Geodetska metrologija

GEODETSKA METROLOGIJA

Ključne riječi

međunarodni sistem jedinica (SI), mjerenje horizontalnih uglova, principi mjerenja dužina

elektronskim putem, metoda mjerenja visinskih razlika geometrijskim nivelmanom

KRATAK SADRŽAJ

Metrologija je osnova svih naučnih istraživanja, a naučna istraživanja oblikuju osnovu razvoja
same metrologije. Nauka pomjera granice mogućeg, a fundamentalna metrologija slijedi metrološke
aspekte novih otkrića. Ovo znači stalno usavršavanje metroloških alatki za podršku istraživačima za
nastavljanje svojih otkrića – a samo one oblasti metrologije koje se razvijaju mogu da opstanu kao
partneri privredi i nauci.U skladu sa tim, industrijska i zakonska metrologija moraju takođe da se stalno
unapređuju da bi održale korak sa potrebama privrede i društva – i tako ostanu korisni i značajni.

Keywords

: International System of Units, measuring of horizontal angles, principles of electronically

measuring lengths,

methods for measuring height differences by geometric leveling

ABSTRACT

Metrology is the basis of all scientific research, and scientific research form the basis of the
development of metrology. Science moves the boundaries of the possible, yet fundamental metrology
follows the metrological aspects of the new discoveries. This means continuous improvement metrology
tools to support researchers to continue their discoveries - and only one field of metrology, which are
developed that can survive as a business partner and science. Accordingly, industrial and legal metrology
must also be continually upgraded to keep pace with the needs of the economy and society - and thus
remain useful and relevant

UVOD

Metrologija je nauka o mjerenjima i pokriva tri glavne aktivnosti:



Definisanje međunarodno usvojenih mjernih jedinica (npr. metra).



Ostvarivanje mjernih jedinica naučnim metodama (npr. ostvarivanje metra kroz upotrebu lasera).



Uspostavljanje lanaca sljedivosti utvrđivanjem i dokumentovanjem vrijednosti i tačnosti mjerenja
kao i njihovim distribuiranjem.

Izvršena je podjela metrologije na:



NAUČNU METROLOGIJU (vrši organizaciju i razvoj mjernih standarda i njihovog očuvanja);



INDUSTRIJSKU METROLOGIJU (vrši obezbjeđenje funkcionisanja mjernih instrumenata koji
se koriste u industriji,proizvodnji i u testiranju procesa);



ZAKONSKU METROLOGIJU (treba da obezbjedi tačnost mjerenja).

Metrologija obuhvata:



Mjerne jedinice i njihove etalone (materijalizacija, prenošenje i čuvanje etalona);



Mjerenja (metode, realizaciju,ocjenu tačnosti..);



Mjerila (mjerni instrumenti i njihova primjena);



Opažače (njihove sposobnosti za izvođene mjerenja).

Mjerenje

                   Mjerenje je skup eksperimentalnih postupaka izvršenih u cilju određivanja vrijednosti neke
veličine.   Pod   veličinom   smatra   se   osobina   pojave   ili   tijela   koja   se   može   kvalitativno   opaziti   i
kvantitativno odrediti. Veličina   koja se mjeri naziva se mjerena veličina. Vrijednost mjerene veličine
izražava se jedinicom mjere. Mjerena jedinica je vrijednost neke veličine za koju je dogovorom usvojeno
da ima brojnu vrijednost jednaku jedinici. Mjerna jedinica neke veličine se utvrđuje da bi se omogućilo
međusobno  kvantitativno  poređenje   različitih   vrijednosti   te   iste   veličine  (metar,   radijan,   litar,
itd.).Rezultat mjerenja je numerička vrijednost izražena proizvodom broja i mjerne jedinice (5 m, 12 kg,
itd.).
                   Mjerenja se nalaze u osnovi svih geodetskih računanja. Mjerni proces je redoslijed postupaka
neophodnih za obavljanje mjerenja. Zadatak geodetskog stručnjaka jeste da  projektuje –  napravi plan
rada, utvrdi tip,obim i tehniku mjerenja i izvrši analizu rezultata mjerenja u skladu sa zahtjevima tačnosti.
Važno je istaći da se rezultat mjerenja samo u jednostavnijim primjerima može dobiti direktno. Češće se
rezultat mjerenja dobija kao indirektna veličina koja je rezultat više elementarnih mjerenja.
Postupak mjerenja sastoji se od više faza (operacija) kao što su:



Kalibracija mjernih instrumenata i pribora,odnosno,usklađivanje jedinice mjere mjernog
instrumenta (pribora) sa njenom teoriskom vrijednošću;



Priprema za mjerenje (materijalizacija mjerne veličine,postavljanje instrumenta i pribora za
mjerenje,itd.);



Opažanje,poklapanje mjernog indeksa (koincidiranje) i očitavanje podjele mjernog instrumenta
(pribora);