OČUVANJE GENETIČKIH RESURSA AUTOHTONIH RASA DOMAĆIH ŽIVOTINJA
U SRBIJI
Drobnjak D., Urošević M. Matarugić D.
Dr vet.med. Mr.sc. Darko Drobnjak, Iztvršni direktor, Centar za očuvanje autohtonih rasa, Beograd, Srbija
Dr sci.vet.med Milivoje Urošević, Centar za očuvanje autohtonih rasa, Beograd, Srbija
Prof. dr Dragutin Matarugić, redovni profesor, Poljoprivredni fakultet u Bnjoj Luci, Bosna i Hercegovina
Kratak sadržaj
Stalni porast broja stanovnika, s kojim se svet danas suočava, zahteva aktiviranje svih
živih resursa u cilju proizvodnje dovoljnih količina hrane. Životinjski resursi su čitav prethodni
vek unapređivani u pravcu veće i kvalitetnije proizvodnje animalnih proizvoda. Na taj način,
stvorene su brojne visoko produktivne rase, koje su svoje proizvodne potencijale mogle iskazati
samo u dosta poboljšanim uslovima ishrane, smeštaja i nege. Novostvorene rase su postajale sve
više zavisne od čoveka, sve manje otporne i često nisu mogle opstajati u uslovima, u kojima su
bez problema prethodno boravile rase od kojih su nastale. Sve ovo je uslovilo da u svetu dođe do
nestajanja velikog broja autohtonih starih, primitivnih, nisko produktivnih, ali uglavnom
otpornih rasa i sojeva domaćih životinja. Depopulacija planinskih predela, kao i zapostavljanje i
napuštanje stočarske proizvodnje u marginalnim područjima, u kojima nisu mogle proizvoditi
visoko produktivne rase, takođe je vodilo nestajanju brojnih rasa i sojeva domaćih životinja.
U stočarstvu se problem očuvanja nisko-produktivnih autohtonih rasa domaćih životinja,
još uvek teško objašnjava i ta činjenica otežava rad na unapređenju korišćenja životinjskih
genetičkih resursa u praksi. Međutim, agrodiverzitet, pa i životinjski genetički resursi, u novom
konceptu održivog korišćenja genetičkih resursa, zauzimaju veoma važno mesto, sagledavajući
prirodne potencijale, ekonomsko i socijalno okruženje, ali i koristeći svetska iskustva.
Glavne aktivnosti koje se odnose na upravljanje i konzervaciju genetičkim resursima u
narednom periodu treba da se odnose na: Uključivanje novih tehnologija konzervacije (pre svega
koje se odnose na ex-situ), izrada javno dostupne baze odgajivača autohtonih rasa, razvoj
naučnih istraživanja, rad na izgradnji kapaciteta ljudskih i infrastrukturnih, rad na popularizaciji
(izložbe stoke, sajmovi, izdavanje brošura, saradnja sa medijima), uklučivanje autohtonih rasa u
sisteme organske proizvodnje, razvoj tržišta za animalne proizvode sa zaštićenim geografskim
poreklom dobijenih od autohtonih rasa, razvoj agro-turizma u zaštićenim oblastima, parkovima
prirode, nastavak saradnje na globalnom i regionalnom nivou.
Ključne reči:
Životinjski resursi, autohtone rase, očuvanje, stočarska proizvodnja
CONSERVATION OF GENETIC RESOURCES OF AUTOCHTHONOUS BREEDS
DOMESTIC ANIMALS IN SERBIA
Drobnjak D., Urošević M. Matarugić D.
Darko Drobnjak DVM MSc, Executive director, Center for preservation of indigenous breeds, Belgrade, Serbia
Milivoje Urošević, DVM PhD, Center for preservation of indigenous breeds, Belgrade, Serbia
Prof. Dragutin Matarugić, Phd, Faculty of Agriculture, University in Banja Luka, Bosnia and Hercegovina
Summary
The constant increase in human population, with which the world is witnessing, requires
activation of all living marine resources to produce sufficient quantities food. Animal resources
are a previous life promoted in the direction of larger and better production of animal products.
So was, created a number of highly productive breeds, which could have been improved their
production potential just in terms of a good nutrition, housing and care. Newly races have
become more dependent on man, the less resistance and are often not able to survive in
conditions where no problems previously resided race from which they arise. All this caused in
the world to come to the disappearance of a large number of indigenous ancient, primitive, low-
ability, but mostly resistant strains and breeds of domestic animals. The depopulation of
mountainous areas, as well as neglect and abandonment of livestock production in marginal
areas, which could produce a highly productive breed, also led to the extinction of many races
and strains of domestic animals.
In livestock production the problem of preserving low-productive native breeds of
domestic animals, is still difficult to explain, and this fact makes it difficult to work on
improving the use of animal genetic resources in practice. However, agrodiversity, including
animal genetic resources, the new concept of sustainable use of genetic resources, occupy an
important place, looking at natural resources, economic and social environment, and using the
world experience.
The main activities related to the management and conservation of genetic resources in
the future should relate to: inclusion of new conservation technologies (primarily related to the
ex-situ), making publicly available database of breeders of indigenous breeds, the development
of scientific research, work on human capacity building and infrastructure, working to popularize
(livestock shows, fairs, publishing brochures, cooperation with the media), involvement of
indigenous breeds in organic production systems, development of markets for animal products
with protected geographical indications provided by the indigenous breeds, the development of
agro-tourism protected areas, nature parks, continued cooperation on global and regional level.
Key words:
Animal resources, indigenous breeds, preservation, animal production
