednice – sela, rodbine i sl. Danas je osiguranje visokorazvijena
društvena djelatnost koja obezbeđuje ekonomsku zaštitu osiguranicima, pravnim i fizičkim
licima, od štetnih dejstava i poremećaja do kojih dolazi nastankom osiguranog slučaja ili
ostvarenjem osiguranog rizika.
1
U suštini, osiguranje predstavlja udruživanje lica koji su izloženi istom riziku s ciljem da
zajednički podnesu štetu za koju se unaprijed zna da će, prema teoriji vjerovatnoće, zadesiti samo
neke od njih. Osnova osiguranja kao djelatnosti, leži u načelu uzajamnosti. Svi kod kojih može
doći do izlaganja opasnosti dolaze do ubjeđenja da je neophodno udruživanje sa ostalima radi
zajedničkog podnošenja štete. U tome se izražava karakter uzajamnosti odnosno karakter
solidarnosti u osiguranju. Preko osiguranja se izjednačavaju i izravnavaju rizici na prihvatljivom,
lako podnošljivom nivou. Tehničku suštinu osiguranja predstavlja razbijanje rizikaq, tjst.njegovo
dijeljenje na mnoštvo osiguranika, odnosno usitnjavanje krupnih šteta na, u prenosnom smislu,
bezbroj manjih.
Osiguravajući fond
podrazumijeva sredstva koja se prikupljaju planski i unaprijed, u cilju obnove
imovine koja je uništena u stihiji. Uništena materijalna dobra moraju se obnavljati novim. U
slučaju da ta obnova nema automatski karakter, poremećaji u privredi nastali usled štetnih
događaja izazivaju zastoj u cjelokupnom privrednom sistemu. Dakle, da bi se izdvojila novčana
sredstva potrebna za stvaranje novih dobara, potrebno je da se od svakog društvenog proizvoda
1
Miloradić, J,: „Osiguranje u agroprivredi“, Sremska Mitrovica 2004, str.11
5
odvaja jedan dio na ime troškova za popravku šteta prouzrokovanih vanrednim događajima. Taj
dio predstavlja osiguravajući fond.
Svoju svrhu, osiguravajući fond ostvaruje preko osiguravajućih organizacija. Osiguranje ima
svoju posebnu metodologiju i u ovoj oblasti se srijećemo sa elementima koji predstavljaju
osobenost samo osiguranja kao takvog, a to su: rizik, premija osiguranja i naknada iz osiguranja.
1.1 RIZIK I NEIZVJESNOST
“Proučavanje osiguranja bez prethodnog izučavanja rizika i neizvjesnosti,
gotovo je isto kao izučavati medicine bez prethodnog poznavanja anatomije”
Hammond
Rizik se ogleda u mogućnosti nastanka ekonomski štetnog događaja koji podrazumijeva obavezu
osiguravača da nadoknadi štetu u skladu sa uslovima osiguranja. Dakle rizik je opasnost od
nastupanja štetnog događaja koji kada se ostvari, tada je reč o određenom osiguranom slučaju. Da
bi rizik postojao potrebno je da ima odredjene karakteristike:
2
-
mora biti moguć, ostvariv
-
njegovo nastupanje mora da izaziva ekonomsku štetu (šteta bez ekonomskih posledica
nije interesantna sa stanovišta osiguranja)
-
mora biti neizvjestan (u nekim slučajevima se uopšte ne zna da li će nastupiti, dok se u
nekim zna da će nastupiti – recimo smrtni slučaj – ali se ne zna kad će do toga doći)
-
mora biti u budućnosti
-
nastupanje rizika mora biti slučajno (ukoliko je nastao pod uticajem volje jedne od strana,
tada nema rizika)
-
rizik mora biti dopušten (saglasan zakonu, javnom poretku i moralu).
2
Ostojić, S.:” Osiguranje i upravljanje rizicima”, Beograd 2007.god.str 225
